Văn Lan/Người Việt
GARDEN GROVE, California (NV) – Câu Lạc Bộ Hát Bội Nam California tổ chức chương trình “Hát Mừng Lễ Mẹ,” tại Thư Viện Việt Nam hôm Chủ Nhật, 8 Tháng Năm, với nhiều trích đoạn hát bội và tân cổ nhạc, đem lại những giây phút thích thú cho khán giả khi được trở về với nền kịch nghệ cổ truyền Việt Nam.
Khai mạc chương trình là trích đoạn “Tô Võ Chăn Dê” do nghệ sĩ Ngọc Bầy và Hải Đệ trình diễn, nói về một kết thúc có hậu khi Bá Lý Hề là một hàn sĩ, từ giã vợ con để lên kinh ứng thí và thi đỗ trạng nguyên, được vua gả công chúa cho, nhưng ông đã cự tuyệt nên bị lưu đày đến nước Tần. Đỗ Thị là vợ Bá Lý Hề nghe tin chồng bị lưu đày bèn dẫn con đi tìm. Sau 40 năm lưu lạc, bà đến được nước Tần, khi nghe được tin chồng làm quan ở đó bèn xin vào làm người ở mướn trong phủ. Câu chuyện nói lên lòng chung thủy của cặp vợ chồng, đã vượt qua bao nhiêu gian nan cám dỗ, và lòng sắt son của người vợ quyết chí tìm chồng, mong được sum họp phu thê lúc tuổi già.
Tiếp theo là các trích đoạn “Nguyễn Trung Trực Tòng Quân” do nghệ sĩ Ngọc Ân và Ái Liên trình diễn, nhắc đến giai đoạn lịch sử Việt Nam chống thực dân Pháp xâm chiếm Nam Kỳ Lục Tỉnh. Anh hùng Nguyễn Trung Trực đã chiến đấu oanh liệt, giết chết binh lính giặc. Ông đã để lại câu nói bất hủ “Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây.”
Liên tiếp chương trình với những trích đoạn hát bội “Quang Trung Bắc Tiến,” “Chiêu Quân Cống Hồ,” “Trống Giục Khai Đàng,” xen kẻ những màn vọng cổ cùng tân nhạc đã khiến sân khấu luôn sôi nổi hào hứng.
Nói về hát bội, Giáo Sư Trần Văn Chi cho biết: “Hát bội là một nghệ thuật sân khấu rất đặc biệt, người dân mình thời thế kỷ 19 không hiểu được tuồng tích là gì, nên lấy theo nhiều tuồng tích Tàu mà người dân đã quá quen thuộc nên người ta hiểu được. Những động tác của hát bội là biểu tượng, tượng trưng khi múa hát thật nhiều lên. Hát bội ngày xưa không có ông đạo diễn còn gọi là thầy tuồng, lúc đó bị cấm nên hát bội phải hát chui, không công khai cho nên ai hát sao cũng được. Do đó có lúc hát bị sai nên phải có ông cầm chầu, coi hát đúng hay trật, có hát cương hay không.”
“Sau đó bộ môn hát bội được đưa vào trường kịch nghệ, nhưng vì cải lương dễ nghe hơn, tiếng hát thật hơn, tuồng tích có bài bản hơn nên ai nghe cũng hiểu, nên hát bội chậm lại. Nghệ sĩ muốn giữ lại hát bội phải chuyển qua Cải Lương Hồ Quảng vừa hát bội vừa cải lương, khiến người coi hát dễ nghe hơn. Tới khi nghệ thuật phim ảnh phát triển, người ta không coi hát bội nữa!”
“Cám ơn cô Ngọc Bầy đã đưa nghệ thuật hát bội qua hải ngoại, dù nhỏ nhưng tôi nghĩ các anh em làm nghệ thuật truyền hình truyền thanh, báo chí đăng tải lên cho nhiều người trên thế giới thấy rằng hát bội là một vốn quý của Việt Nam cần được giữ gìn, tôi luôn ủng hộ!,” Giáo Sư Chi nói.
