SACRAMENTO, California (NV) – Mỗi năm, California bỏ đến hàng trăm triệu để giúp người dân tránh nóng, nhưng không ai biết lúc nào điều đó mới trở thành một ưu tiên về y tế của tiểu bang.
Theo báo mạng Cal Matters hôm Thứ Năm, 19 Tháng Ba, nhiệt độ ở California ngày càng tăng, làm nhiều người phải che mặt bằng dù hay cặp táp khi chờ xe buýt, và thậm chí phải vào các thương xá có máy lạnh để tránh nóng.
Tuy chỉ mới Tháng Ba, một số nơi ở California có nhiệt độ lên đến 100 độ F. Trời nóng như vậy không chỉ gây trở ngại cho cư dân, mà còn rất nguy hiểm, thậm chí dẫn đến tử vong.
Các lãnh đạo của tiểu bang biết nhiệt độ cao nguy hiểm như thế nào trong mấy thập niên, và California đã bỏ hàng trăm triệu đô la để giải quyết vấn đề đó. Tuy nhiên, những kế hoạch đó chỉ là chắp vá vì không đòi hỏi sự hợp tác của các cơ quan tiểu bang hoặc chính quyền địa phương, và gây ra nhiều thiệt thòi cho những cư dân đang gặp khó khăn.
Tuy vậy, California có nhiều tiến bộ như có các chiến dịch thông điệp và giáo dục, có thêm thông tin và công cụ để đánh giá nguy hiểm của trời nóng,và còn có trợ cấp cho những cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, nếu không có bắt buộc từ tiểu bang, các cộng đồng khó làm gì được vì họ lệ thuộc vào ngân sách và ý muốn chính trị.
Phản ứng của tiểu bang thường được tổ chức theo cách khẩn cấp, tức là huy động các nguồn lực khi có nguy hiểm xảy ra thay vì coi thời tiết nóng bức là một nguy hiểm về y tế như nhiều chuyên gia nói. Khi thay đổi khí hậu xảy ra thường xuyên hơn và có những đợt nóng ngoài mùa Hè, các chuyên gia cho hay nhiệt độ cao phải trở thành một ưu tiên của y tế, nhất là phải tập trung vào việc đề phòng.
Để thực hiện điều đó rất khó vì các cơ quan y tế thường phải làm nhiều việc như phải đối phó với những trường hợp khẩn cấp, dịch bệnh, và theo dõi nhiều thứ khác trong khi bị bất an về ngân sách.
Đối phó với trời nóng nguy hiểm đòi hỏi sự điều phối giữa nhiều cấp chính quyền, cần sự hợp tác giữa các dịch vụ cấp cứu tiểu bang và địa phương. California có kế hoạch của tiểu bang, các quận hạt và thành phố cũng có kế hoạch riêng, nhưng có giúp được người dân tránh nóng hay không thì không rõ ràng.
Những khó khăn cho cư dân đang hiện ra rõ ràng. Cứ 100,000 cư dân thì có 14.4 người vào phòng cấp cứu vì bệnh liên quan đến trời nóng vào năm 2023. Từ năm 2013 đến năm 2022, California báo cáo có 460 người chết vì trời nóng cực độ, nhưng các nhà nghiên cứu cho biết những cái chết đó có liên quan đến bệnh nền và trở nên trầm trọng hơn vì trời nóng.
Một phân tích của California về đợt nóng nguy hiểm nhất trong những năm gần đây, vào Tháng Chín, 2022, cho thấy số người chết trong giai đoạn 10 ngày tăng 5%, có nghĩa là 395 người nhiều hơn so với dự đoán.
Một vấn đề khác khi California đối mặt với những đợt nóng nguy hiểm là người vô gia cư, vừa phải đối mặt với những vấn đề như sức khỏe tâm thần và nghiện ngập vừa phải chịu đựng trời nóng. Các chuyên gia cho hay thứ họ cần nhất rất đơn giản. Đó là nước uống và nước đá. Những bác sĩ giúp người vô gia cư chia sẻ rằng họ thường gây quỹ riêng để mua nước cho người vô gia cư.
