Thiện Lê/Người Việt
SAN FRANCISCO, California (NV) – Bỏ phiếu qua thư là một vấn đề thường được thảo luận, và phán quyết của Tối Cao Pháp Viện vào ngày 14 Tháng Chín được coi là một thắng lợi lớn cho những người ủng hộ cách bỏ phiếu này. Đó là chủ đề của buổi hội thảo do Truyền Thông Cộng Đồng Mỹ (ACoM) tổ chức hôm Thứ Ba, 22 Tháng Chín.
Vào ngày 14 Tháng Chín, Tối Cao Pháp Viện bác bỏ đề nghị của chính phủ liên bang để giới hạn bỏ phiếu qua thư. Một liên đoàn cử tri và quyền bầu cử đa sắc tộc dẫn đầu cuộc đấu tranh để bảo vệ quyền bầu qua thư giúp người Mỹ giữ được quyền lợi đó trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Nếu không bị Tối Cao Pháp Viện chặn lại, đề nghị của chính phủ liên bang sẽ làm hàng triệu cử tri, trong đó có người khuyết tật, người sống ở khu hẻo lánh, các binh sĩ, và người Mỹ ở nước ngoài không bỏ phiếu được. Thêm vào đó là cộng đồng người Mỹ gốc Á, sắc dân có tỉ lệ bỏ phiếu qua thư cao nhất.
Những luật sư tham gia trong hoạt động này này là diễn giả của buổi hội thảo. Họ nói về những chiến thuật của liên đoàn, về ý nghĩa của phán quyết, và ảnh hưởng đối với cử tri cũng như đối với các nỗ lực giới hạn bỏ phiếu qua thư trong tương lai.
Diễn giả đầu tiên là bà Nitayi Shah, giám đốc pháp lý cấp cao của Thăng Tiến Công Lý Người Mỹ Gốc Á (AAJC).
Bà nói về ý nghĩa của phán quyết, nhấn mạnh đây là một thắng lợi lớn cho cử tri vì cản Bưu Điện Hoa Kỳ (USPS) và chính phủ liên bang chiếm quyền điều hành bầu cử rồi đặt ra nhiều giới hạn cho bỏ phiếu qua thư.
Theo bà, nhiều cộng đồng khó khăn dựa vào bỏ phiếu qua thư vì họ cần thêm thời gian và cần nhiều sự hỗ trợ hơn, nhất người lớn tuổi, người khuyết tật, người sống ở khu hẻo lánh, sinh viên và người không biết tiếng Anh. Bà cho hay người Á Châu bỏ phiếu qua thư nhiều gấp đôi tỉ lệ của cả nước, cho nên, phán quyết đó vô cùng quan trọng với người nhập cư.
Bà cho rằng chính quyền Tổng Thống Donald Trump muốn gây ra hỗn loạn và sợ hãi. Phán quyết của Tối Cao Pháp Viện bảo đảm cử tri bỏ phiếu qua thư của các tiểu bang vẫn an toàn, vẫn hợp pháp, và không thay đổi cho mùa bầu vào Tháng Mười Một sắp tới.
Bà khuyên cử tri nên xác nhận lại địa chỉ, xin phiếu bầu qua thư, và nộp càng sớm càng tốt. Bà cũng kêu gọi cử tri nên tận dụng những thùng phiếu bảo mật, phòng phiếu địa phương, và những phòng phiếu mở cửa sớm, nếu có. Bà cũng khuyên cử tri nên có kế hoạch đến phòng phiếu nếu phiếu bầu qua thư chưa được gửi về kịp, cũng như không nên sợ hãi và nên sử dụng mọi nguồn lực của cử tri.
Diễn giả thứ hai là ông John Cusick, phụ tá cố vấn của Quỹ Bào Chữa Pháp Lý, tập trung vào đề nghị liên quan đến USPS có thể vận hành như thế nào nếu được thông qua, và nói quy định đó gần như không thể nào áp dụng được.
Ông cho biết chỉ vài tuần trước mùa bầu cử, USPS muốn kiểm soát mọi phiếu bàu qua thư khắp cả nước mà không được Quốc Hội cho phép. Vì vậy, nếu Tối Cao Pháp Viện không chặn đề nghị của chính quyền liên bang, thì USPS có quyền không giao phiếu bầu hợp pháp đến cho cử tri.
