Trần Khải Thanh Thủy

 

Bùi Bảo Trúc

(Phát biểu trong buổi ra mắt sách “Chết Ngoài Kế Hoạch” của tác giả Trần Khải Thanh Thủy, tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt ngày Thứ Bảy, 5 Tháng Mười)

Ở một thời điểm khác, dưới một chế độ khác, trong một hoàn cảnh chính trị khác, Trần Khải Thanh Thủy có thể sẽ chỉ là một cô giáo hiền lành, yêu nghề, mến trẻ. Ðời sống sẽ chỉ quanh quẩn trong gia đình, chồng con, những cuốn sách giáo khoa, những tập vở học sinh mang về nhà để chấm điểm của một cô giáo.

Nhưng Trần Khải Thanh Thủy đã trở thành một con người khác hẳn con người nhà giáo mà bà muốn trở thành khi khởi đi vào trường sư phạm và khi bà cầm lấy cây bút và bắt đầu viết văn.

Năm 1989, bà đã có sách xuất bản. Bà làm phóng viên cho báo Cựu Chiến Binh năm 1993 thì chỉ ít lâu sau, bà bị treo bút vì những bài viết làm mếch lòng chế độ. Bà quay sang viết cho các báo khác, cũng bằng cung cách viết từng khiến bà bị trừng phạt và cấm viết.

Thời gian sau, bà về nhà ngồi viết sách. Và vì những điều bà viết xuống, bà bị trù dập liên tiếp, không lúc nào ngừng nghỉ từ đó.

Vladimir Bukovsky, một nhà văn bất đồng chính kiến nổi tiếng trong những năm 60 và 70 ở Liên Xô, từng vào tù ra khám, lao động khổ sai, nhiều lần bị nhốt trong bệnh viện tâm thần đã viết về hoạt động cầm bút của ông như thế này:
“I myself create it
edit it
censor it
publish it
distribute it, and
get imprisoned for it…”
(Tôi viết xuống
sửa sang lại
kiểm duyệt nó
xuất bản nó
phân phát nó và
bị tù vì chính nó…)

Ðó là thứ văn chương ông theo đuổi, thứ văn chương có một cái tên riêng trong tiếng Nga, samizdat, thứ văn chương kỳ quái nhất thế giới, chỉ có ở Nga và các nước trong khối Xô Viết. Văn chương chui. Một hình thức văn chương của những người bất đồng chính kiến tự in lấy và phát hành kín đáo nhưng sâu rộng. Những người viết, đọc, tàng trữ, phân phối đều bị trừng phạt nặng nề. Alexander Solzhenytsin, Joseph Brosky, hai khôi nguyên Nobel Văn Chương và Vladimir Bukovsky và một số khác cuối cùng bị trục xuất khỏi nước Nga để lưu vong ở Anh và Mỹ. Một số được chuộc như Anatoli Sharansky để sang Israel sinh sống.

Joseph Brosky khi ra phi trường Mạc Tư Khoa đi lưu vong, chiếc máy chữ của ông bị tháo tung từng mảnh vì nghi mang theo tài liệu mật. Ðó là món quà tiểu nhân cuối cùng của nhà cầm quyền Xô Viết tặng ông.

Những chuyện tương tự cũng thấy ở một nước đàn em hạng bét của Liên Xô là Việt Nam.

Một người phụ nữ chân yếu tay mềm đã bị hành hung, bỏ tù, ném phân và nước tiểu vào nhà, toàn những trò của bọn côn quang, đứa nách thước, đứa tay đao, đầu trâu mặt ngựa, vo ve ruồi nhặng ào ào kéo đến tận nhà hăm dọa, bạo hành không biết bao nhiêu lần mà kể.
Nhưng cũng như Phùng Quán:
“Bút giấy tôi ai cướp giật đi
Tôi sẽ dùng dao viết văn trên đá.”

Trần Khải Thanh Thủy can đảm và cương quyết viết sự thật xuống giấy. Nhưng ở Việt Nam, chỉ nói lên sự thật cũng đã là bôi bác, nói xấu, phản động, chống đối nhà nước rồi. Bài học của người mẹ mà Phùng Quán viết trong bài thơ Lời Mẹ Dặn năm 1957 thấy còn nguyên như những chỉ nam cho cách sống, thái độ làm người của Trần Khải Thanh Thủy.

Không thể viết công khai và chân thật trong cái đất nước hung hiểm ấy thì bà viết bí mật. Không thể phổ biến nhưng gì bà viết xuống ở trong nước thì bà đưa ra nước ngoài. Và chính qua việc làm đó, người Việt ở ngoài Việt Nam bắt đầu được đọc những bài viết của bà từ năm 2000.

Ngay từ những bài viết đầu tiên gửi ra ngoài, người ta đã thấy ngay được lối viết của bà. Lạnh lùng nhưng lại có lúc hừng hực lửa, cay độc có lúc thô tục.
Kahlil Gibran trong bài thơ dài The Life Of Love có mấy câu này:
“Feed the lamp with oil and let it not dim, and
Place it by you, so I can read with tears what
Your life with me has written upon your face…” (Hãy châm dầu thêm cho đèn khỏi lụi và đặt chiếc đèn xuống bên cạnh em để anh có thể đọc qua những giọt lệ những gì đời sống với anh đã viết trên gương mặt của em…)

Ðời sống đã để lại trong tâm hồn của Trần Khải Thanh Thủy những vết hằn độc ác, và tâm hồn đáng lý ra chỉ biết những điều tốt đẹp nhất thì đã bị nhiễm độc bởi những thứ cứt đái mà bọn côn quang của chế độ đã đổ vào căn nhà của bà.

