ORANGE COUNTY, California (NV) – Trong một cảnh báo đối với các lãnh đạo tiểu bang, địa phương, và cộng đồng, ông Todd Spitzer, chánh biện lý Orange County, nói hồi tuần qua rằng khoảng hơn một chục tù nhân tâm thần không thể đưa ra tòa xét xử có thể được thả vào Tháng Giêng, 2026, nếu quận hạt không tìm thêm chỗ cho họ, theo nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Sáu, 7 Tháng Mười Một.
Tuy nhiên, có hai tù nhân được hoãn hai tuần trước khi được thả. Hai người này, theo dự trù, ra tòa hôm Thứ Sáu. Thành ra, các giới chức Orange County đang tìm các lựa chọn khác, theo họ cho biết.
Một số tù nhân này bị truy tố tội giết người, tấn công người, và tấn công tình dục, theo tuyên bố của ông Spitzer hôm Thứ Tư, 5 Tháng Mười Một.
Theo luật California, những người không đủ khả năng ra tòa phải được đưa vào bệnh viện tiểu bang, hoặc cơ sở chăm sóc tâm thần có bảo đảm an ninh. Tiểu bang cho phép những người này ở trong đó hai năm. Sau đó, quận hạt phải tìm một nơi để tiếp tục chăm sóc họ hoặc thả họ ra.
“Kết quả là chánh biện lý không thể nói gì hơn trong việc bảo vệ công chúng trong các trường hợp như thế này,” ông Spitzer cho biết qua một tuyên bố.
“Orange County – rõ ràng là không có kế hoạch và dù được cảnh báo trước nhiều tháng, cho đến giờ phút này, thất bại trong việc tìm nơi để chữa trị họ, trong lúc thời gian không còn nhiều,” ông Spitzer cho biết tiếp.
“Điều này là không thể chấp nhận được,” ông thêm.
Ông Spitzer yêu cầu Hội Đồng Giám Sát Orange County mở một cuộc điều tra đặc biệt về chuyện này.
Ông cũng nhắm vào Thống Đốc Gavin Newsom và các lãnh đạo khác của tiểu bang, những người mà ông nói là “thất bại một cách thảm hại trong việc cung cấp nơi ở cần thiết để chữa trị những tù nhân tâm thần này – và vì thế, tạo ra một tình cảnh nguy hiểm nhất khi phải thả họ ra.”
Văn Phòng Thống Đốc trả lời qua một tuyên bố rằng ông Spitzer và các lãnh đạo Orange County nên “nhìn vào trong gương.”
“Orange County nhận hàng trăm triệu đô la của tiểu bang để chăm sóc người tâm thần và người vô gia cư, bao gồm $1 triệu qua Đề Luật Prop. 1, để mở rộng các cơ sở chăm sóc người tâm thần,” theo tuyên bố. “Trách nhiệm thuộc về lãnh đạo địa phương, những người thất bại trong việc tạo ra những dịch vụ với nguồn lực lớn chưa có tiền lệ do tiểu bang và cử tri California cung cấp cho họ.”
Sở Phục Vụ Y Tế Orange County (OCHCA), trong một tuyên bố đưa ra hôm Thứ Sáu, nói rằng tiến trình của chế độ giám hộ pháp lý là “một tiến trình năng động và phức tạp bao gồm nhiều hệ thống,” trong đó có cả tòa án, công tố, bào chữa, Văn Phòng Chăm Sóc Tù Nhân Đặc Biệt (PGO), và OCHCA.
Orange County có 11 hợp đồng khắp tiểu bang để chăm sóc lâu dài cho những người này trong các nhà tù, và mỗi quận hạt được ấn định tối đa một số giường họ có thể tận dụng, “và danh sách người chờ đợi luôn luôn dài,” bà Veronica Kelley, giám đốc OCHCA, nói.
OCHCA cũng nói rằng việc áp dụng Đạo Luật SB 1323, thay đổi khung thời gian chế độ giám hộ pháp lý bằng cách giảm khung thời gian điều tra từ 90 ngày xuống còn 30 ngày đối với một nhà tù cho người tâm thần, cũng là một lý do. SB 1323 thu ngắn thời gian điều tra, làm giảm thời gian có được để có một cơ sở đủ tiêu chuẩn giam giữ tù nhân tâm thần.
“Tiến trình này phức tạp, trong khi cơ chế của tiểu bang để hỗ trợ thay đổi nhanh chóng ảnh hưởng cách đối xử đối với tù nhân hình sự và tâm thần lại chưa phát triển đầy đủ,” bà Kelley nói. “PGO và Dịch Vụ Chăm Sóc Tâm Thần của OCHCA đang cố gắng làm việc chặt chẽ cùng nhau để tìm giải pháp cho vấn đề này ở Orange County.”
“Thời gian không đứng về phía chúng ta,” ông Spitzer nói. “Và mỗi giây qua đi thì chúng ta lại cảm thấy an toàn công chúng bị đe dọa.”
Trong một tuyên bố đưa ra hôm Thứ Sáu, Giám Sát Viên Katrina Foley (Địa Hạt 5) nói quận hạt thành công trong việc đưa 23 tù nhân tâm thần cần người giám hộ vào các cơ sở đủ tiêu chuẩn trong sáu tuần qua. Bà cũng nói hiện không có đủ người được tiểu bang cấp bằng để chăm sóc những người này.
“Không ai muốn thấy một cá nhân nguy hiểm được thả ra trong cộng đồng,” bà Foley nói, và thêm rằng bà đang làm việc với OCHCA và tiểu bang để có một giải pháp lâu dài chấp nhận được. “Cuối cùng, tiểu bang phải ra tay giúp có thêm nơi ở để giam giữ tù nhân tâm thần.”
Giám Sát Viên Vicente Sarmiento (Địa Hạt 2) nói ông ủng hộ cố gắng của quận hạt trong việc tìm “một nơi đúng đắn cho những cá nhân này.”
“Tôi xin cảm ơn tòa án cho chúng ta thêm thời gian để tìm một cơ sở đúng mức cần thiết, phù hợp với các tù nhân tâm thần,” ông Sarmiento nói trong tuyên bố, “nơi mà các quyền của họ có thể được tôn trọng, cùng lúc bảo vệ cộng đồng.”
“Tôi đồng ý tù nhân tâm thần là thách thức cho an toàn công cộng. Vấn đề ở đây là luật tiểu bang. Chúng ta bị giới hạn trong việc có thể giam giữ họ như thế nào và trong bao lâu,” Giám Sát Viên Don Wagner (Địa Hạt 3) nói. “Chánh biện lý đúng khi đưa vấn đề này ra, nhưng ông cũng nên nêu vấn đề này với Sacramento. Hội Đồng Giám Sát lâu nay đã làm việc với OCHCA trong vấn đề này trước khi ông nêu ra.” (Đ.D.) [kn]