Theo ông, quy định của chính phủ liên bang có ba điều kiện không thể thực hiện được.
Đầu tiên là điều kiện về phong bì của phiếu bầu, yêu cầu các tiểu bang và nhiều khu vực địa phương thiết kế lại phong bì phù hợp với tiêu chuẩn mới của USPS.
Thứ hai là tạo ra một trang web phiếu bầu qua thư liên bang, yêu cầu các giới chức bầu cử phải đăng thông tin của cử tri như họ tên, địa chỉ, và mã số trong phiếu bầu lên trang web.
Thứ ba là bắt mọi thứ phải trùng khớp hoàn toàn như thông tin trên phiếu bầu và thông tin trên trang web mới phải hoàn toàn giống nhau, chỉ một lỗi nhỏ có thể làm phiếu bầu không được nhận.
Ông Cusick cho biết khi đang tranh cãi về pháp lý, Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ thú nhận trang web chưa tạo ra trang web bầu cử mới và cũng chưa huấn luyện cho các giới chức bầu cử sử dụng.
Ngoài ra, liên đoàn cử tri còn được sử ủng hộ của nhân viên bưu điện vì họ phản đối đề nghị của liên bang. Nhân viên bưu điện cho biết họ không được huấn luyện và bưu điện không có khả năng để thi hành quy định mới.
Ông Cusick cũng bảo đảm cử tri vẫn có thể tiếp tục bỏ phiếu qua thư bằng hệ thống mà họ đã tin tưởng trong nhiều năm qua.
Diễn giả thứ ba là ông Ethan Herenstein, luật sư của Liên Đoàn Tự Do Dân Quyền Mỹ (ACLU), nói về một số luật lệ dẫn đến phán quyết của Tối Cao Pháp Viện.
Đầu tiên là Hiến Pháp Hoa Kỳ có luật là các tiểu bang chịu trách nhiệm điều hành bầu cử liên bang dựa theo luật của Quốc Hội. Tổng thống không có quyền thay đổi các tiến trình bầu cử của tiểu bang, hoặc không được quyền điều khiển cách điều hành bầu cử của tiểu bang.
Ông còn nói USPS bắt buộc phải giao thư cho cử tri trừ khi Quốc Hội đưa ra quy định mới. Tuy nhiên, Quốc Hội chưa bao giờ cho phép USPS quyền không giao phiếu bầu.
Tuy phán quyết của Tối Cao Pháp Viện là một lệnh tạm thời cho bầu cử giữa kỳ năm 2026, các hoạt động pháp lý sẽ tiếp tục ở các tòa khu vực để có lệnh dài hạn bảo vệ bầu cử qua thư.
Diễn giả cuối cùng là ông Justin Lam, cố vấn dân chủ cho Trung Tâm Công Lý Brennan.
Ông cho biết đây là thắng lợi đối với cử tri và giới chức bầu cử và cũng là việc bác bỏ nỗ lực muốn điều khiển bầu cử của chính phủ liên bang.
Theo ông, ý nghĩa của lệnh từ Tối Cao Pháp Viện là bảo vệ quyền bầu cử của hàng triệu cử tri, nhất là những người gặp khó khăn và phải dựa vào phương pháp bỏ phiếu qua thư. Điều đó loại bỏ được nguy cơ USPS không giao phiếu bầu và bắt tiểu bang phải đăng thông tin cá nhân của cử tri lên trang web bầu cử mà một người tố giác cho là “được tạo ra trong một quá trình gấp gáp, hỗn loạn, và đầy sai lầm.”
Ông cũng nhắc lại luận điểm là theo Hiến Pháp, các tiểu bang và Quốc Hội điều hành bầu cử chứ không phải tổng thống, nên phán quyết của Tối Cao Pháp Viện là một lời nhắc nhở về việc tổng thống không được cản trở bỏ phiếu qua thư hoặc các hệ thống bầu cử.
Cuối cùng, ông có một số lời khuyên cho cử tri. Đầu tiên là cử tri nên bỏ phiếu sớm bằng cách nào tiện lợi với mình nhất. Tiếp theo là họ phải xác nhận địa điểm của các thùng phiếu bảo mật ở địa phương qua trang web bầu cử địa phương hoặc những nguồn lực đáng tin cậy như trang web www.vote411.org để tính cách đi nộp phiếu bầu. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
