Trúc Phương/Người Việt
Sự hỗn loạn nhân sự của bộ máy của Tổng Thống Trump không chỉ thể hiện ở các vụ từ chức hoặc những vụ “cưa ghế” như trường hợp bà Kimberly Guilfoyle (đại sứ Hoa Kỳ tại Hy Lạp), bà Pam Bondi (bộ trưởng Tư Pháp); bà Lori Chavez-DeRemer (bộ trưởng Lao Động); bà Kristi Noem (bộ trưởng Nội An); bà Tulsi Gabbard (giám đốc Tình Báo Quốc Gia); và mới đây nhất là phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, cô Katie Zacharia… Bên trong hậu trường còn chứng kiến những cuộc “chém giết” không khoan nhượng.
Tòa Bạch Ốc với khu vườn xanh tốt, dưới bầu trời xanh tươi sáng, nhưng bên trong chứng kiến những cuộc “chém giết” không khoan nhượng. (Hình minh họa: Aaron Kittredge/Pexels)
Từ giành quyền…
Trung tuần Tháng Mười, bà Taylor Renee Rogers – phó phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, nói: “Tổng Thống Trump đã tập hợp một chính quyền xuất sắc nhất lịch sử, chọn lựa từng thành viên cho đội ngũ tuyệt vời dựa trên tiêu chí duy nhất: Tập trung vào vấn đề năng lực sao cho có thể mang lại kết quả cho người dân… Khác với phe Dân Chủ vốn bị ám ảnh bởi chính trị bản sắc, tổng thống đánh giá các cá nhân dựa trên năng lực và trình độ chuyên môn…”.
Thực tế cho thấy đó là một bộ máy xộc xệch về chuyên môn và lôi thôi về tư cách. Chưa kể “văn hóa” mạnh ai nấy “đớp” ngày càng công khai. Từ Giám Đốc Kash Patel của FBI nhậu nhẹt bù khú đến Bộ Trưởng Thương Mại Howard Lutnick tai tiếng vì một thời ăn chơi đàn đúm với ông trùm đường dây ấu dâm Jeffrey Epstein; từ Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth tiết lộ kế hoạch tác chiến mật đến việc (cựu) Bộ Trưởng Lao Động Lori Chavez-DeRemer tằng tịu với nhân viên Mật Vụ… Tất cả đều là những “dấu ấn” mà có lẽ chưa nội các nào trong lịch sử chính trường Mỹ trải qua.
Vấn đề nóng hổi nhất hiện nay là cuộc đấu đá giành ghế chánh văn phòng. Tờ Washington Post cho biết, bà Susie Wiles – người phụ nữ đầu tiên được bổ nhiệm chức chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc (vị trí tương đương thành viên nội các) – có thể bị đá ra rìa sau cuộc bầu cử giữa kỳ. Những người đang nhắm đến vị trí này gồm Phó Chánh Văn Phòng Stephen Miller; Giám Đốc Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường Lee Zeldin; và Giám Đốc Cơ Quan Tài Chính Nhà Ở Liên Bang (U.S. Federal Housing) Bill Pulte. Cần nhắc lại, trong nhiệm kỳ một, ông Trump thay chánh văn phòng đến bốn lần.
Trong những người thân tín nhất của ông, bà Susie Wiles là gương mặt không thể không kể. Bà từng điều hành chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024 của ông Trump và tận tụy giúp ông thông qua hơn 100 sắc lệnh hành pháp trong 100 ngày đầu tiên nắm quyền. Đáng lý chỉ duy trì vai trò đặc trách các vấn đề liên quan hoạt động của Phủ Tổng Thống, nhưng bà Susie Wiles được tin cẩn và được phép lấn sâu vào việc bàn bạc chính sách, từ thuế quan đến các biện pháp kiểm soát công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI)…
Tuy nhiên, những ngày gần đây, ông Trump không giấu được sự bực bội trước những gì liên quan đến bà Susie Wiles, đặc biệt khi hai cố vấn chiến lược tranh cử của ông là James Blair và Chris LaCivita, lại dính dáng tới bà Susie Wiles với các vụ việc bên ngoài nước Mỹ. Cụ thể, hai ông James Blair và Chris LaCivita đến Republika Srpska – khu vực do người Serbia kiểm soát tại Bosnia – để tư vấn chính trị cho chính quyền thân Nga tại đây. Tình hình càng trở nên tồi tệ khi xuất hiện bức ảnh con gái bà, Katie Wiles, chụp ở Republika Srpska. Cô Katie Wiles hiện là đối tác của công ty vận động hành lang Continental Strategy, nơi đại diện cho chính quyền Srpska. Với ông Trump, việc lợi dụng tên tuổi ông để “đánh sô lẻ” là điều tối kỵ. Trường hợp bà Kimberly Guilfoyle là bài học nhãn tiền.
