Thổ Nhĩ Kỳ, nơi Ðông Tây gặp gỡ

Ði Cruise Ðịa Trung Hải (Bài 15)

Bài và ảnh: Minh Tâm

Ðúng hai giờ trưa, tàu mở dây rời bến Mykonos nhắm hướng Istanbul thẳng tiến. Chúng tôi lên tầng 15 ngắm cảnh các hòn đảo của Hy Lạp ở gần Mykonos thì thấy trên các đảo nầy cây cỏ vàng vọt giống như bị hạn hán lâu năm. Trưa nay, du khách tắm nắng trên tầng 14 khá nhiều. Tiếc rằng đa số lại là quý ông bà… già nên tuy đông mà không hấp dẫn chút nào. Do đó, chúng tôi chỉ xem phong cảnh hai bên tàu một hồi thì chán, sau đó thì về phòng nghỉ ngơi và đọc sách.

Istanbul nhìn từ tàu Princess.

Sơ lược về Thổ Nhĩ Kỳ

Do Thổ Nhĩ Kỳ tham gia NATO và chuẩn bị gia nhập Cộng Ðồng Chung Âu Châu nên chúng ta hay lầm tưởng rằng Thổ Nhĩ Kỳ là một nước thuộc Châu Âu. Thật ra, Thổ Nhĩ Kỳ là một nước liên lục địa giữa hai Châu Âu và Á mà phần đất bên Châu Á (bán đảo Anatolia) chiếm tới 97% diện tích. Phần phía Tây bên Châu Âu chỉ có 3% mà thôi. Thổ Nhĩ Kỳ có chung biên giới với 8 quốc gia: Bulgary ở phía Tây Bắc; Hy Lạp ở phía Tây; Georgia, Armenia, Azerbaijan ở phía Ðông; Iran ở phía Ðông; Iraq và Syria ở phía Ðông Nam. Ngoài ra, nước nầy giáp với Biển Ðen (Hắc Hải) ở phía bắc; Biển Aegae và Marmara ở phía Tây; và Ðịa Trung Hải ở phía Nam. Ngọn núi cao nhứt có tên là Ararat cao 5,137 mét. Diện tích Thổ Nhĩ Kỳ là 814,578 km2, dân số khoảng 70 triệu người.

Thánh đường Hồi Giáo ở Istanbul.

Theo dòng lịch sử, Thổ Nhĩ Kỳ là một đất nước cổ xưa và có nhiều biến động. Từ những năm 1500 trước Công Nguyên đã có các bộ tộc người Hitties sinh sống ở vùng Anatolia. Sau đó họ bị người Ba Tư xâm chiếm. Người Hy Lạp dưới sự lãnh đạo của Ðại Ðế Alexander đã đuổi người Ba Tư và nắm quyền kiểm soát Anatolia từ năm 331 TCN. Hy Lạp suy tàn thì người La Mã lại nổi lên và kiểm soát vùng nầy dưới quyền của Ðại Ðế Pompey từ năm 63 TCN. Bắt đầu từ năm 330, Ðại Ðế Constantine dời thủ đô của Ðế Quốc La Mã về Byzantium (Istanbul ngày nay) và đổi tên là Constantinople. Ðế quốc Ðông La Mã thành hình, sau nầy gọi là Ðế Quốc Byzantine.

Khoảng năm 1326, người Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu thành lập nước Ottoman theo Hồi Giáo ở Bursa. Từ đó đạo Hồi phát triển mạnh ở đây. Ðến năm 1453, họ chiếm Constantinople và đổi tên thành Istanbul, chấm dứt thời kỳ cai trị của đế quốc Byzantine, mở đầu thời kỳ cai trị của Ðế Quốc Ottoman. Ðế quốc nầy mạnh nhứt vào khoảng năm 1520-1566. Khi đó lãnh thổ mà họ cai trị kéo dài từ Algeria ở phía Tây đến Yemen ở phía Ðông thậm chí lan tới thủ đô Vienne của nước Áo. Nhưng từ năm 1566 tới 1918, đế quốc nầy yếu dần và do sai lầm theo phe Ðức trong Thế Chiến Thứ Nhất mà suy tàn sau đó.

Cửa sông Bosphorus và chiếc cầu nối liền hai Châu Âu-Á.

