Ở miền Tây trước đây có có ông bầu Ngân, tuy là bầu các đoàn nhỏ nhưng khá nổi tiếng vì… hay bớt lương nghệ sĩ. Ðêm ấy, đoàn của ông về diễn ở Chợ Mới, Long Xuyên.
Ðêm hát vở tuồng Phạm Công Cúc Hoa khán giả khá đông, nhưng bị chủ nợ đòi tiền dữ quá nên bầu Ngân làm liều, ông phát lương đờ mi cho anh chị em trong đoàn mà không thương lượng trước.
Anh kép chánh của đoàn bị bớt lương nhiều lần nên tức lắm, và lần này anh nghĩ ra một kế để đối lại bầu Ngân. Anh đóng vai Phạm Công, đến lớp Phạm Công được vua ra lệnh dẹp giặc Sầm Hưng, thì Phạm Công chỉ giao đấu vài ba hiệp, rồi bỗng… ngã lăn ra chết. Người đóng vai Sầm Hưng tưởng anh kép chánh bị trúng gió bất ngờ, bèn cúi xuống cấp cứu “đối thủ,” còn khán giả thì ngơ ngác chẳng hiểu chuyện gì.
Anh kép chánh bị người đóng vai Sầm Hung cấp cứu (giựt gió, giựt tóc mai) đau quá nên nói nhỏ với Sầm Hưng:
-Tôi không bị gì đâu, tôi làm như thế để ông bầu Ngân phát lương đủ cho anh em mình mà thôi.
Sầm Hưng hiểu ý bèn đứng lên ra bộ, rồi nói một câu thật to cho mọi người nghe:
-Phạm Công đang dùng tà thuật giả chết, ta không dại gì đến gần nó cho mang họa, về trại ta kêu thêm tướng sĩ đến ứng phó cho chắc ăn.
Sân khấu vì thế mới không bị gián đoạn. Lúc này dàn nhạc sân khấu trỗi lên một bản nhạc buồn, và vài quân sĩ từ trong mang khí giới chạy ra canh chừng cho chủ tướng Phạm Công. Sầm Hưng nhân cơ hội đó chạy vào hậu trường thông báo cho bầu Ngân hay việc kép chánh đòi phát lương đủ mới chịu hát.
Lúc ấy đã hết giờ bán vé, bầu Ngân đang ở trước cửa rạp thu tiền của những khán giả vào xem hát trễ. Bầu Ngân liền chạy vào sân khấu mặc áo dài, gắn râu (không làm mặt) rồi kêu hậu đài kéo dây cho ông bay ra sân khấu.
Ðứng trên bục cao, bầu Ngân vuốt râu rồi nói:
-Ta là tiên trên thượng giới, được lệnh Ngọc Hoàng Thượng Ðế xuống trần gian xem xét sự tình, ngang qua đây thấy ngươi bị nạn nên dừng chân để cứu.
Bầu Ngân nói xong liền bước xuống chỗ anh kép chánh nói nhỏ:
-Tao lạy mày, làm ơn đứng lên diễn đi, tao phát lương đủ cho.
Anh kép chánh nói:
-Ông nói là phải giữ lời hứa, nếu còn gạt gẫm bớt xén lương anh em trong đoàn nữa thì tôi sẽ không hát luôn cho ông biết tay.
Bầu Ngân trong vai Tiên Ông nói:
-Ðược rồi, tiên hứa là chắc mà!
Thương lượng xong, ông tiên bầu Ngân quay ra trước sân khấu thốt một câu:
-Tưởng ai chớ Phạm Công thì ta biết rõ quá. Là người nhân hậu, chung thủy với vợ hiền, nay gặp phải tai nạn, ta sẽ cứu sống cho.
Nói xong tiên ông móc trong túi ra một viên tròn tròn nhét vào miệng Phạm Công, và một lát khán giả thấy Phạm Công tỉnh dậy chào tiên ông.
Tiên ông bầu Ngân nói:
-Ðược rồi, ngươi ráng tịnh dưỡng cho lành bệnh để dẹp bọn Sầm Hưng. Ngươi sẽ được phước lớn, về sau công thành danh toại, đoàn tụ vợ hiền, một nhà hạnh phúc. Ta đi đây!
Dây bay kéo tiên ông cái rẹt bay vào hậu trường mất dạng. Vở diễn lại được tiếp tục. (N.M.)