Đến giành ăn
Một ngày trung tuần Tháng Mười, bà Alina Habba (từng là luật sư riêng của ông Trump) chạy xồng xộc vào Phòng Bầu Dục. Mục đích là “tố” ông Richard Grenell (cựu giám đốc điều hành Trung Tâm Kennedy) tội “chấm mút” hàng triệu đô la. Trong mớ bòng bong rối rắm liên quan vụ việc mà loạt tờ báo Mỹ tường thuật, có thể tóm tắt như sau.
Bà Alina Habba và chồng, ông Turhan Mildon, từng là bạn thân của ông Richard Grenell. Trong một thương vụ làm ăn chung vào đầu năm 2025, ông Grenell thuyết phục ông Mildon chuyển khoản cho mình $17.6 triệu như một phần của thỏa thuận kinh doanh mà hai người hợp tác. Trong số tiền này, ông Mildon yêu cầu ông Grenell trích ra $5.6 triệu để chuyển cho Trung Tâm Kennedy (lúc đó ông Grenell là giám đốc điều hành), như một quyên góp tài trợ cá nhân. Thế nhưng bà Habba giờ đây nói rằng Trung Tâm Kennedy không hề nhận được khoản quyên góp ấy. Vậy chỉ có khả năng là ông Grenell đã lẳng lặng đút túi riêng? Ông Grenell chối phăng!
Một số người cho rằng bà Habba chỉ vu cáo để bôi nhọ và làm mất uy tín ông Grenell trước tổng thống. Tờ Axios dẫn lời một quan chức chính quyền cho biết, vào năm 2025, nhân viên Trung Tâm Kennedy từng cố xác minh khoản đóng góp trị giá gần $6 triệu của ông Turhan Mildon, nhưng không thấy thông tin nào như vậy; trong khi đó, một cựu nhân viên phụ trách quyên góp cho biết họ chỉ ghi nhận một cam kết đóng góp $270,000 và khoản tiền này đã được chuyển ngân.
Bà Habba lẫn ông Grenell đều có mối liên hệ với ông Trump từ nhiệm kỳ đầu. Ông Grenell từng là đại sứ Mỹ tại Đức và sau đó là quyền giám đốc Tình Báo Quốc Gia; trong khi đó, bà Habba là luật sư riêng của ông Trump và từng giữ chức công tố viên liên bang tại New Jersey. Phần mình, năm 2025, khi xây dựng mối quan hệ với chính quyền Trump, doanh nhân Thổ Nhĩ Kỳ Turhan Mildon trở thành khách mời thường xuyên tại Trung Tâm Kennedy. Tại đây, ông Mildon kết giao với những gương mặt Cộng Hòa sừng sỏ và sau đó gặp bà Habba, lấy làm vợ.
Tháng Chín, 2025, đám cưới xa hoa tốn khoảng chục triệu đô giữa bà Habba và ông Mildon được tổ chức tại đại sảnh khách sạn Waldorf Astoria ở New York. Cô dâu 42 tuổi và chú rể 29 tuổi đón tiếp những nhân vật quyền lực bậc nhất Washington, trong đó có Bộ Trưởng Tư Pháp Todd Blanche, Giám Đốc FBI Kash Patel và cố vấn Tòa Bạch Ốc Will Scharf. Chỉ một người “bạn cũ” không có mặt: Richard Grenell. Tại sao hai bên xảy ra căng thẳng khi chỉ vài tháng trước còn là bạn bè? Sự việc bắt nguồn từ… Venezuela.