Vào năm 2022, Thống Đốc Gavin Newsom công bố kế hoạch chi $800 triệu để hỗ trợ những chương trình bảo vệ cư dân khi trời nóng cùng với kế hoạch đối phó với nhiệt độ cao của tiểu bang. California lấy lại được một phần của số tiền đó, khoảng $351 triệu, nhờ một công trái phiếu khí hậu chưa được sử dụng hết.
Sở Tài Nguyên California, Hội Đồng Phát Triển Chiến Lược cùng Văn Phòng Sử Dụng Đất và Sáng Kiến Khí Hậu cấp chi phí một lần cho các tổ chức bất vụ lợi với chính quyền địa phương để hỗ trợ những dự án có cùng mục tiêu với tiểu bang là tăng cường sự đề phòng, củng cố các dịch vụ cộng đồng, cải thiện cơ sở hạ tầng và sử dụng các giải pháp tự nhiên cho các vấn đề ngoài trời.
Vào năm 2026, thống đốc đề nghị bỏ ra $241 triệu từ công trái phiếu khí hậu, trong đó là $50 triệu cho kế hoạch trời nóng địa phương, $700,000 cho các không gian xanh, và $55 triệu cho các trung tâm tránh nóng cộng đồng.
California còn nêu ra những tiến bộ trong việc đối phó với trời nóng như cập nhật quy định xây nhà. Một trang web thông tin cho thấy những cộng đồng gặp khó khăn và những trung tâm tránh nóng, và những dự án phát triển kế hoạch.
Tuy nhiên, sự tiến bộ cũng có giới hạn. Một đạo luật được thông qua vào năm ngoái nói về quyền có chỗ ở mát mẻ của cư dân. California đưa ra nhiệt độ tối đa trong nhà là 82 độ F, nhưng không có luật bắt buộc chủ nhà phải giúp người thuê tránh nóng.
Kế hoạch của tiểu bang không yêu cầu chính quyền địa phương thực hiện điều gì cụ thể vì mỗi khu vực có những vấn đề riêng, và đó là quyết định của tiểu bang.
Các tổ chức cộng đồng cho biết họ rất cảm kích về sự hỗ trợ tài chánh của tiểu bang, nhưng muốn có một thứ lâu dài hơn. Những số tiền trợ cấp được sử dụng cho các trạm phát nước, xây thêm nhà để tạo bóng râm, và tăng cường hiểu biết về an toàn trong trời nóng cho người làm việc ngoài trời. Những thứ đó có lợi nhưng không phải là hướng dẫn cho chính quyền địa phương hay là một chiến lược cho toàn tiểu bang.
Điều đó là chính phủ địa phương phải lấp vào những chỗ trống, nhưng sự bất an về hỗ trợ từ tiểu bang và liên bang đang làm nhiều thành phố và quận hạt dè chừng.
Los Angeles County có nhiều nỗ lực nhất, yêu cầu chủ nhà ở những khu không hợp nhất phải giữ nhiệt độ trong nhà cao nhất là 82 độ F bắt đầu vào năm 2027. Trong một phần của kế hoạch đối phó với trời nóng mới đưa ra, các giới chức của quận hạt còn khảo sát những tổ chức bất vụ lợi có liên quan đến các trung tâm tránh nóng và giúp các thành phố tạo ra quy định giữ mát cho nhà cửa.
Thành phố Los Angeles cũng đang cân nhắc một quy định tương tự, nhưng khó thực hiện được vì vấn đề ngân sách. Thị Trưởng Karen Bass mới đây đề nghị Văn Phòng Huy Động Khí Hậu Khẩn Cấp của thành phố hành động. Văn phòng này nhận được $750,000 từ tiểu bang để tạo ra kế hoạch đối phó với trời nóng. Các nhà hoạt động phản đối kế hoạch của thị trưởng, nhưng vai trò của lãnh đạo văn phòng này được chuyển qua Cơ Quan Quản Trị Tình Trạng Khẩn Cấp của thành phố.
Những cộng đồng quen với nhiệt độ cao có những kế hoạch bền vững hơn. Fresno County cho cư dân sử dụng phương tiện công cộng miễn phí trong những đợt nóng, giúp họ đến các trung tâm tránh nóng dễ hơn. Quận hạt này còn điều phối các cơ quan dịch vụ xã hội liên lạc với những người gặp khó khăn, trong đó có người khuyết tật, khi nhiệt độ tăng vọt. (TL) [đ.d.]