Bà viết rất thật về cái đống cứt đái đó bằng những ngôn từ sỗ sàng và thô tục vì nhà văn dù cho có muốn cách mấy đi chăng nữa cũng không thể hành văn một cách sạch sẽ, vệ sinh khi phải mô tả cái đống cứt đái đó.

Hai cuốn sách mà Trần Khải Thanh Thủy gửi tới quí vị hôm nay là những tiếng cười nghẹn uất của những người bị bóp cổ, đè hầu thô bạo.

Phải là người sống trong cái đống cứt đái ấy mới viết được như thế. Viết được như thế thì phải trải qua những kinh nghiệm kinh hoàng như Trần Khải Thanh Thủy đã sống qua. Ðó là những kinh nghiệm ghê khiếp, đen tối như những cảnh bi thảm mà Ngô Tất Tố, Nam Cao, và luôn cả Vũ Trọng Phụng đã cực tả hồi những năm 30, 40. Tưởng những thứ ấy đã biến đi hẳn trong xã hội ngày nay. Nhưng không, chúng vẫn rất còn, còn rất nhiều. Ngoài sự độc ác, dã man, những gì Trần Khải Thanh Thủy nhìn thấy và viết lại còn mang đặc tính đểu giả của những việc làm của bọn Cộng Sản, những thứ mà bọn chúng đem phủ chụp lên toàn nước Việt từ mấy chục năm nay.

Những điều đó, Trần Khải Thanh Thủy viết xuống mà không cần một nỗ lực tưởng tượng, hư cấu nào. Không cần khả năng sáng tạo. Những câu chuyện chúng ta đọc ở đây có thể đem lại những tiếng cười thích thú nhưng chính đó lại là những chuyện bầy ra những khổ đau mà các nhân vật phải sống qua trong đời sống thật của họ.

Ðọc trong Internet quí vị sẽ thấy nguyên một loại chuyện cười cộng sản trong đó có những chuyện cười Xô Viết, chuyện cười Hoa lục, chuyện cười về các lãnh tụ Cộng Sản, chuyện cười chính trị Nga, về đời sống hàng ngay ở Nga, về thời đại hậu Cộng Sản, thời Vladimir Putin…

Và hôm nay, Trần Khải Thanh Thủy với hai tác phẩm viết về những điều trông thấy mà đau đớn lòng.

Giọt lệ và nụ cười, hai thứ tưởng như chẳng bao giờ ở gần nhau. Nhưng trong rất nhiều trường hợp, nụ cười lại chính là một giọt lệ được hóa trang.

Hai tập chuyện cười của Trần Khải Thanh Thủy chính là những giọt lệ của đất nước chúng ta được hóa trang sơ sài.
Càng đọc càng đau.

Cám ơn Trần Khải Thanh Thủy.


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Vụ ly dị ly kỳ

Trong vụ ly dị này Jeff Bezos chia đôi tài sản $144 tỷ cho vợ, và con số "một nửa" đó tạo ra người đàn bà cũng giàu nhất thế giới.

Ghẹo cho chúng chửi

Phải hiểu ra rằng cái thời cả vú lấp miệng em, lấy thịt đè người, và lấy thúng úp voi vĩnh viễn đã qua rồi. Đùng chọc cho dân chúng chửi.

Vụ án Hồ Duy Hải: Biểu tượng của công lý bị hiến tế

Vụ án của Hồ Duy Hải đủ sức là một trong những hồ sơ về nhân quyền lớn nhất của Việt Nam, thông qua câu chuyện anh thanh niên bị vu cho tội giết người. D

À, thì ra thế…

Có người đặt câu hỏi tại sao một nước tương đối nhỏ như VN có thể trở thành nhà tù chính trị lớn thứ nhì trên thế giới, sau Trung Cộng,

‘Nói giọng Bắc nhưng không gạt bà con’

Một quan chức của chính quyền đã nói rằng “tôi nói giọng Bắc, nhưng không gạt bà con” để cố thuyết phục về tính liêm chính trong vụ cướp đất của hàng ngàn người dân tại Thủ Thiêm, quận 2.

Lộc Hưng: Không chỉ là đất đai

Hãy nhìn một Lộc Hưng tan tành. Hãy nhìn hình ảnh một dân oan mất đất chặn ngang xích xe ủi trong cuộc cưỡng chế Lộc Hưng sáng 4 Tháng Giêng, 2019.

Dân tộc… lưu vong

Vượt qua cả dân tộc Do Thái, người Việt "vươn lên" dẫn đầu lịch sử lưu vong của nhân loại bằng cuộc di cư chính trị quy mô nhất về mặt số lượng từ trước đến nay.

Luật mới áp dụng năm 2019 tại California

Kết thúc khóa họp Nghị Viện năm 2018, Thống Đốc Tiểu Bang Jerry Brown đã ký chuẩn thuận 1,016 dự luật trong số 1,217 dự luật được Nghị Hội được thông qua. Đa số các điều luật này có hiệu lực bắt đầu từ ngày đầu năm 2019.

Stop Trần Tuấn Anh!

Tôi không cho Bộ trưởng Tuấn Anh vô can trong chuyện này. Anh phải thế nào thì vợ anh mới thế chứ. Chính khách thế, vứt! Đàn ông thế, hèn!

Họp Mật

Cuộc họp ngày Mùng 2 Tháng Giêng, 2019 giữa những viên chức chính phủ Cộng Hòa và những chính khách Dân Chủ của quốc hội  là “Họp Mật”, không có sự tham dự của phóng viên truyền thông.