Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
Gan là một trong năm tạng rất quan trọng và có những đặc tính, thuộc hành mộc, khai khiếu tại mục, liên quan tới gân, giận dữ, khí sinh phát của mùa Xuân, thuộc phong, thích chua.
Gan khí uất ức, không sơ tiết được thành bệnh gan khí uất kết như chứng đau sườn, tức ngực, nghẹt thở rất khó chịu, tưởng bị tim hành phải đi cấp cứu bệnh viện, đau tức một hay cả hai bên giang sườn.
Ðau sườn do can khí uất kết
Thường gặp ở chứng chức năng thần kinh rối loạn.
Triệu chứng đau sườn, chậm tiêu, ợ hơi, ngực sườn đầy tức, khó thở, nấc liên miên, lợm giọng, buồn nôn…
Rêu lưỡi dày và vàng. Mạch trầm huyền.
Phương pháp chữa: Xơ gan, giải uất kết, kiện tì.
Bài thuốc
1- Bạch thược: 12 grs
2- Hoàng cầm: 9 grs
3- Hoàng liên: 3 grs
4- Ðại hoàng: 6 grs
5- Ðương quy: 9 grs
6- Quế bì: 6 grs
7- Mộc hương: 6 grs
8- Binh lăng: 6 grs
9- Cam thảo: 3 grs
– Bạch thược: Vị chính trong thang thuốc, làm giảm tức, đau sườn và thượng vị.
– Quế bì: Ðiều hòa khí tại trung tiêu.
– Ðương quy: Bổ máu và phối hợp với bạch thược để trị đại tiện lỏng và bụng đau.
– Hoàng liên và hoàng cầm: Tiêu thấp, tiêu tích và đưa đồ ăn xuống ruột.
– Binh lăng: Giáng khí.
– Mộc hương: Trị đau sườn, bụng, tản bao tử khí.
– Ðại hoàng: Tống thực tích ra ngoài bằng cách đi cầu.
– Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Ðau sườn do can khí phạm tì
Bao tử và tì là một cặp âm dương hỗ trợ nhau trong tiêu hóa. Bất cứ một sự mất quân bình nào của bao tử và tì gây ra bởi bất cứ lý do nào, cũng làm cho tiêu hóa bị trở ngại. Mà gan mộc khắc với tì thổ. Một khi gan mất quân bình sẽ ảnh hưởng qua tì, mà Ðông Y gọi là can khí phạm tì.
Lý do vì lo âu quá độ, giận dữ, buồn phiền từ ngày nọ qua ngày kia, hay ăn uống quá nhiều chất béo, gan không hóa giải được, mà gây ra gan mất quân bình, phạm qua tì. Trong trường hợp này, thường chúng ta ăn vào là phải đi đại tiện ngay, hay sau khi chúng ta uống cà phê…
Có người thì đi đại tiện bình thường, có người đi bị lỏng vì tì khí và thận khí của người đó bị suy. Không những vậy còn đau sườn phải, hay bị nhức đầu trước trán và nhức hai đầu chân mày, nhức âm ỉ từ giờ nọ qua giờ kia, làm cho khó tập trung vào công việc, nhất là những người làm việc nhiều bằng trí óc.
Bài thuốc
1- Bạch thược: 12 grs
2- Sài hồ: 9 grs
3- Can khương: 9 grs
4- Cam thảo: 9 grs
5- Bạch truật: 9 grs
6- Chỉ xác: 9 grs
9- Hương phụ: 9 grs
10- Ðại phúc bì: 9 grs
11- La bạc tử: 9 grs
12- Mộc hương: 6 grs
13- Binh lăng: 6 grs
14- Sa nhân: 6 grs
– Bạch thược, chỉ xác hương phụ, đại phúc bì: Làm giảm đau hai bên sườn và đau ở thượng vị.
– Quế bì: Ðiều hòa khí tại trung tiêu.
– Binh lăng: Giáng khí.
– Mộc hương: Trị đau bụng và bao tử.
– Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
– Chỉ xác, hương phụ: Tản khí vùng trung tiêu, giảm khí uất kết, và đau sườn.
– Sa nhân, bạch truật: Bổ tì và hóa thấp.
– Can khương: Ôn tì.
Ngoài ra, hệ thống tiêu hóa có nhiều nhiệm vụ phức tạp như chuyển hóa thức ăn, hấp thụ dưỡng chất, đưa những chất cặn bã xuống hạ tiêu, thải ra ngoài, nên cần phải được nuôi dưỡng và bồi bổ hàng ngày.
Chúng ta phải đặc biệt lưu tâm đến nó, nếu hệ thống tiêu hóa không kiện toàn, cơ thể không chuyển những chất bổ dưỡng cần thiết tới những tạng phủ và sẽ gây ra những bệnh như: Nôn mửa, loét bao tử, đau bao tử, sạn mật, bón, tiêu chảy, và trĩ…
