Tiểu đường

Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng

(Hình minh họa: Hellobacsi)

Hỏi:

-Tại sao bác sĩ tôi chỉ cho thử máu, chưa thử nước tiểu mà lại chẩn đoán được là tôi bị tiểu đường? Tôi vẫn cứ tưởng là phải thử nước tiểu thì mới biết là có đi tiểu ra đường, như tên gọi của bệnh.

-Tôi nghe nói tiểu đường có hai loại, xin giải thích thêm cho rõ về việc này? Cách điều trị hai loại có gì khác nhau không?

-Tôi nghe nói ăn đường nhiều có thể bị tiểu đường, vậy mà sao tôi ăn uống rất cẩn thận lại vẫn bị tiểu đường?   

Ðáp:

Tiểu đường là gì?

Bệnh tiểu đường, khác với tiểu (ngoài) đường, tiếng Anh gọi là Diabetes Mellitus, là một hội chứng (tức là sự tụ hội cuả nhiều triệu chứng) do rối loạn về chuyển hóa và sự gia tăng mức đường trong máu một cách không thích hợp. Khi mức đường trong máu tăng quá mức bình thường, nó sẽ không thể được sử dụng để cung cấp năng lượng cho cơ thể làm việc, mà có thể bị thải một cách phung phí ra nước tiểu.

Vì việc đi tiểu ra (chất) đường chỉ là hậu quả của việc gia tăng quá đáng cuả mức đường trong máu, nên việc chẩn đoán tiểu đường được thực hiện bằng cách thử mức đường trong máu, chứ không phải bằng cách tìm đường trong nước tiểu.

Trong cơ thể có một chất nội tiết (hormone) chịu trách nhiệm chính về việc chuyển hóa đường, gọi là chất insulin. Insulin do một cơ quan nằm trong bụng gọi là tụy tạng hoặc là lá mía (pancreas) tiết ra. Khi đường trong máu tăng cao, ví dụ như sau khi ta uống nước đường, mới ăn xong…, insulin sẽ được tiết ra nhằm kiềm chế sự gia tăng này bằng cách đem đường cất vào các nhà kho, hoặc đem vào các xưởng chế biến nó thành chất đạm hay chất béo dự trữ trong cơ thể; nó cũng góp phần đem đường vào các bộ máy làm việc cuả cơ thể (như tế bào cơ bắp, tế bào não…) để chất đường được chuyển hóa thành năng lượng giúp cho tế bào có thể làm việc.

Một chất nội tiết khác cũng tham gia vào việc chuyển hóa đường gọi là chất glucagon, cũng được tiết bởi tụy tạng, có tác dụng ngược lại với insulin.  Khi mức đường trong máu xuống quá thấp, nó có thể được tiết ra để nâng mức đường trong máu lên.

Cũng còn nhiều chất khác ảnh hưởng đến việc chuyển hóa chất đường trong cơ thể. Tuy nhiên, insulin là chất chính yếu làm nhiệm vụ này, glucagon góp phần nhỏ hơn, còn các chất kia chỉ ảnh hưởng một phần.

Khi cơ thể bị thiếu insulin một cách tuyệt đối hay tương đối, hoặc khi mà chất glucagon bị tiết nhiều quá, đó là lúc mà mức đường trong máu tăng cao quá mức, làm cho ta bị tiểu đường.  Ngoài ra còn một số nguyên nhân khác nữa. Tuy nhiên, tiểu đường thường gặp nhất là do sự rối loạn của insulin.

Tại sao bị bệnh tiểu đường? Tiểu đường loại 1 và 2 khác nhau ra sao?

Khi insulin bị thiếu một cách tuyệt đối, tức là khi các tế bào của tụy tạng tiết ra insulin (được gọi là tế bào bêta) bị phá hủy, không thể tiết ra được insulin đủ theo nhu cầu của cơ thể, ta sẽ bị tiểu đường loại 1 (type 1 diabetes). Vì vậy mà những người bị tiểu đường loại 1 cần phải chích insulin ngay từ lúc mới được chẩn đoán.

Sự phá hủy của các tế bào bêta tiết ra insulin, trong 90 phần trăm các trường hợp, bị gây ra bởi một quá trình được gọi là tự miễn (autoimmune). Tự miễn là một quá trình mà trong đó các tế bào miễn dịch (quân lính) cuả cơ thể cứ tưởng một phần nào đó cuả cơ thể (trong trường hợp này là các tế bào bêta tiết ra insulin) là kẻ thù, và “quân ta” cứ thế mà xúm vào đánh “quân mình.” Khi các tế bào bêta bị thiệt hại đến một mức nào đó, nó sẽ không còn đủ sức để cung cấp lượng insulin cần thiết cho cơ thể, và thế là ta bắt đầu bị tiểu đường loại 1.

Loại tiểu đường thường gặp nhất lại là bệnh tiểu đường loại 2 (type 2 diabetes).  Trong trường hợp này, các tế bào bêta vẫn mạnh khoẻ và tiết ra đầy đủ insulin.  Tuy nhiên, khi đến các tế bào để lên chương trình cho các tế bào tiếp nhận đường vào để biến thành năng lượng hoạt động, những tên gác cửa (receptor) cuả tế bào lại trở chứng không cho insulin vào làm việc (tiếng Mỹ gọi là “insulin resistance”), và do đó, tế bào không thể dùng chất đường, và mức đường lại trong máu lại bị tăng cao. Chất đường lang thang ngoài máu vô tích sự rồi quậy phá lung tung gây ra đủ biến chứng.