The New York Times cho biết, trước khi Mỹ bắt Tổng Thống Nicolas Maduro của Venezuela, một số trợ lý và giới chức tình báo của ông Trump chú ý đến doanh nhân Thổ Nhĩ Kỳ Turhan Mildon, bởi mối quan hệ nhiều năm của nhân vật này với chính quyền Maduro. Việc áp đặt lệnh trừng phạt nhằm vào ông Mildon thậm chí được tính đến.
Khi ông Maduro bị bắt, tình thế của ông Mildon càng trở nên nguy hiểm. Lúc trở thành tổng thống tạm quyền, bà Delcy Rodriguez lập tức “chặt chém” vây cánh cũ của ông Maduro. Ông Mildon là một trong số đó. Bà Delcy Rodriguez ra lệnh thanh tra các nhà máy xi măng thuộc sở hữu nhà nước mà ông Mildon điều hành. Tháng Sáu, 2025, theo The New York Times, bà Rodriguez ra lệnh hủy bỏ hoàn toàn các hợp đồng của ông Mildon với chính quyền Venezuela.
Ngay thời điểm đó, ông Mildon gặp “người đẹp” Habba – một người thân cận sát sườn của ông Trump. Như chết đuối vớ được cọc, anh “phi công trẻ” Turhan Mildon tấn công và cuối cùng “tán đổ” được chị Alina Habba. Chuyện tình Turhan-Habba gây chú ý không chỉ ở Washington mà còn bay về Caracas. Việc một tay doanh nhân Thổ Nhĩ Kỳ có mối quan hệ nghiêm túc với một phụ nữ có khả năng tiếp cận với tổng thống Mỹ là điều quan trọng đến mức tổng thống tạm quyền Delcy Rodriguez của Venezuela không thể làm ngơ. Một trong những phản ứng đầu tiên của bà Rodriguez là tạm hoãn lệnh chấm dứt các hợp đồng xi măng của ông Mildon…
Trở lại với câu chuyện nóng sốt từ cuộc chiến giữa Habba và Grenell. Có hay không việc ông Grenell biển thủ gần $6 triệu tiền quyên góp cho Trung Tâm Kennedy như cáo buộc của bà Habba vẫn là điều chưa thật sự rõ ràng ở thời điểm hiện tại, nhưng việc bà Habba làm lớn chuyện dường như xuất phát từ mâu thuẫn làm ăn giữa vợ chồng bà với ông Grenell tại Venezuela.
Trump cũng chỉ là một thứ công cụ
Điều đáng chú ý trong toàn bộ những gì vừa kể là sự đan xen ngày càng khó phân biệt giữa những mối quan hệ cá nhân và chính sách đối ngoại thời Trump. Trong thế giới của ông Trump, tất cả đều là trục lợi chính sách. Venezuela không chỉ là một hồ sơ ngoại giao hay một cuộc đấu tranh quyền lực giữa Washington và Caracas mà còn là nơi giao nhau của những lợi ích tài chính khổng lồ, những mạng lưới quan hệ chằng chịt và cuộc cạnh tranh giành quyền tiếp cận tổng thống Mỹ.
Vấn đề ở chỗ, khi quyền tiếp cận Tòa Bạch Ốc trở thành thứ tài sản có thể khai thác, ranh giới giữa vận động chính sách, môi giới quyền lực và trục lợi cá nhân bắt đầu trở nên mong manh. Điều trớ trêu là ông Trump không chỉ được vây quanh bởi những kẻ nịnh nọt mà ông xem họ như công cụ không hơn không kém, nhưng chính ông, cùng lúc, cũng là công cụ để họ lợi dụng ông. Các “người đẹp” như Kimberly Guilfoyle, Susie Wiles, Alina Habba, Richard Grenell…, và còn nhiều người nữa, đều lợi dụng ông Trump cả.
Trong một chính quyền mà lòng trung thành cá nhân, quan hệ riêng và khả năng tiếp cận ông Trump có thể đóng vai trò đặc biệt quan trọng, nguy cơ lớn nhất không đơn thuần là xung đột lợi ích. Đó là tình trạng lợi ích riêng của một nhóm người được khoác chiếc áo lợi ích quốc gia. Hậu quả là công chúng gần như không có cách nào biết được quyết định đưa ra là vì nước Mỹ, hay chỉ nhằm phục vụ bọn có cơ hội kiếm lợi từ nó. [dt]
