HELSINKI, Phần Lan (NV) – Các quốc gia Bắc Âu không hề xa lạ mùa Đông âm u, kéo dài, theo AP hôm Thứ Hai, 8 Tháng Mười Hai.
Mặc dù rất ít hoặc không có ánh sáng ban ngày (cộng với nhiều tháng lạnh cóng), từ lâu người dân sống ở Bắc Âu và bên trên Vòng Bắc Cực học được cách đối phó về tinh thần lẫn thể chất với giai đoạn thường gây trầm cảm mùa Đông, có thể bắt đầu ngay vào Tháng Mười và kéo dài tới Tháng Tư đối với một số người.
Đông chí xảy ra vào ngày 21 Tháng Mười Hai, ngày ngắn nhất và đêm dài nhất trong năm ở Bắc Bán Cầu. Mặc dù sau đó, ánh sáng tăng lên từng ngày, nhưng mùa Đông chỉ mới bắt đầu.
Hãng thông tấn AP phỏng vấn chuyên gia ở Na Uy, Thụy Điển và Phần Lan về “nỗi buồn mùa Đông.” Sau đây là cách họ khuyên tìm kiếm ánh sáng, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, vào những tháng âm u nhất trong năm:
Ngủ điều độ và duy trì thói quen giao tiếp
Bác sĩ Timo Partonen, giáo sư nghiên cứu tại Viện Sức Khỏe và Phúc Lợi Phần Lan, cho hay mùa Đông âm u ảnh hưởng tới nhịp sinh học của con người.
Thiếu ánh sáng ban ngày, đồng hồ sinh học của chúng ta không thể hoạt đồng bình thường, làm rối loạn giấc ngủ. Có thể chúng ta ngủ lâu hơn vào mùa Đông, nhưng thức dậy không sảng khoái và có thể vẫn mệt suốt ngày, ông Partonen cho biết.
Ông Partonen khuyên dùng đèn báo thức làm cho phòng ngủ sáng lên từ từ để dễ tỉnh dậy.
Ngoài việc mệt hơn, vào mùa Đông, chúng ta có thể ít giao tiếp với người khác, dễ cáu gắt hơn, dễ cãi nhau với bạn bè hơn, theo ông Partonen.
Phải duy trì những mối quan hệ của chúng ta vì cứ thui thủi một mình thì triệu chứng khó cải thiện, ông Partonen cho hay.
Và do tập thể dục cũng góp phần chống “nỗi buồn mùa Đông,” ông Partonen đề nghị rủ bạn bè cùng tập thể dục.
Tập thể dục còn có thể giúp tránh tăng cân trong mùa Đông – trung bình 4 tới 11 pound một năm, ông Partonen lưu ý.
Dùng liệu pháp ánh sáng
Theo ước tính, hàng triệu người khắp thế giới bị trầm cảm mùa Đông (SAD). Bệnh nhân thường bị trầm cảm từ mùa Thu và tới mùa Xuân hoặc mùa Hè thì khỏi.
Đối với trường hợp nặng, bệnh nhân phải được điều trị và dùng thuốc chống trầm cảm. Ông Christian Benedict, giáo sư dược lý đại học Uppsala University ở Thụy Điển, đề nghị dùng liệu pháp ánh sáng cho bệnh nhân SAD.
Hiện nay, giới khoa học gia biết được một số tế bào đặc biệt trong mắt chúng ta biến ánh sáng xanh trong quang phổ thành tín hiệu thần kinh ảnh hưởng tới trạng thái và sự tỉnh táo. Ánh sáng mặt trời chứa đầy ánh sáng xanh, nên khi những tế bào đó hấp thụ ánh sáng xanh, những trung tâm tỉnh thức trong não được kích hoạt, làm chúng ta tỉnh táo hơn và thậm chí có thể vui vẻ hơn.
Dùng đèn chiếu sáng mạnh hơn đèn bình thường trong nhà khoảng 20 lần mỗi buổi sáng có thể có lợi cho cả người bị lẫn người không bị SAD.
Liệu pháp này giúp kích hoạt nhịp sinh học và tăng chất dẫn truyền thần kinh serotonin trong não, ông Benedict giải thích.
Theo kết quả nghiên cứu, nên dùng đèn có độ sáng khoảng 10,000 lux trong 30 phút mỗi buổi sáng. Đèn đặc biệt có giá từ $70 tới $400, nhưng một số loại đèn được quảng cáo chống SAD lại không đủ sáng để hiệu nghiệm. Công ty bảo hiểm có thể chịu ít nhất một phần tiền mua đèn cho người nào được chẩn đoán mắc SAD.
Ông Partonen đề nghị dùng cả đèn báo thức lẫn liệu pháp ánh sáng trước buổi trưa mỗi ngày.
Suy nghĩ tích cực
Đừng quên suy nghĩ tích cực. Hãy chấp nhận đón mùa Đông chứ đừng sợ hãi, theo bà Ida Solhaug, giáo sư đại học Arctic University of Norway. Đó là cách người Na Uy đối phó với mùa Đông u ám, bà cho biết.
“Đó là một phần văn hóa của chúng tôi,” bà Solhaug cho hay.
Và cũng đừng quên tận dụng cả thói quen trong nhà lẫn ngoài trời, như lên lên sofa trùm mền xem phim, đi bộ nhanh ngoài trời, bà gợi ý. (Th.Long) [kn]
