HOA KỲ – Hôm Thứ Sáu tuần qua là hạn định sau cùng cho đa số các học sinh năm cuối trung học chọn nơi sẽ theo học đại học vào khóa mùa Thu này.
Trong những tháng trước mặt, các học sinh này cũng như cha mẹ của họ sẽ được những người khác hỏi nhiều lần là đã chọn trường nào để theo học. Và câu hỏi đó thường được tiếp nối bằng câu hỏi tới là: Chọn theo học ngành gì? Bản tin của Washington Post đặt vấn đề.
Lễ tốt nghiệp tại đại học Liberty University, 9 Tháng Năm, Lynchburg,
Virginia. Hình minh họa. (Hình: Drew Angerer/Getty Images)
Bài báo viết, ngay cả trong hoàn cảnh của nền kinh tế nhanh chóng có nhiều thay đổi ngày nay, với các ngành kỹ nghệ phát triển và co cụm ở mức độ đáng sợ, nhiều tân sinh viên đại học vẫn còn bị hỏi các câu hỏi về chọn ngành học ở tuổi 18. Theo một số nhà giáo dục, đây là điều không thực tế. Phần lớn các sinh viên năm đầu đại học không có khái niệm là họ sẽ muốn làm gì, ngay cả khi họ thông báo chọn ngành học trước khi nhập trường.
Đó là lý do tại sao có tới 25% các tân sinh viên sẽ thay đổi ngành học vào cuối năm đầu ở đại học và có tới 50% khác cho hay sẽ đổi ngành.
Cũng có các sinh viên khác tìm cách “bắt cá hai tay,” khi chọn hai ngành học, một ngành theo sở thích của họ và một ngành khác họ nghĩ rằng sẽ dễ kiếm việc và được trả lương cao.
Vẫn theo bài báo, tại một số trường được coi là ở hàng “danh giá,” con số sinh viên theo đuổi hai ngành học (double majors) nay chiếm khoảng 30% đến 40% trong số những sinh viên tốt nghiệp.
Tuy nhiên, có điều đáng tiếc là với chi phí đại học lên cao hiện nay, có nhiều quyết định chọn ngành học tùy thuộc vào sự trông đợi vào mức độ thu hồi từ những đầu tư tài chánh và thời gian sau khi tốt nghiệp. Mức thu nhập trong cả cuộc đời làm việc của những người với văn bằng cử nhân cũng có thể có sự khác biệt lớn tùy theo ngành học. Những người tốt nghiệp các ngành trả lương cao nhất – như kỹ sư dầu hỏa – có thể có mức thu nhập cao hơn các ngành học khác với mức lương thấp – như giáo dục trẻ nhỏ – tới khoảng $3.4 triệu, theo kết quả một cuộc nghiên cứu mới đây do Trung Tâm Giáo Dục và Nhân Dụng của trường đại học Georgetown University.
Cuộc nghiên cứu này, vốn phân tích mức lương của khoảng 137 ngành học đại học, thấy rằng có 25 ngành học được trả lương cao nhất, với tất cả đều liên hệ tới khoa học, kỹ thuật, ngành kỹ sư và toán (STEM), ngoại trừ hai ngành học kinh tế và kinh tế thương mại.
Điều này giải thích lý do tại có gần một nửa số sinh viên tốt nghiệp hiện nay theo học các ngành thương mại hoặc có liên hệ đến lãnh vực STEM, với 4 trong số 5 sinh viên ngày nay theo học các ngành được coi là sẽ có một sự nghiệp xán lạn về tài chánh.
Dù vậy, ông Tony Carnevale, giám đốc trung tâm ở đại học Georgetown và cũng là một trong những tác giả của cuộc nghiên cứu, khuyến cáo rằng các sinh viên chọn ngành học chỉ hoàn toàn dựa trên khả năng kiếm tiền không nên quá vội lạc quan. Vì mức lương cũng khác nhau nhiều ngay trong các ngành học này, cũng theo ông Carnevale.
Nếu các tân sinh viên thấy rằng ngành học nào cũng ngang nhau thì họ nên được khuyến khích hãy tìm hiểu trong năm đầu để biết rằng đâu là ngành học thật sự ưa thích và không cần phải vội vã có quyết định như từng bị thúc đẩy trong đời sống non trẻ của họ.
Nhưng đó lại chính là điều thường xuyên xảy ra trong đại học khi các cố vấn về ngành học thúc giục các tân sinh viên phải chọn ngành học để có thể hoàn tất các lớp học và ra trường đúng thời hạn, nhất là ở các trường đưa thêm các lớp học cần để tốt nghiệp cho một số ngành.
Một số sinh viên tin rằng việc chọn ngành học cũng giống như là chọn một sự nghiệp cho cả cuộc đời của họ sau này. Đây là điều sai lầm.
Có những thí dụ như bà Mary Shapiro, cựu chủ tịch ủy ban thị trường chứng khoán Mỹ (SEC), ra trường với bằng cử nhân về nhân chủng học, trong khi ông Richard Plepler, tổng giám đốc công ty HBO, theo ngành về chính quyền.
Tim Brown, chủ tịch và cũng là tổng giám đốc công ty vẽ kiểu IDEO, nơi nhận khoảng 20,000 đơn xin việc cho khoảng 150 vị trí mỗi năm, nói rằng công ty ông chỉ quan tâm đến những khả năng rõ ràng mà thường không đến từ một ngành học nhất định nào.
Các đại học trong khi đó lại muốn sắp xếp các ngành học vì đây là phương thức hữu hiệu để sắp xếp các giáo sư của họ. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cũng nên sắp xếp sinh viên theo cùng cách.
Một ý kiến đưa ra tại đại học Stanford University hồi năm ngoái đề nghị rằng thay vì chọn ngành học, người sinh viên nên tự suy nghĩ là muốn làm điều gì trong đời sống của mình và từ đó thấy ra nhu cầu và ý nghĩa của các lớp học.
Dĩ nhiên là việc chọn các ngành học sẽ không dễ dàng biến mất chỉ trong một sớm một chiều, nhưng có lẽ người ta cũng không nên áp lực các người trẻ mới 18 tuổi phải có quyết định chọn lựa điều gì mà họ muốn làm trong cả cuộc đời còn lại ngay trước khi họ bước vào trường cho lớp học đại học đầu tiên. (L.T.)
