Bướm ma, loài côn trùng có trong mọi nhà ở Mỹ

Hà Tường Cát/Người Việt

Con bướm ma xòe cánh. (Hình: maine.gov)

Trên toàn nước Mỹ, bướm ma là một loài côn trùng rất thường thấy trong mọi nhà, nếu vô tình bỏ vương vãi hay lưu trữ những thực phẩm dư thừa khiến cho chúng có điều kiện sinh sôi.

Tên tiếng Anh của bướm ma là “Indian Meal Moth” do nhà côn trùng học Asa Fitch đặt ra khi lần đầu tiên vào giữa thế kỷ 19. Ông tìm thấy chúng trong ngô xay giã, đồ ăn của thổ dân da đỏ Châu Mỹ (Indian Meal). Indian ở đây không liên quan gì tới Ấn Độ.

Người ta thường lầm bướm ma thực phẩm với bướm ma vải (Webbing Clothes Moth), bướm ma thực phẩm Indianmeal Moth chỉ phá hoại thực phẩm chứ không làm hại quần áo.

Ở giai đoạn phát triển trưởng thành, bướm ma có chiều dài chừng 1/2 đến 3/5 inch (12-15 mm), chúng bộ cánh màu xám, tương tự như loài bướm đêm (moth), xếp xuôi về sau, khác với loài bướm ngày và không có phấn, bay vụng về, không nhanh gọn như ruồi. Theo các nhà côn trùng học, bướm ma “Indian Meal Moth” rất dễ phân biệt với hơn 500 giống bướm đêm khác tại Bắc Mỹ, nhờ nửa sau bộ cánh có mầu nâu đỏ hoặc màu đồng.

Điều nên biết là bướm ma làm hư hỏng thực phẩm và gây khó chịu cho con người, nhưng không có chất độc. Nếu bị bướm ma cắn, hay ăn nhằm chúng, cũng không có tác hại gì đáng lo ngại.

Giống bướm ma sinh sôi nảy nở rất mau vì một con cái có thể đẻ từ 100 tới 300 trứng rất nhỏ, khó nhìn thấy bằng mắt thường. Ấu trùng của chúng thường tìm thấy ở những chỗ chứa đồ ăn như nhà bếp, tiệm tạp hóa, chợ, nơi có những thực phẩm như bột, ngũ cốc, trái cây khô, sữa bột, hạt, chocolate, kẹo,…

Đồ ăn cho chim, chó mèo, hoa khô và potpourri trong nhiều trường hợp đã là các nguồn chứa sẵn trứng bướm ma hay ấu trùng trước khi đem vào nhà, cho nên bướm ma có thể có ở tất cả mọi nơi, từ phòng khách, phòng ngủ tới nhà tắm chứ không chỉ riêng nhà bếp. Tuy nhiên những con bướm ma trong nhà không chỉ là Indian Meal Moth, mà còn có nhiều loài không sinh sản từ thực phẩm.

Bướm ma có thiên hướng tìm đến nơi nào ban đêm có ánh sáng, nên đèn trong nhà và ở các chợ, tiệm tạp hóa thu hút chúng tìm đến rồi sinh đẻ phát triển.

Khi con bướm ma cụp cánh. (Hình: wikimedia.org)

Người ta chưa hiểu rõ nguyên nhân, vì sao bướm ma thường bay quanh đèn, giống như nhiều giống bướm đêm được gọi tên là thiêu thân vì bay tự sát vào lửa. Một giả thuyết cho rằng những côn trùng này tự nhiên biết sử dụng một kỹ thuật điều hướng không gian, lấy mặt trăng làm chuẩn để giữ góc bay, thẳng và ngang trên mặt đất. Vì mặt trăng rất xa và lúc nào cũng trên đường chân trời nên góc bay, không biến đổi suốt đoạn đường bay. Nhưng khi chúng thấy một ngọn đèn sáng và lấy làm chuẩn, thì góc bay luôn luôn thay đổi, qua một khoảng đường bay ngắn, con bướm ma biết tự điều chỉnh góc bay theo thiên bẩm và cuối cùng đi theo một quỹ đạo xoắn ốc, càng ngày càng đến gần nguồn sáng.

Bướm ma sống ở tất cả các miền khí hậu, trừ Nam Cực và phát triển khi thời tiết ấm áp, khiến cho chúng trở thành loài sâu bệnh gây hại dai dẳng. Chừng nào nhiệt độ trong nhà, hoặc nơi chứa đồ ăn khô trên 50 độ F, thì bướm ma có thể sống và sinh sản. Chu trình tiến hóa từ trứng qua ấu trùng đến sâu bướm, làm kén, nhộng nở thành bướm và sinh sản trong khoảng từ 40 đến 55 ngày.

Thực phẩm tồn trữ trong kho bị hư hỏng, do ấu trùng giăng tơ và quấn thành kén, bọc những hạt nhỏ lại với nhau. Ấu trùng có thể đục lỗ qua giấy cứng và plastic nên thực phẩm chứa lâu ngày trong hộp cũng không an toàn.

Bướm ma không bay xa trừ khi đi tìm đồ ăn, và chỉ bay vào lúc chập choạng tối, tránh tia tử ngoại vào lúc tia xanh trong ánh sáng là chính. Người ta khai thác đặc tính ánh sáng xanh hấp dẫn bướm ma để tìm cách trừ các loài bướm đêm.

