SACRAMENTO, California (NV) – Từ ngày 20 Tháng Giêng, 2025, đến ngày 6 Tháng Tám năm nay, Cảnh Sát Di Trú (ICE) ghi nhận có 21,078 vụ bắt giữ người gốc Á, cùng 18,769 lượt người bị giam giữ và 9,590 vụ trục xuất khắp nước Mỹ. Theo biểu đồ của trang mạng Stop AAPI Hate, một tổ chức chuyên theo dõi nạn kỳ thị người gốc Á, công bố hôm 8 Tháng Chín, người gốc Ấn Độ chiếm 29% số vụ bắt giữ, Trung Quốc 25%, Việt Nam 10%, Uzbekistan và Lào mỗi nhóm 5%. Tỉ lệ của người gốc Việt tương ứng khoảng 2,100 vụ bắt giữ. Đây là con số ước tính từ tỉ lệ đã làm tròn trên biểu đồ.
Một điểm cần chú ý là số vụ bắt giữ nhiều hay ít còn tùy thuộc quy mô của mỗi cộng đồng. Trong nhóm người gốc Á không có quốc tịch Mỹ được dùng để đối chiếu, người gốc Ấn Độ chiếm 30.7% dân số nhưng chỉ chiếm 27.9% số lượt người bị giam giữ. Hai tỉ lệ của người gốc Trung Quốc lần lượt là 21.9% và 24.9%. Với người gốc Việt, tỉ lệ lượt người bị giam giữ gần gấp đôi tỉ lệ dân số.
Stop AAPI Hate lập bảng theo dõi các vụ ICE bắt giữ, giam giữ, và trục xuất người gốc Á và người dân các đảo Thái Bình Dương, dựa trên hồ sơ do “Deportation Data Project” thu thập qua yêu cầu cung cấp thông tin công khai. Số liệu cho thấy người gốc Việt, Lào, và Cambodia chịu tác động ở mức cao so với quy mô cộng đồng. Theo phân tích của Stop AAPI Hate, trong các cộng đồng này có những người từng đến Mỹ tị nạn từ hàng chục năm trước, nay vẫn phải đối diện với nguy cơ bị trục xuất.
Để so sánh, Stop AAPI Hate đối chiếu tỉ lệ các trường hợp liên quan đến từng quốc gia trong dữ liệu ICE với tỉ lệ người sinh tại quốc gia đó trong nhóm cư dân gốc Á không có quốc tịch Mỹ. Theo biểu đồ về giam giữ, tỉ lệ lượt người nhập cư Việt Nam bị giam giữ gần gấp đôi tỉ lệ của họ trong nhóm dân số dùng để đối chiếu.
So với tỉ lệ của họ trong cộng đồng người gốc Á không có quốc tịch Mỹ, người nhập cư Việt Nam chiếm tỉ lệ lượt giam giữ cao hơn. Để tính mức chênh lệch này, Stop AAPI Hate dùng số liệu dân số từ Khảo Sát Cộng Đồng Mỹ (ACS) giai đoạn 2020-2024 của Cục Thống Kê Dân Số Hoa Kỳ (US Census Bureau). Stop AAPI Hate lưu ý đây chỉ là ước tính, vì cuộc khảo sát không có số liệu riêng cho tất cả các quốc gia.
Với nhiều gia đình gốc Việt, điều khó hiểu là vì sao một người đã sống ở Mỹ hàng chục năm vẫn có thể bị ICE bắt. Được nhận vào Mỹ theo diện tị nạn không đồng nghĩa với việc có quốc tịch Mỹ. Nhiều người đến đây từ nhỏ, lập gia đình, và làm việc suốt mấy chục năm, nhưng nếu không nhập quốc tịch, họ vẫn có thể bị trục xuất theo luật di trú.
Các luật di trú ban hành trong thập niên 1990 mở rộng danh sách tội danh có thể dẫn đến trục xuất. Bởi vậy, một người đã chấp hành xong án tù vẫn có thể bị ICE bắt nhiều năm sau nếu có lệnh trục xuất. Theo các tổ chức hỗ trợ người tị nạn Đông Nam Á mà Stop AAPI Hate dẫn lời, gần đây, một số người bị bắt ngay tại buổi trình diện ICE định kỳ, dù họ trình diện bình thường trong suốt nhiều năm qua.
Trong số những người bị ảnh hưởng, có người đến Mỹ khi còn nhỏ, sau chiến tranh. Họ học hành, làm việc, và lập gia đình tại Mỹ. Nếu bị trục xuất, họ có thể phải trở về một đất nước mà họ hầu như không có kinh nghiệm nào trong đời sống trưởng thành. Tuy nhiên, hồ sơ của mỗi người khác nhau. Bảng thống kê của Stop AAPI Hate không cho biết lý do bắt giữ hay kết luận pháp lý của từng trường hợp.
Cũng cần hiểu rõ mục “Việt Nam” trong dữ liệu ICE ghi chép. Đây là cách ICE ghi tên quốc gia liên quan đến một người, chứ không xác định người ấy thuộc sắc tộc nào. Theo Stop AAPI Hate, nhóm được ghi là người nhập cư Việt Nam có thể bao gồm người Kinh, người Thượng, người Chăm, người Khmer Krom, và các sắc dân khác.
California đứng đầu nước Mỹ về số vụ người gốc Á bị ICE bắt giữ
Trong khung thời gian của khảo sát, California ghi nhận hơn 5,300 vụ ICE bắt giữ người gốc Á, chiếm 25.2% tổng số vụ toàn quốc. Texas đứng thứ hai với 12.6%, tiếp theo là New York với 9.4%. California còn ghi nhận hơn 11,400 lượt người bị giam giữ. Đây là số lượt, vì một người bị chuyển qua nhiều cơ sở có thể được tính nhiều lần.
Dữ liệu công bố không cho biết có bao nhiêu người gốc Việt trong số hơn 5,300 vụ bắt giữ tại California. Tỉ lệ 10% của người gốc Việt là con số tính toàn nước Mỹ, nên khó có thể dùng để suy ra chính xác số vụ liên quan đến người Việt tại riêng tiểu bang này.
So với một khoảng thời gian tương ứng dưới thời chính quyền Tổng Thống Joe Biden, số vụ ICE bắt giữ người gốc Á toàn nước Mỹ tăng 436%, số lượt người bị giam giữ tăng 512%, và số vụ trục xuất tăng 1,103%. Nếu tính người nhập cư từ tất cả các quốc gia, ba mức tăng lần lượt là người Việt (219%), người Lào (280%), và người Cambodia (356%). Riêng Tháng Bảy, 2026, ICE ghi nhận 1,950 vụ bắt giữ người gốc Á, mức cao nhất theo tháng trong giai đoạn khảo sát. (T.C.) [đ.d.]