Ðến năm 1923, nước Cộng Hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập dưới sự lãnh đạo của Mustafa Kemal. Ông nầy là một nhà độc tài nhưng đem lại rất nhiều cải cách có lợi cho đất nước như tách riêng giáo quyền và chánh quyền, từ đây đạo Hồi chỉ là một tôn giáo mà không có quyền cai trị. Ông bỏ tục che mạng đối với phụ nữ, cho họ quyền đi bầu và ngăn cấm đa thê. Nước Thổ dưới sự cai trị của ông đã phát triển tốt do đó người Thổ hay gọi ông là “Cha Già Dân Tộc.”

Thổ Nhĩ Kỳ tránh được thiệt hại do Thế Chiến Thứ Hai nhưng sau 1945 lại là đồng minh thân cận của Mỹ. Thổ nhận viện trợ của Mỹ và được gia nhập NATO. Họ tham gia chiến tranh Triều Tiên và cho Mỹ đặt hỏa tiễn để chống Nga trong chiến tranh lạnh. Năm 1974, Thổ đem quân giúp lật đổ chánh quyền do Hy Lạp ủng hộ ở đảo Chypre. Vụ nầy bị thế giới chống đối nhưng quân Thổ vẫn ở lại đảo nầy cho tới ngày nay. Trong chiến tranh vùng vịnh, Thổ giúp Mỹ khi để cho Mỹ sử dụng các phi trường ở phía nam nước nầy tấn công Iraq. Lúc đó vấn đề của người thuộc sắc tộc Kurk cũng làm điên đầu những nhà cầm quyền ở Thổ.

Năm 2005, Thổ nạp đơn xin gia nhập Cộng Ðồng Chung Âu Châu, nhưng việc cứu xét vẫn còn nhiều rắc rối và tới nay vẫn chưa được chấp nhận. Hiện nay, khi biểu tình ở Syria lan rộng thì Thổ lại dang tay giúp cho người tỵ nạn từ Syria có chỗ tạm cư dọc theo biên giới với Syria.

Kinh tế:

Thổ Nhĩ Kỳ có tổng sản lượng quốc gia đứng hàng thứ 15 trên thế giới. Kinh tế phát triển cân bằng về nông nghiệp, kỹ nghệ và dịch vụ. Về nông nghiệp, Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất đủ loại nông sản, thu hút 29% lực lượng lao động. Về công nghiệp họ có ngành dệt, ô tô, đóng tàu, điện tử, khai mỏ, dầu hỏa, xây dựng… Về ngành dịch vụ ngoài du lịch, ngân hàng… Về giao thông vận tải Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu có đường sắt cao tốc nối liền Ankara và Eskisehir (sau nầy sẽ nối tới Istanbul). Lợi tức bình quân đầu người ở Thổ là khoảng 15,000 đô la/người nhưng số người thất nghiệp cũng cao: 9%. Một điều có thể gây ngạc nhiên cho bạn là số tỉ phú (đô la) ở Istanbul là 28 người đứng thứ 4 trên thế giới sau New York, Moscow và London.

Cửa hàng bán món thịt nướng Kebab truyền thống Thổ Nhĩ Kỳ.

Sinh hoạt tối trên tàu

Chiều nay trong khi tắm hồ, tôi có nói chuyện với một ông khách người Anh. Ông nầy cũng đã đi cruise nhiều lần. Hỏi ông thích hãng tàu nào nhứt thì ông nói Celebrity và chê tàu Princess nầy không có nhiều sinh hoạt tập thể, vui chơi. Ổng ngạc nhiên khi biết chúng tôi là người Việt Nam mà cứ tưởng là người Nhựt. Vào buổi tối, chúng tôi đến rạp hát để xem ảo thuật. Ðây là một chương trình ảo thuật tâm lý. Người ta sẽ hỏi khán giả ít câu rồi sẽ đoán biết trong đầu của mình đang nghĩ về vấn đề gì. Cũng hay và lạ, nhưng hơi khó hiểu và đòi hỏi người xem phải chú ý hơi nhiều.