Trong tiểu đường loại 2, các loại thuốc uống để giúp điều hòa việc tiếp nhận insulin ở các tế bào và điều hòa chu trình điều tiết việc sản xuất và chuyển hóa đường trong cơ thể thường được dùng trước, khi các thuốc này không đủ hiệu quả, mới dùng thêm insulin.

Các nguyên nhân hiếm gặp khác của bệnh tiểu đường

Ngoài hai nguyên nhân chính (bệnh tiểu đường loại 2 và bệnh tiểu loại 1) kể trên, đường trong máu cũng có thể tăng cao trong một số các trường hợp khác.

Trong các trường hợp này, nếu nguyên nhân được giải quyết, mức đường trong máu sẽ có thể trở lại bình thường.

Một số trong các nguyên nhân này là:

-Một số u bướu tiết ra các chất nội tiết có tác dụng làm tăng lượng đường trong máu. (Do đó, phẫu thuật cắt bỏ các u bướu này có thể giúp đường trong máu trở lại bình thường. Tuy nhiên, cần chú ý rằng các trường hợp tiểu đường gây ra do u bướu này có tỉ lệ rất thấp trong số các trường hợp bị bệnh tiểu đường)

-Một số thuốc có thể làm tăng đường trong máu. Ví dụ: Các chất có chất glucocorticoids (thường dùng trị viêm khớp và các loại viêm khác, có người còn lạm dụng để trị cảm), các chất thuốc kích thích thần kinh giao cảm…

-Một số bệnh của gan

-Các rối loạn của các mô mỡ

-Một số bệnh của tụy tạng

-Một số rối loạn cuả bắp thịt (myotonic dystrophy)

Thân mến

Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng

www.nguyentranhoang.com

(714) 531-7930

(còn tiếp)

[email protected]
(714) 531-7930

“Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp.

Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài 106.3 FM ở vùng Nam California, vào mỗi sáng Chủ Nhật 6 đến 9 giờ sáng Chủ Nhật, trong chương trình “Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật” và trên đài KVLA 57.8 vào mỗi chiều Thứ Sáu từ 3 tới 4 giờ chiều.

Các website www.nguyentranhoang.com và www.radiochuyensangchunhat.com cũng có nhiều thông tin bổ ích.”

Video: Tin Trong Ngày Mới Cập Nhật

Copyright © 2018, Người Việt Daily News

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Phát Mập, quán hủ tiếu hơn 70 năm đông khách bậc nhất Sài Gòn

Quán hủ tiếu Phát Mập, 108/1Bis Calmette, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1, từ nhiều năm nay là quán có lượng thực khách đông bậc nhất Sài Gòn.

Hãng bảo hiểm căn cứ vào đâu để định giá bảo hiểm nhà?

Tuổi của căn nhà và đường dây điện, các ống nước, mái nhà, gỗ làm nhà, diện tích căn nhà… tất cả đều nằm trong ấn định giá bảo hiểm của bạn.

Coi chừng con trẻ bị ‘Momo Challenge’ đầu độc

Hiện tượng “Momo Challenge” gây lo sợ cho một số phụ huynh có con sử dụng điện thoại di động vì lời xúi giục khiến con cái họ dại dột tự tử.

Sự thật về những món thế chấp không cần phí tổn hoàn tất

Khi bạn nghe nói tới một món vay không cần trả phí tổn hoàn tất, nên nhớ rằng mọi nhà cho vay đều có thể đề nghị một món vay như vậy.

Dưỡng da từ nguyên liệu thiên nhiên

Công nghiệp làm đẹp và dưỡng da luôn thay đổi không ngừng với các sản phẩm và công nghệ chăm sóc da liên tục được giới thiệu ra thị trường.

Công ty trị giá $700 triệu nhờ làm chuột máy tính cho người chơi game

Không ai có thể ngờ 13 năm sau, Razer Inc trở thành một công ty trị giá gần $700 triệu có trụ sở chính đạt tại San Francisco và Singapore.

Facebook chuyển hướng kinh doanh, hai lãnh đạo cấp cao rời công ty

Một giám đốc cấp cao của công ty Facebook, người được cho là có tiềm năng kế thừa vị trí CEO của Mark Zuckerberg đột ngột từ chức.

Chấp hành dự trù tài sản

Sau khi đã hoàn tất mọi kế hoạch dự trù tài sản, cuối cùng chỉ còn một việc là tìm người (hoặc cơ sở) tín cẩn thay mình trong ba trách vụ quản lý gia tài, thi hành di chúc, và điều hành các tín mục đã lập ngay khi lâm chung.

Người Mỹ gốc Việt có nguy cơ bị loãng xương cao hơn sắc dân khác

“Ở Mỹ, những người gốc Á Châu, trong đó có người Việt, có nguy cơ về bệnh loãng xương cao hơn các sắc dân khác, nhất là phụ nữ ngoài 50.”

Người trẻ ở Mỹ bị trầm cảm và nghĩ tới tự tử gia tăng

Hiện ngày càng có nhiều có nhiều người trẻ ở Mỹ đang gặp đủ loại chứng bệnh tâm thần và việc sử dụng quá nhiều các phương tiện kỹ thuật số.