Giáo Sư Trần Văn Chi với nhận xét khá thú vị về Lễ Mẹ: “Việt Nam từ khi lập quốc đến nay đã 4,000 năm lúc nào cũng có ngày này. Thật vậy, tình mẹ của người Việt Nam xuất phát từ những yếu tố bình thường trong đời sống, đã được đưa lên thành văn học nghệ thuật, khác với Mỹ xuất phát từ những quyết định hành chánh về ngày Lễ Mẹ, đặc biệt là như vậy!”
“Ở Việt Nam, Lễ Mẹ đã có từ lâu trong dân gian, sâu sắc từ trong ca dao tục ngữ, phong tục tập quán, cả tôn giáo, lúc nào cũng có bà mẹ bên cạnh thì có lẽ chúng ta không cần có ngày Lễ Mẹ nữa. Qua tới Mỹ thì thấy người Mỹ mới có 300 năm lập quốc, và họ đã ban hành một lệnh hành chánh từ trên đưa xuống, mới có ngày Lễ Mẹ. Có phải chăng đó là sự khác biệt của ngày Lễ Mẹ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ?,” Giáo Sư Chi nói.
“Người mẹ Việt Nam lớn vô cùng mà chúng ta không thể không có được. Khi chúng ta được sanh ra ai cũng có một bà mẹ thân thương, dù mẹ chúng ta như thế nào cũng phải coi là mẹ. Dù làm quan, tổng thống, thủ tướng hay là gì chăng nữa thì vẫn tôn trọng bà mẹ của mình,” ông nhấn mạnh.
Nghệ sĩ Kim Hoa cho hay cô từ San Jose xuống Little Saigon để tham gia chương trình Lễ Mẹ của CLB Hát Bội, đi tức tốc xuống khi chưa kịp chuẩn bị phục trang đầy đủ, nhưng cũng may nhờ Tổ thương nên trình diễn trích đoạn “Chiêu Quân Cống Hồ” được suôn sẻ.
“Vì yêu mến hát bội nên em cố gắng luyện tập với ước mong sao duy trì được nền nghệ thuật cổ truyền này, mong sao được tiếp nối đến thế hệ trẻ, nhất là ở hải ngoại này, dù biết là rất khó nhưng mong mỗi người một tay, chung sức gây dựng lại bộ môn nghệ thuật quý giá này, mà thế hệ trước đã trao truyền lại,” cô Kim Hoa chia sẻ.
Những bà mẹ rạng rỡ hôm nay, qua những trích đoạn hát bội, từ bà mẹ lặn lội đi từ miền Nam ra kinh đô Huế gióng trống kêu oan cho chồng, cho đến người vợ hiền đem con ngược xuôi giữa dòng đời bao năm tháng, hy sinh cả tuổi thanh xuân để tìm chồng, hoặc những bà mẹ đã hy sinh tình mẫu tử để khuyên con mạnh dạn lên đường giết giặc Pháp cứu non sông, cũng như khi bà mẹ của ông Nguyễn Trung Trực bị quân Pháp bắt, dùng bà để nhử ông, cuối cùng vì mẹ và nghĩa quân bị bắt mà ông phải ra đầu hàng để rồi bị quân giặc xử tử!
Buổi trình diễn với những trích đoạn hát bội, những bài tân cổ giao duyên, cùng với những bài tân nhạc nói về mẹ, do các ca nghệ sĩ Ngọc Bầy, Hải Đệ, Tường Nguyên, Diệu Liên, Kim Hoa, Kim Nhật, Bích Thuận, Diễm Tuyết, Huyền Vi, Ngọc Ân, Ngọc Thiên Thanh, Minh Hiền, Quỳnh Thúy, Ái Liên, cùng âm thanh Hoàng Thanh và sân khấu Nguyễn Hùng, cùng với sự bảo trợ của Trung Tâm Giải Trí Du Lịch Đỗ Thanh, California Karaoke, QT Golden Market, và Saigon Radio Hải Ngoại, đã làm nên một buổi văn nghệ tôn vinh người mẹ thật tuyệt vời. [kn]