Coi show Motown

Lúc 10:15pm ở cuối tàu có show Motown là một show ca vũ nhạc do đoàn vũ Star Princess thực hiện. Ðây là một chương trình công phu, hấp dẫn từ đầu tới cuối, nhưng do trình diễn trễ mà lại ở một địa điểm lạ nên khán giả không biết để xem. Ngoài ra, do sân khấu hơi thấp nên cũng hạn chế đôi chút sự thoải mái của các vũ công khi biểu diễn. Sau khi xem show xong thì cũng hơn 11 giờ, chúng tôi về phòng nghỉ ngơi để ngày mai dậy sớm xuống tàu thăm viếng một nơi đẹp nhứt chuyến đi: đó là thành phố Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), một thành phố được Liên Hiệp Quốc và các nước Châu Âu đánh giá cao về văn hóa, nếp sống và phong cảnh xinh đẹp.

Istanbul nhìn từ tàu Princess

Sau một đêm chạy không nghỉ, sáng ngày Thứ Ba, 4 Tháng Mười 2011, du thuyền Star Princess từ từ tiến vào cửa sông Bosphorus của Thổ Nhĩ Kỳ. Lúc nầy khoảng 7 giờ, mặt trời đã mọc nên bầu trời quang đãng, trong sáng. Chúng tôi ngồi trên tầng 15 của tàu để ngắm cảnh khu vực Golden Horn (Sừng Vàng) của thành phố Istanbul. Ðây là khu vực cổ kính mà cũng là nơi đẹp nhứt Istanbul. Ðó là một đồi thấp có nhiều cây xanh. Từ phía Ðông nhìn qua, chúng tôi thấy hai thánh đường Hồi Giáo vĩ đại là Blue Mosque và Hagia Sophia nổi bật trên sườn đồi. Tiếp theo là khu vực hoàng cung Topkapi ẩn mình dưới những tàng cây xanh bên trong trường thành. Ngoài ra, còn có những thánh đường Hồi Giáo khác với mái vòm, tháp cao ở phía xa xa. Dưới thấp, sát bờ biển có hai ngọn hải đăng thấp. Một con đường dọc bờ biển có nhiều xe đang lưu thông tạo cho sinh hoạt ở đây trông rất bận rộn. Nhưng náo nhiệt nhứt phải nói là rất nhiều tàu bè lớn nhỏ đang di chuyển băng ngang trước mũi du thuyền của chúng tôi. Ðó là những chiếc phà chở khách hay hàng hóa nối liên hai bờ Âu-Á của thành phố. Tàu bè qua lại rất nhiều làm tôi nhớ lại phong cảnh của thành phố Hồng Kông nơi tôi có dịp ghé thăm mấy năm trước. Bên tay phải của tàu, bên bờ sông là khu Á Châu của Istanbul. Khu nầy là khu dân cư, nhà cửa tuy nhiều nhưng thấp và không đẹp bằng những kiến trúc bên tay trái (khu Âu Châu). Nhìn dọc theo con sông, xa xa là chiếc cầu treo Bosphorus nổi tiếng nối liền hai lục địa. Tàu không chạy vào sâu trong dòng sông mà quay đầu cặp bến ở khu Phố Mới nằm bên hữu ngạn sông Bosphorus. Chúng tôi háo hức chuẩn bị xuống tàu để thăm viếng một thành phố nổi tiếng, nơi nối liền hai Châu Âu và Á. Trong khi chờ nhân viên trên tàu hướng dẫn chúng tôi ra xe buýt để vào xem thành phố ta hãy tìm hiểu sơ về nơi đây.

Ðường phố Istanbul.

Với 13 triệu dân, Istanbul là thành phố lớn nhứt Thổ Nhĩ Kỳ. Thành phố nầy nằm ven bờ biển Marmara ngay trên cửa sông Bosphorus. Sông nầy là biên giới tự nhiên giữa hai châu Âu và Á. Nó nối liền Hắc Hải và biển Marmara sau đó ăn thông ra Ðịa Trung Hải. Do có vị trí địa lý thuận lợi như vậy nên Istanbul dễ dàng phát triển và là một trung tâm kinh tế, văn hóa lớn nhứt Thổ Nhĩ Kỳ.

Istanbul xưa kia có tên là Byzantynium. Khi đại đế Constantine chiếm đóng nơi đây năm 330 thì đổi tên là Constantinople. Nơi đây từng là thủ đô của Ðế Quốc Ðông La Mã (Byzantine). Tới năm 1453, thành phố thất thủ về tay người Hồi Giáo. Từ đó nó là thủ đô của Ðế Quốc Ottoman. Do đó, trong thành phố còn rất nhiều di tích của hai đế chế nầy như những nhà thờ cổ, những thánh đường Hồi Giáo, Cung Ðiện Hoàng Gia Topkapi… Năm 1985, nhiều công trình trong số nầy đã được Liên Hiệp Quốc công nhận là Di Sản Thế Giới.

