Trần Nguyên Thắng/ATNT Tours & Travel
GALLIPOLI, Thổ Nhĩ Kỳ (NV) – Có lẽ người ta sẽ không biết đến bán đảo Gallipoli nhỏ bé ấy nếu không xảy ra một trận chiến nổi tiếng vào Đệ Nhất Thế Chiến tại vùng bán đảo này. Bán đảo Gallipoli nằm ở đâu trong đất nước Thổ Nhĩ Kỳ (Turkey)?
Suốt hàng bao thế kỷ, phía Bắc của đất nước Thổ Nhĩ Kỳ là biển Hắc Hải (Black Sea), phía Tây có biển Aegean Sea và phía Nam giáp nối vào biển Địa Trung Hải. Khu vực này cũng là biên giới giữa hai lục địa Châu Âu và Châu Á, đường phân chia hai châu lục địa này được kể từ biển Hắc Hải chạy dọc theo eo biển Bosporus (xuyên qua thành phố Istanbul) vào biển Marmara, kéo dài đến bán đảo Gallipoli rồi nối vào biển Aegean Sea.
Hầu như chúng ta ai cũng nghe đến một câu chuyện thần thoại của Hy Lạp, câu chuyện về con ngựa gỗ và cuộc chiến thành Troy. Đây là một trong những câu chuyện thần thoại Hy Lạp làm say mê biết bao nhiêu người trên thế giới. Những ai muốn đến du ngoạn di tích thành Troy thường nghĩ rằng phải đến Hy Lạp, nhưng không phải thế!
Trước tiên, bạn phải đến thành phố Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ. Từ đây bạn đi vòng về phía Tây Nam Istanbul đến cuối bán đảo Gallipoli. Nhưng chưa hết, bạn phải vượt qua eo biển Dardanelles để vào thành phố Canakkale, nơi rất gần với di tích thành Troy. Có nghĩa là muốn đi đến thành Troy, du khách sẽ phải đi qua bán đảo Gallipoli.
Bán đảo Gallipoli ngày nay có gì đẹp? Tôi cho là bán đảo này rất đẹp, dù không lớn lắm, bề ngang chỉ rộng khoảng 6 km, còn bề dọc chỉ hơn 70 km chạy dọc theo eo biển Dardanelles. Nếu bạn đứng ở bên phía Dardanelles Âu Châu, từ bờ bên này người ta có thể thấy được bờ phía bên kia hay nói một cách văn vẻ hơn “đứng bên phần Âu Châu du khách có dịp nhìn thấy phần Tiểu Á của Á Châu.” Tự dưng, bài thơ “Đôi Bờ” của Quang Dũng như phảng phất đâu đây trong hồn người lữ khách. Nhưng tôi cảm nhận rõ ràng một điều, không gian bán đảo Gallipoli như tạo cho du khách một nỗi buồn, tùy theo niềm suy tư của mỗi người mà nỗi buồn đó nặng trĩu hay lâng lâng nhẹ.
Đầu thế kỷ 20, Đệ Nhất Thế Chiến xảy đến với nhân loại. Đế quốc Hồi Giáo Ottoman sau hơn 600 năm thống trị đang trên đà suy tàn. Người ta đã ví đế quốc này như “con bệnh thoi thóp” nằm bên các “bác sĩ Âu Châu” ra tay chẩn bệnh chữa trị. Dĩ nhiên cách chữa trị hay nhất của các vị bác sĩ này là họ đem “con bệnh” ra mổ xẻ và chia chác “các phần da thịt của con bệnh” cho nhau. Thuở ấy, các đế quốc Anh-Pháp-Nga là những đồng minh của nhau. Họ hẹn nhau đến Constantinople (ngày nay là Istanbul) thủ đô của Thổ Nhĩ Kỳ để “mổ xẻ” chia chác nhau biên giới cuối cùng của đế quốc Ottoman. Đế quốc Nga đi từ biển Hắc Hải đến, đế quốc Anh và Pháp sẽ vượt qua eo biển Dardanelles để cùng nhau hội tụ chữa bệnh cho đế quốc Ottoman.
