Văn Lan/Người Việt
GARDEN GROVE, California (NV) – Năm mươi năm ngày giỗ thi sĩ Vũ Hoàng vừa được Việt Báo Foundation, Văn Học Press, và đài truyền hình SBTN tổ chức tại trụ sở của đài ở Garden Grove, hôm Chủ Nhật 20 Tháng Chín.
Đây cũng là dịp ra mắt sách “Vũ Hoàng Chương – Ta Còn Để Lại Gì Không” của các tác giả Trần Huy Bích, Trần Mạnh Toàn, Trần Ngọc Khôi, Nguyễn Ngọc Dung, và Phạm Thị Lệ Hương.
Năm nay là đúng nửa thế kỷ ngày mất của thi sĩ Vũ Hoàng Chương, người được xem như ngôi sao Bắc Đẩu của thi ca Việt Nam.
Thao nhà thơ Đỗ Quý Toàn, một người rất kính trọng cố thi sĩ, nói rằng nếu có một người đáng được đề cử Giải Nobel Văn Chương, thì “cụ Vũ Hoàng Chương là người xứng đáng nhất.”
Ông chia sẻ: “Tất cả sự nghiệp của cụ chỉ là thơ, đóng góp cho cả Việt Nam đời nay và cả đời sau. Sự nghiệp của cụ đáng được trao giải. Rất tíếc là thời đó chưa dịch hết được các tác phẩm của cụ sang các ngoại ngữ khác, vì thơ Việt dịch rất khó diễn tả. Để tưởng niệm cụ, không gì bằng hãy nguyện với cụ một điều là xin giữ gìn tiếng Việt mãi mãi.”
Ông cũng hào hứng khi đọc bài thơ “Vịnh Tranh Gà Lợn” của Vũ Hoàng Chương viết năm 1976, thời điểm xã hội kinh tế chính trị hết sức rối ren.
Bài thơ với những câu trào phúng: “Sáng chưa sáng hẳn, tối không đành/Gà lợn, om sòm rối bức tranh/Rằng vách có tai thơ có họa/Biết lòng ai đỏ mắt ai xanh/Mắt gà huynh đệ bao lần quáng/Lòng lợn âm dương một tấc thành/Cục tác nữa chi, ngừng ủn ỉn/Nghe rồng ngâm váng khúc tân thanh.” Bài thơ có nhiều ẩn ý khi thời thế đổi thay, tương ứng với những câu tục ngữ như “xanh vỏ đỏ lòng,” hoặc “tai vách mạch rừng,” “trong thơ có họa,” nhưng phẩm chất của kẻ sĩ là sự kiên định, bất khuyất trước các mối đe dọa.
Diễn giả Trần Huy Bích, một trong những học trò môn văn của cố thi sĩ tại trường Chu Văn An, Sài Gòn, chia sẻ nhận xét về Vũ Hoàng Chương tại hai miền Nam Bắc Việt Nam trong thời gian đất nước chia đôi và ít chục năm sau đó, khác nhau rất nhiều.
“Theo nhà văn Nguyễn Thông, tốt nghiệp khoa Văn, Đại Học Tổng Hợp Hà Nội, trong bài ‘Án văn 7,’ đăng trên Văn Việt ngày 5 Tháng Chín, vừa qua, ở miền Bắc những năm đó, Vũ Hoàng Chương bị án ‘tử hình về văn nghệ,’ đã ‘chết’ như nhiều người có số phận giống ông. Với chính quyền ở miền Bắc, văn nghệ phải đi với chính trị, tuyệt đối phục tùng chính trị. Chỉ cần trái ý không làm theo lời họ là bị thi hành án, rõ nhất là vụ Nhân Văn Giai Phẩm,” Giáo Sư Trần Huy Bích nói.