Để tìm xem có sâu bọ phá hoại không, trước hết hãy kiểm tra tủ  thức ăn hoặc theo dõi bằng loại bẫy không có chất độc, chỉ dùng một viên hóa chất mỗi tháng thay một lần, để dụ bướm ma vào. Nếu thấy dấu hiệu có những cái kén thì phải làm vệ sinh ngay và chuyển hết mọi thực phẩm ra ngoài.

Nên nhớ các chất tẩy rửa như nước, xà phòng, giấm, không hiệu quả bằng sự cắt bỏ nguồn lương thực cho bướm ma. Thiếu lương thực ở một giai đoạn nào, chu trình biến hóa của bướm ma cũng sẽ bị gián đoạn. Không nên dùng thuốc trừ sâu có thể gây nhiễm độc nguy hiểm, nếu chưa tham khảo để được các chuyên viên chỉ dẫn.

Để ngăn ngừa bướm ma xuất hiện trở lại, nên thường xuyên lau chùi các kệ để đồ ăn bằng nước pha giấm, xà bông, không để sót lại chút thực phẩm dư thừa nào cần cho bướm ma và ấu trùng có thể sống. Kiểm tra cẩn thận thực phẩm khô mua về, xem có dấu hiệu bướm ma hay không và nên thay bao mới, đừng tiếp tục chứa trong bao cũ. Không nên mua nhiều đồ ăn khô để dành và tất cả phải cất vào tủ đậy kín hoặc vào tủ lạnh.

Nhiều loại bẫy bướm ma không dùng hóa chất độc được quảng cáo bán ngoài thị trường, tuy nhiên hiệu quả chỉ tương đối vì không thể nào bẫy hết mọi con bướm và không tìm ra những nơi còn trứng và ấu trùng.

Do đó làm vệ sinh thường xuyên và không bỏ sót bất cứ một góc, khe, kẹt tủ nào là phương cách duy nhất để diệt trừ hẳn bướm ma trong nhà, một mục tiêu rất khó đạt kết quả hoàn toàn. Nguyên tắc đơn giản nhất có thể, là thu hẹp diện tích tồn tại của bướm ma trong nhà, bằng cách chỉ chứa thực phẩm tại một số ít nơi, tránh ăn uống ở các phòng khác nhau, vứt bỏ những vật dụng cũ lâu ngày, không để có nhiều chỗ khuất cho bướm ma đẻ trứng và ấu trùng ẩn náu. (Hà Tường Cát)

—————–
Liên lạc tác giả: [email protected]

Mời độc giả xem chương trình “Du lịch đền Karnark ở Ai Cập” (phần 1)


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Giá bán của BMW Z4 2020 ‘rò rỉ’ trên các trang mạng xe hơi

Những thông tin rò rỉ trên các trang mạng chuyên về xe hơi cho thấy giá bán của một chiếc xe BMW Z4 sẽ rơi vào khoảng $65,000.

Những kỹ năng trẻ em nên được học từ nhỏ

Trẻ em cần phải biết rất nhiều thứ để trở thành một người lớn thành đạt và phải được dạy con mình những kỹ năng căn bản trong cuộc sống.

‘Sài Gòn Niềm Nhớ,’ cơ hội chụp hình trên phố xưa tại Little Saigon

Trong hai ngày 15 và 16 Tháng Mười Hai, Viện Bảo Tàng Lịch Sử QLVNCH tổ chức “Sài Gòn Niềm Nhớ” để tưởng nhớ Giáng Sinh xưa.

Kháng cáo hồ sơ bảo lãnh bị Tòa Tổng Lãnh Sự Hoa Kỳ từ chối (phần 2)

Đa số hồ sơ bảo lãnh thân nhân bị Tòa Lãnh Sự Hoa Kỳ từ chối không cấp chiếu khán là vì Tòa Lãnh Sự cho rằng hôn nhân của đương sự là giả.

Cha mẹ mua nhà cho con, chuyện không dễ!

Bạn cần xem xét mọi yếu tố đi kèm với việc mua một căn nhà cho con trước khi quyết định bỏ tiền ra, bởi vì đây không phải chuyện dễ.

Giới trẻ muốn làm chủ nhà nhưng bị cản trở

Đối với nhiều người thuộc thế hệ trẻ (được định nghĩa như những người từ 25 đến 35 tuổi), để sở hữu nhà vẫn là một giấc mơ lớn.

Làm sao để bớt ngáy

Ngáy là chuyện rất thường gặp. Một nghiên cứu cho thấy có khoảng 45% người lớn thỉnh thoảng ngáy, và khoảng 25% ngáy kinh niên.

Sự trở về nguồn của cá hồi, rùa biển và bướm chúa

Nhiều động vật có năng khiếu kỳ lạ giúp nó trở lại nơi chốn cũ dù đã đi xa cả đời, thí dụ như cá hồi hay rùa biển.

Bệnh do thân và tâm

Chúng ta thường chúc nhau thân tâm an lạc. Các cụ hồi xưa nói gì cũng rất thâm trầm và truy tìm cái ý nghĩa sâu xa của nó.

Ramen kiểu Hakata ở Costa Mesa, đúng kiểu mì Nhật

Trong cuộc tìm kiếm các tiệm mì Nhật hay ramen vừa ý mình nhất, tôi tìm được quán Hakata Ikkousha ở Costa Mesa.