Đế quốc Anh lúc đó rất mạnh, họ điều quân của các thuộc quốc bao gồm Úc, New Zealand, Ấn Độ, Newfoundland, Anh, cộng với quân đội của Pháp. Vì đế quốc Ottoman lúc đó đang thua khắp mọi nơi, hơn nữa quân đội của cả Anh lẫn Pháp đều được trang bị vũ khí tối tân hơn quân Thổ Nhĩ Kỳ nên các tướng lãnh của Anh và Pháp đều rất tự tin và nghĩ rằng họ sẽ vượt qua bán đảo Gallipoli để vào eo biển Dardanelles một cách rất dễ dàng.
Ngày 25 Tháng Tư, 1915, chiến dịch Gallipoli bắt đầu. Quân đội của đế quốc Anh-Pháp có trên 500,000 quân, phía bên Ottoman có hơn 300,000 quân. Tuy nhiên, cuộc chiến mà đế quốc Anh và Pháp tưởng rất dễ nuốt đó hoàn toàn lại không dễ dàng như họ nghĩ.
Những trận đánh khốc liệt trên một bán đảo nhỏ hẹp, quân đế quốc Anh-Pháp đổ bộ và cố gắng tiến lên từng tất đất, đánh cận chiến với quân Turkey. Kết quả hàng hàng lớp lớp binh lính của cả hai bên nằm chết bên nhau. Tuy nhiên, sau những trận cận chiến như thế, họ (quân lính của cả hai bên) cũng đã để lại những hình ảnh đẹp, họ “rất-là-con-người” khi những người lính đó không còn nghĩ đến bộ quân phục họ đang mặc. Chính Tướng Casey của Úc viết trong báo cáo của ông đã có những người lính Thổ Nhĩ Kỳ giúp đỡ dìu các thương binh Anh đến tận nơi quân đội Úc đóng.
Nhưng cũng có rất nhiều hình ảnh làm người ta rơi lệ khi biết những binh lính trẻ Thổ được lệnh ra trận không phải để tấn công quân địch (vì họ đâu có đủ vũ khí để mà chiến đấu) mà họ ra trận để mà chịu “chết cho quê hương” họ. Mustafa Kemal Pasha, vị đại tá chỉ huy quân Thổ, là một vị chỉ huy gan dạ và thông minh. Ông biết nếu bán đảo Gallipoli thất thủ là đất nước ông sẽ mất. Bằng mọi giá ông và quân binh Thổ phải giữ vững Gallipoli. Khi thấy các binh lính Thổ hoảng sợ chạy trốn, ông nổi tiếng với câu ra lệnh bất hủ “Tôi không ra lệnh cho anh em đến đây tấn công, tôi kêu gọi anh em đến đây để chết cho quê hương. Lúc chúng ta ngã xuống, sẽ có những lớp người khác đến thay thế.” Sự hy sinh của họ đã giúp quân Thổ Nhĩ Kỳ đã giữ vững được bán đảo Gallipoli.
Trận chiến Gallipoli không phải chỉ là một trận đánh cứu chữa được “con bệnh thoi thóp” Thổ Nhĩ Kỳ mà còn là một trận đánh oai dũng nhất trong lịch sử của dân tộc Thổ. Họ đã ngăn chận sự đổ bộ của liên quân đế quốc Anh-Pháp lên bán đảo Gallipoli. Sự lui quân của liên quân đế quốc nói lên sự thất bại của Anh-Pháp. Mustafa Kemal đem lại niềm tin và hy vọng cho quốc gia ông.
Sau khi đế chế Ottoman suy tàn và thua trận trong Đệ Nhất Thế Chiến, dân tộc Thổ Nhĩ kỳ đã vùng dậy và hình thành phong trào quốc gia dưới sự lãnh đạo của Mustafa Kemal Pasha. Qua trận đánh Gallipoli, ông trở nên nổi tiếng và dành lại độc lập cho đất nước và thành lập nước Cộng Hòa Thổ Nhĩ Kỳ vào Tháng Mười, 1923. Ông được dân Thổ Nhĩ Kỳ gọi là Kemal Ataturk (người cha già của Thổ Nhĩ Kỳ).