Istanbul nằm ở cửa sông Bosphorus, biên giới tự nhiên của hai Châu Âu và Á. Do đó thành phố cũng có hai khu: Khu Á Châu bên phía tả ngạn, khu Âu Châu bên phía hữu ngạn. Nối liền hai bờ sông là một chiếc cầu treo to lớn. Khu Âu Châu lại chia là hai khu nhỏ: khu Phố Cổ nơi có các di tích lịch sử cùng các cơ sở thương mại ở chợ Grand Bazaar và khu Phố Mới ở phía bắc nơi có các kiến trúc hiện đại. Hai khu nầy cách nhau bởi con sông Golden Horn nhưng có nhiều cầu bắc qua để nối liền hai khu.

Con mắt bằng sứ, một sản phẩm đặc biệt của người Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong số các phương tiện giao thông công cộng ở Istanbul như xe buýt, xe điện ngầm, taxi, tôi chỉ nhớ rõ nhứt là xe điện chạy theo đường ray (tram) mà thôi bởi vì nó rất tiện lợi và tuyến đường cũng dễ nhớ. Xe tram chạy ngang bến tàu cruise và nối liền với khu Phố Cổ nơi có các kiến trúc và di tích lịch sử mà du khách nên đến xem. Xe tram cũng chạy ngang Grand Bazaar là khu thương mại sầm uất nhứt Istanbul. Muốn đi xe tram, ta phai mua vé xe là một “đồng xu” (token) bằng tiền Thổ Nhĩ Kỳ do đó cần đổi tiền trước khi mua vé. (Hối suất hôm nay: 1 USD đổi được khoảng 1.8 Lira Thổ (TL) – và một Euro tương đương 2.4 TL).

Du lịch

Istanbul có rất nhiều địa điểm du lịch như: Hoàng Cung Topkapi, các thánh đường Hồi Giáo Blue Mosque, Hagia Sophia, chợ Grand Bazaar, chợ gia vị, khu phố mới, hoàng cung mới Dolmabah… Riêng khu phố cổ có các địa điểm du lịch rất gần nhau nên chỉ cần đi bộ là có thể thăm viếng rất tiện.

Tàu Princess có bán các tua để thăm viếng thành phố. Mấy chị của tôi mua tua đi chơi cả ngày ở Istanbul kể cả vào thăm Hoàng Cung với giá 150 đô la một người. Tua nầy có ăn trưa và đi du thuyền trên sông Bosphorus. Tua nầy kéo dài 8 giờ. Hai vợ chồng chúng tôi chỉ mua tua đi xem Hoàng Cung và sau đó tự do thăm viếng Istanbul với giá 70 đô la/người. Tua sẽ kéo dài 5.5 giờ.

-Cùng một tác giả: Tác phẩm mới xuất bản: Ði Cruise Bắc Mỹ kể về các chuyến du lịch bằng du thuyền qua Caribbean, Alaska, Mexico, Canada, New England. Sách dầy trên 300 trang. Giá 15 đô la (kể cả cước phí). Muốn có sách có chữ ký của tác giả gởi tận nhà qua bưu điện, xin gởi chi phiếu về: Tam Tu 17634 Fonthill Ave. Torrance, CA 90504. ÐT: (310) 523-1857. Email: [email protected]

-Sách du lịch Trịnh Hảo Tâm đã xuất bản 8 quyển ký sự du lịch: 1. Trên Những Nẻo Ðường Việt Nam 2. Miền Tây Hoa Kỳ 3. Ký Sự Du Lịch Trung Quốc 4. Mùa Thu Ðông Âu 5. Tây Âu Cổ Kính 6. Miền Ðông Nước Mỹ Và Canada 7. Hành Hương Thánh Ðịa Do Thái 8. Nhật Bản, Hồng Kông-Macau, Thái Lan. Mỗi quyển đồng giá 15 USD xin hỏi ở các nhà sách VN hay liên lạc tác giả: Trịnh Hảo Tâm 3683 Hawks Dr. Brea, CA 92823. ÐT: (714) 528-1413. Email: [email protected]