FORT MEADE, Maryland (NV) – Ông Vinh Nguyễn, một khoa học gia và là con trai một tướng lãnh VNCH, làm việc tại Cơ Quan Tình Báo Quân Đội (NSA) ở căn cứ Fort Meade, Maryland, vừa bị chính quyền Donald Trump “thanh trừng” hôm Thứ Tư, 20 Tháng Tám, theo nhật báo The New York Times.
Trước đó, Trung Tướng William J. Hartman, quyền giám đốc NSA, tìm cách bảo vệ ông Vinh, một trong những khoa học gia hàng đầu của cơ quan, phụ trách trí tuệ nhân tạo (AI), không bị mất quyền tiếp cận an ninh, nhưng không thành công.
Ông Hartman làm điều này trước khi bà Tulsi Gabbard, giám đốc tình báo quốc gia, chuẩn bị công bố danh sách 37 người bị truất quyền tiếp cận an ninh, trong đó có ông Vinh.
Sau đó, theo NYT, bà Gabbard sa thải ông Vinh, theo lệnh của Tổng Thống Donald Trump.
Theo cơ chế chính quyền Mỹ, NSA nằm trong Bộ Quốc Phòng Mỹ, có nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo và bảo vệ an ninh mạng, nhưng dưới sự chỉ đạo của giám đốc tình báo quốc gia.
Nhiều người trong số 37 người này, dù không phải tất cả, đều có liên quan gián tiếp đến cuộc rà soát của các cơ quan tình báo về nỗ lực của Nga can thiệp bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016.
Hồi Tháng Bảy, bà Gabbard công bố các tài liệu liên quan đến cuộc điều tra tình báo này và cáo buộc các giới chức chính quyền Barack Obama phạm tội, dù chưa có bằng chứng, trong lúc vụ xì căng đan Jeff Epstein đang “nổ” lớn, làm rung chuyển chính trị Mỹ. Hành động cáo buộc này của bà Gabbard được ông Trump ca ngợi.
Trở lại chuyện ông Vinh, trước đó vài ngày, Tướng Hartman có gọi điện thoại cho bà Gabbard, yêu cầu xem bằng chứng ông Vinh đã làm gì để có đủ lý do tước quyền tiếp cận và sa thải ông.
Bà Gabbard từ chối yêu cầu này, theo lời các giới chức. Danh sách 37 người bị tước quyền tiếp cận an ninh bắt đầu được lan truyền sáng Thứ Ba và được công bố vào buổi chiều.
NSA chuyển mọi câu hỏi của NYT sang văn phòng của bà Gabbard, nhưng văn phòng này không phản hồi.
Ông William J. Burns, cựu giám đốc CIA, chỉ trích việc thu hồi quyền tiếp cận an ninh của 37 người và chiến dịch thanh trừng rộng rãi đối với nhân viên an ninh quốc gia.
Trong một bài viết trên tạp chí The Atlantic hôm Thứ Tư, ông Burns, cũng là một nhà ngoại giao kỳ cựu, cho rằng việc sa thải các công chức này là một phần của chiến dịch trả thù.
“Đây là cách hủy diệt con người và phá vỡ thể chế bằng cách gieo rắc nỗi sợ hãi và ngờ vực trong chính quyền chúng ta,” ông Burns viết. “Đây là cách làm tê liệt các công chức, khiến họ e dè khi phát biểu, sợ cách nói bị diễn giải, và sợ ai đó báo cáo lại. Đây là cách ngăn chặn bất cứ ai dám nói sự thật với quyền lực.”
Vinh Nguyễn là ai?
Ông Vinh Nguyễn là con trai của một vị tướng VNCH từng chiến đấu bên cạnh binh sĩ Mỹ trong Cuộc Chiến Việt Nam, theo NYT. Ông được tuyển vào NSA khi mới 17 tuổi, lúc còn là học sinh trung học, nhờ khả năng toán học xuất sắc.
Ông thăng tiến trong cơ quan và trở thành khoa học gia trường phụ trách dữ liệu. Bạn bè và đồng nghiệp cũ cho biết ông phụ trách phát triển các hệ thống AI nhằm cải thiện việc thu thập thông tin liên lạc nước ngoài. Ông cũng tham gia vào công việc về máy tính lượng tử của cộng đồng tình báo, lĩnh vực có khả năng phá vỡ các hệ thống mã hóa hiện nay và cách mạng hóa hoạt động gián điệp.