Còn liên quân đế quốc Anh-Pháp sau hơn tám tháng rưỡi tấn công, sự thiệt hại nhân mạng quá cao nên buộc Anh và Pháp lui binh bỏ cuộc. Sau trận chiến, thanh danh của Winston Churchill của đế quốc Anh bị hoen ố. Nhưng điều đó không đau đớn bằng, chỉ ít lâu sau Úc và New Zealand tuyên bố là hai quốc gia tự trị, không vâng theo lời của mẫu quốc Anh nữa. Những binh sĩ Úc và New Zealand (được gọi tắt là ANZAC Australia New Zealand Army Corps) đã nằm an nghỉ tại bán đảo Gallipoli không phải là ít.
Không gian bán đảo Gallipoli có những nỗi buồn là cơ duyên như thế! Ba mươi sáu địa điểm chung quanh bán đảo là những cứ điểm chiến trận xảy ra và cũng là nơi mà quân lính hai bên nằm xuống quá nhiều. Trận chiến Gallipoli với hơn 800,000 quân hai bên tham chiến, các trận đánh diễn tiến chỉ hơn 34 tuần mà con số thương vong của cả hai bên lên đến khoảng 500,000 binh sĩ. Ai là người chịu trách nhiệm về con số thương vong này!
Nói cho cùng, trong tất cả mọi cuộc chiến, các người chiến binh của cả hai phía đều không có người binh lính nào thắng hay bại. Sự điên rồ và lợi ích của các người lãnh đạo đã hướng dẫn họ đến sự hận thù căm phẫn giết lẫn nhau. Đế quốc thì có bao giờ thèm ngó ngàng gì đến nhân mạng của các binh lính, họ chỉ cần đạt được mục đích mà họ tự vẽ ra cho chính cá nhân, đảng phái, và chủ nghĩa dân tộc cực đoan của họ.
Những năm về sau trận chiến, có những bà mẹ đã từ Úc và New Zealand sang tận Gallipoli muốn mang nắm tro tàn của các người con họ trở về cố hương. Nhưng Mustafa Kemal cũng đã xin họ hãy để cho các tro bụi đó ở lại vĩnh viễn với Gallipoli. Ông đã viết những câu văn thật cảm động, ông gọi họ là những chiến binh anh hùng và cũng là những người bạn của đất nước Thổ.
Trận chiến Gallipoli đã qua đi hơn 100 năm nay nhưng qua trận chiến giữa Nga-Ukraine ngày nay khiến không gian Gallipoli trỗi dậy trong tôi. Sự tàn lụi của đế quốc Ottaman đầu thế kỷ 20 cũng giống như sự tàn lụi của Liên Bang Xô Viết vào cuối thế kỷ 20. Sự sụp đổ quá nhanh của một đế quốc đã tạo ra một con người mơ về giấc mơ Đại Nga mà không thèm ngó ngàng gì đến sinh mạng của người dân Ukraine và binh lính Nga. Chưa ai biết cuộc chiến sẽ kết thúc như thế nào, nhưng ai sẽ là chịu trách nhiệm về những sinh mạng (của cả hai bên) đã nằm xuống chỉ vì một giấc mơ Đại Nga không tưởng.
Nhìn lại Biển Đông Việt Nam, cũng có người mang giấc mơ Đại Hán rất hung hăng muốn làm bá quyền với các đất nước nhỏ bé láng giềng. Tôi nhớ đến trận chiến Gallipoli, nhớ đến trận chiến “châu chấu đá xe” đang diễn ra ngày nay giữa Russia-Ukraine, nhớ trận “châu chấu đá xe” của tướng Lý Thường Kiệt giáng vào nước Tống xưa kia, nhớ đến những binh lính của đế quốc Anh-Pháp đã nằm xuống bên kia những bờ đại dương xa khỏi đất mẹ của họ ở Úc, New Zealand hay Ấn Độ.
Những đế quốc nào chỉ trông cậy vào vũ khí và vũ lực thì quả thực tội nghiệp cho những gia đình người dân của họ. Mỗi gia đình họ chỉ có một người con trai, vào một lúc nào đó phải hy sinh tính mạng mình cho một đám lãnh đạo điên rồ. Họ trở thành những gia đình tuyệt tự.