Ông thêm: “Với một người như Vũ Hoàng Chương, họ luôn luôn coi là kẻ không đội trời chung, có tài mấy, hay mấy cũng phải bị hủy diệt, cả danh tiếng lẫn con người. Hầu hết dân Bắc những năm đó không biết gì về Vũ Hoàng Chương. Báo đài không đề cập, không nhắc tới. Sách giáo khoa lại càng không,…”
Diễn giả Trịnh Y Thư chia sẻ rằng nửa thế kỷ trôi qua nhưng ánh lửa từ thơ của Vũ Hoàng Chương vẫn còn cháy mãi, âm thầm và mãnh liệt đối với những người yêu thơ ông.
“Vũ Hoàng Chương là thi sĩ của men say, của lửa cháy, của đam mê và cô đọng của cõi thế và tâm linh, của một tâm hồn luôn kiếm tìm cái đẹp tuyệt đối giữa những biến động khốc liệt của đất nước mà thế hệ thời đại ông gánh chịu. Dù đời ông trải qua nhiều khúc quanh nghiệt ngã, thơ ông vẫn giữ được sự thanh sạch của một tâm hồn hướng về cái đẹp, cái thiện, và sự thật. Năm mươi năm sau ngày ông rời cõi thế, chúng ta không chỉ tưởng nhớ một thi sĩ, mà tưởng nhớ nhân cách một nghệ sĩ, người sống trọn vẹn với thơ, với nghệ thuật, nỗi đau và niềm kiêu hãnh của dân tộc,” nhà văn Trịnh Y Thư nói.
Chương trình còn có phần trình diễn các bài thơ hoặc nhạc phổ thơ của ông, với Đặng Thơ Thơ, Thúy Anh, Jimm Nhựt Hà, Kiều Loan, Bích Liên, Khánh Ly, Ban Cát Trắng, cùng với Đỗ Bằng Lăng (dương cầm), Nguyễn Hoàng Hà (guitar), Kim Sơn (sáo), và Liên Tâm (đàn tranh).
Thi sĩ Vũ Hoàng Chương sinh ngày 14 Tháng Năm, 1915 tại Nam Định. Thưở nhỏ ông học chữ Hán ở nhà rồi lên học tiểu học tại Nam Định. Năm 1931, ông nhập học trường Albert Saraut ở Hà Nội, đậu tú tài năm 1937. Năm 1938, ông vào trường luật, năm sau bỏ đi làm phó kiểm soát Sở Hỏa Xa Đông Dương, phụ trách đoạn đường Vinh-Na Sầm. Năm 1941, ông học cử nhân toán ở Hà Nội rồi lại bỏ dở để về dạy học tại Hải Phòng.
Trong suốt thời gian này, ông không ngừng sáng tác thơ và kịch. Trở về Hà Nội, ông lập Ban Kịch Hà Nội cùng Chu Ngọc và Nguyễn Bính. Năm 1942, đoàn kịch công diễn vở kịch thơ “Vân Muội” của ông tại Nhà Hát Lớn. Năm 1944, ông thành hôn với bà Đinh Thục Oanh, chị ruột nhà thơ Đinh Hùng.
Vũ Hoàng Chương di cư vào Nam năm 1954, ở tại Sài Gòn, tiếp tục viết và dạy văn tại trường Chu Văn An và trường Văn Lang. Năm 1959, ông đoạt Giải Văn Chương Toàn Quốc về thơ với tập thơ “Hoa Đăng.”
Ông từng là chủ tịch Trung Tâm Văn Bút Việt Nam trong bốn năm, 1964-1968, dự nhiều Hội Nghị Văn Bút Quốc Tế. Năm 1972, ông đoạt Giải Thưởng Tuyên Dương Sự Nghiệp Văn Chương Học Thuật và Mỹ Thuật của Phủ Quốc Vụ Khanh đặc trách văn hóa của VNCH. Năm 1972, ông được Văn Bút Việt Nam đề cử Giải Nobel Văn Chương. Năm 1976, thi sĩ Vũ Hoàng Chương bị bắt tại nhà ở Sài Gòn, bị đưa vào nhà tù Chí Hòa. Năm ngày sau vì trở bệnh nặng, được đưa về nhà mấy hôm thì mất vào ngày 6 Tháng Chín, 1976. [đ.d.]