Trong những ngày trước khi bị sa thải, các giới chức NSA đã lo ngại công việc của ông gặp nguy hiểm, khi các ấn phẩm bảo thủ bắt đầu nhắm vào vai trò của ông trong việc phụ trách mảng an ninh mạng năm 2016.
Trước đó, các bài báo của nhóm bảo thủ khiến bà April Falcon Doss, luật sư trưởng của NSA, bị buộc phải rời chức vụ hồi Tháng Bảy. Tướng Timothy D. Haugh, tiền nhiệm của Tướng William J. Hartman, bị sa thải hồi mùa Xuân sau khi bà Laura Loomer, một “trùm” thuyết âm mưu cực hữu và là người ủng hộ Tổng Thống Trump hết mình, cáo buộc ông có liên hệ với Tướng Mark Milley, cựu tổng tham mưu trưởng quân đội Mỹ.
Các cựu giới chức từng kỳ vọng Tướng Hartman, người thay thế Tướng Haugh, sẽ được đề cử chính thức cho vị trí giám đốc NSA, nhưng cho đến nay, cả Ngũ Giác Đãi lẫn Tòa Bạch Ốc đều chưa có động tịnh gì.
Không có bằng chứng nào cho thấy ông Vinh Nguyễn giải quyết sai dữ liệu mật, đưa ra đánh giá phân tích kém, hoặc chính trị hóa công việc của mình. Tuy nhiên, vai trò của ông khi phân tích sự can thiệp của Nga vào bầu cử Mỹ năm 2016 đã trở thành mục tiêu của truyền thông bảo thủ, và dưới thời bà Gabbard, chỉ điều đó thôi cũng đủ để các giới chức NSA mất việc.
Vai trò của ông Vinh trong phân tích bầu cử 2016
Công việc của ông Vinh gặp rủi ro sau khi bà Gabbard đưa ra một loạt tuyên bố của một nhà phân tích tình báo về vai trò của Nga trong cuộc bầu cử 2016. Nhà phân tích này cho rằng những nỗ lực xâm nhập của Nga vào hệ thống máy tính liên quan đến bầu cử đã không được chú trọng đúng mức trong Bản Đánh Giá của Cộng Đồng Tình Báo (ICA) sau bầu cử.
“Sau khi được chỉ đạo phân tích hoạt động mạng do Nga tiến hành và nộp cho ICA, tôi bất ngờ bị yêu cầu chấm dứt điều tra thêm,” nhà phân tích viết. Người này thuộc NSA, nhưng được điều động sang nhóm an ninh mạng của Văn Phòng Giám Đốc Tình Báo Quốc Gia (ODNI) do bà Gabbard đứng đầu.
Trong một bài báo đăng ngày 8 Tháng Tám, Real Clear Investigations nêu tên ông Vinh là chỉ huy trực tiếp của nhà phân tích đó. Bản báo cáo cho rằng nhiều phần ông Vinh chính là người đã nói với nhà phân tích rằng những hoạt động gây ảnh hưởng khác của Nga – chứ không phải việc xâm nhập hệ thống bầu cử – mới là phần quan trọng trong chiến dịch can thiệp bầu cử 2016.
Bà Gabbard cáo buộc rằng sau bầu cử, các giới chức tình báo đã thay đổi quan điểm về nỗ lực can thiệp của Nga. Nhưng trên thực tế, các giới chức không thay đổi quan điểm mà chỉ chuyển trọng tâm sang các hoạt động gây ảnh hưởng của Nga, vẫn theo NYT.
Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016, các nhà phân tích tình báo lo ngại nhất là Nga xâm nhập trực tiếp hệ thống bầu cử và thay đổi phiếu bầu.
Nhưng sau bầu cử, họ xác định rằng Nga phần lớn đã từ bỏ việc xâm nhập trực tiếp vào hệ thống bầu cử. Thay vào đó, các giới chức tình báo tập trung nhiều hơn vào chiến dịch của Nga, gây ảnh hưởng qua mạng xã hội và, quan trọng nhất, việc họ công bố các email bị đánh cắp từ Ủy Ban Quốc Gia Đảng Dân Chủ (DNC).
NYT cho biết, theo các cựu giới chức, ông Vinh Nguyễn và các nhân viên tình báo khác không tham gia trực tiếp vào việc soạn thảo ICA.
Nỗ lực soạn thảo báo cáo này được đẩy mạnh một cách nhanh chóng, khi Tổng Thống Barack Obama muốn hoàn thành nó trước khi rời nhiệm sở. (Đ.D.)