Các chiến trận nếu xảy ra, thắng bại chỉ dành cho đám lãnh đạo, còn đối với binh lính sẽ không ai thắng ai bại. Họ là những con người bình thường, không tham vọng nhưng buộc phải nghe lệnh của kẻ điên rồ tham vọng, đành gửi nắm xương tàn của mình ở một nơi xa xôi, không phải là quê mẹ của họ.
Biết đâu ở đất nước tôi, bên bờ Thái Bình Dương rồi cũng sẽ có một trận Gallipoli vì một kẻ mang giấc mơ Đại Hán. Hy vọng trận Gallipoli hay trận chiến Nga- Ukraine ngày nay sẽ làm cho kẻ mang giấc mơ ý thức lại sự điên rồ tự cao của họ. Những người lãnh đạo phải hiểu rằng chiến trận và súng đạn không chừa một ai, kể cả các binh lính của họ.
Người dân Lạc Việt chiến đấu anh dũng và quả cảm cả ngàn năm nay, không thua gì dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ đã làm 100 năm trước. [hp]
Các chuyến tour do ATNT Tours tổ chức và hướng dẫn (tour guide nói tiếng Việt và tiếng Anh chuyên nghiệp)
=> Có bán vé máy bay về Việt Nam. Xin gọi ngay ATNT Travel để biết thêm thông tin chi tiết về chuyến bay.
=> Bus Tour sáng đi chiều về: 1-Santa Barbara – Solvang; 2-La Jolla – San Diego
=> Tour Yellowstone National Park & Mt. Rushmore (6 ngày/Air tour), du lịch bằng máy bay cùng ATNT Tours đến Mt. Rushmore & Yellowstone N.P, quý khách sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian: Yellowstone – Mt. Rushmore – Crazy Horse – Devils Tower – Idaho Falls – Great Salt Lake
=> Tour Nevada – Utah (5 ngày 4 đêm): Valley Of The Fire – Zion N.P – Bryce Canyon – Delicate Arches N.P – Las Vegas
=> Tour National Parks of The Southwest (6 ngày): Salt Lake City – Zion Park – Arches N. P – Bryce Canyon – Antelope – Grand Canyon South Rim – Sedona
=> Tour Canada – USA: Niagara Falls – Toronto – Thousand Islands – Ottawa – Montréal – Quebec – Boston – New York
=> Tour Niagara Falls (US side) – Albany – Boston – New York – Philadelphia – Washington DC. Khởi hành: July 2022
=> Tour Hawaii (7 ngày): Hai đảo Oahu (Honululu – Waikiki Beach – Pearl Harbor – Polynesian Culture Center) và Big Island (Black Sand Beach – Rainbow Falls – Vocano N.P – Akaka Falls – Kalapana Lava Flow Beach)
=> Tour Iceland – Ireland – Scotland. Khởi hành: Jul. 17 – 30
=> Tour Salt Lake City – Arches N.P – Bryce Canyon – Horseshoe Bend – Grand Canyon South Rim – Sedona (6 ngày)
Nhận làm các dịch vụ:
=> Visa nhập cảnh Ấn Độ, Việt Nam, Russia, Brazil, Úc.
=> Renew passport Mỹ khẩn cấp và passport Việt Nam.
=> Xin lại Giấy Quốc Tịch Hoa Kỳ (đã làm mất bản chính).
Xin liên lạc văn phòng ATNT Tours để biết thêm chi tiết:
9106 Edinger Ave., Fountain Valley, CA 92708
Điện thoại: (714) 841-2868 – (888) 811-8988
Website: www.ATNTtour.com
Email: [email protected]
*Đón xem trên YouTube: “ATNT Travel & Tours.”
*Đón nghe chương trình Radio VNR 106.3 FM mỗi tối Thứ Bảy từ 10 PM đến 10:30 PM.
*Đón xem chương trình TV “Thế Giới Trong Tầm Tay Bạn” mỗi tuần vào Thứ Sáu trên đài VBS 57.6.
