SACRAMENTO, California (NV) – California đã chi hơn $2 tỷ để xây nhà ở giá phải chăng cho sinh viên, nhưng chi phí tại một số trường lên tới $400,000/giường. Giá xây dựng cao, quy định nghiêm ngặt, địa điểm hạn chế, và các vụ kiện kéo dài đang khiến kế hoạch giải quyết tình trạng thiếu nhà ở trong hệ thống đại học công lập tốn kém hơn dự kiến, theo trang tin giáo dục EdSource hôm Thứ Ba, 15 Tháng Chín.
Năm 2021, khi California thặng dư ngân sách lớn, Quốc Hội tiểu bang thông qua chương trình dành $2 tỷ để xây nhà ở cho sinh viên tại các đại học và cao đẳng công lập. Đây là lần đầu tiên California tài trợ lĩnh vực này với quy mô lớn. Trước đó, hệ thống đại học University of California (UC) và đại học California State University (CSU) chủ yếu dùng tiền thuê của sinh viên để thanh toán chi phí xây dựng ký túc xá.
Báo cáo mới nhất do các trường gửi Quốc Hội California cho thấy chi phí trung bình của những dự án đã hoàn thành là $251,000/giường. Mức chi tại một số trường còn cao hơn nhiều.
Một ký túc xá 1,423 giường tại đại học UC San Diego, mở cửa năm 2024, tốn khoảng $260,000/giường. Hai khu nhà ở với 200 giường tại đại học Cal State Northridge, hoàn thành năm 2025, có chi phí $360,000/giường. Ký túc xá 100 giường tại đại học cộng đồng Lake Tahoe Community College trị giá $40 triệu, tương đương $400,000/giường.
Các con số trên chỉ mới phản ánh chi phí xây dựng được ghi trong báo cáo của các trường. Tổng số tiền tiểu bang phải trả sau cùng có thể cao hơn do nhiều dự án được tài trợ bằng trái phiếu, kéo theo tiền lời trong nhiều năm.
Nhu cầu nhà ở sinh viên tại California vẫn rất lớn. Khoảng 1/4 sinh viên tham gia cuộc khảo sát của Ủy Ban Hỗ Trợ Sinh Viên California gần đây cho biết họ gặp khó khăn khi trả tiền nhà và tiện ích. Đại học UCLA hiện bảo đảm chỗ ở trong bốn năm cho sinh viên bắt đầu học từ năm thứ nhất. Đại học Cal State Sacramento cũng vừa đưa ra quy định yêu cầu sinh viên sống trong khuôn viên trường hai năm nhằm hỗ trợ kết quả học tập và giúp họ theo đuổi việc học.
Bà Kate Rodgers, cựu chủ tịch Student Homes Coalition, cho rằng California vẫn thiếu nhiều nhà ở cho sinh viên, dù một số trường đã đạt tiến bộ. Bà Kashia Amber Arnold, phụ tá giám đốc Blum Center on Poverty, Inequality, and Democracy tại đại học UC Santa Barbara, nhận định các trường sẽ khó giữ tiền thuê ở mức sinh viên có thể trả nếu thiếu một nguồn tài trợ lớn dành riêng cho nhà ở.
Vì sao chi phí quá cao?
Theo Trung Tâm Nghiên Cứu Nhà Ở và Tình Trạng Vô Gia Cư thuộc RAND Corporation, một tổ chức nghiên cứu chính sách độc lập tại Mỹ, chi phí xây nhà tại California, tính theo diện tích, cao hơn gấp đôi một số tiểu bang như Texas. Một căn chung cư tại California tốn trung bình khoảng $430,000 để xây dựng, dù chi phí căn hộ và ký túc xá không thể so sánh hoàn toàn tương đương.
Một nghiên cứu về các dự án nhà ở của CSU cho thấy những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về sử dụng năng lượng cùng các yêu cầu thiết kế, kể cả chiều rộng hành lang, đều đẩy giá xây dựng lên cao. Các trường thường chỉ có thể xây trong hoặc gần khuôn viên, nơi đất đai vốn đắt đỏ.
Ông Michael Bedard, phó giám đốc phụ trách quan hệ chính quyền tiểu bang của UC, cho biết giá nhà trung vị (median) tại hầu hết các thành phố có trường UC đã lên tới $1 triệu, thậm chí $2 triệu ở một số nơi. Đại học UC Merced là một trường hợp hiếm hoi nằm trong khu vực có giá nhà thấp hơn.
Các vụ kiện cũng làm chậm tiến độ, đồng thời tăng chi phí pháp lý và xây dựng. Từ năm 2018 đến năm 2023, người dân địa phương dùng Đạo Luật Chất Lượng Môi Trường California để kiện bảy dự án nhà ở của UC. Dự án People’s Park tại đại học UC Berkeley là một trường hợp tiêu biểu.
Quy mô nhỏ cũng chưa chắc giúp giảm chi phí trên mỗi giường. Theo ông Ken Rosenthal, giới chức phụ trách phát triển cơ sở vật chất tại đại học Cal State Northridge, dự án 200 giường của trường vẫn phải trả đầy đủ các khoản chuẩn bị mặt bằng, lắp đặt tiện ích, và xây dựng hạ tầng dùng chung. Những khoản này không giảm tương ứng với số giường.
Đại học cộng đồng Lake Tahoe Community College gặp thêm khó khăn do nằm ở khu vực xa xôi, khiến số nhà thầu tham gia đấu giá bị hạn chế. Quy định cấp phép tại địa phương chỉ cho phép thi công từ Tháng Năm đến Tháng Mười, làm phát sinh chi phí làm thêm giờ và làm việc cuối tuần. Tòa nhà còn phải được cách nhiệt và gia cố để chịu tuyết lớn trong mùa Đông.
Tiểu bang phải vay tiền để tiếp tục xây ký túc xá
Dự liệu ban đầu thay đổi sau khi California rơi vào tình trạng thâm hụt ngân sách. Năm 2023, Thống Đốc Gavin Newsom yêu cầu các trường hoàn trả những khoản tài trợ đã được cấp. UC và CSU sau đó phát hành trái phiếu dựa trên nguồn thu để tiếp tục xây dựng, còn tiểu bang chịu phần tiền lời.
Hội Đồng Công Trình Công Cộng California (SPWB) đứng ra phát hành trái phiếu cho hệ thống đại học cộng đồng, do hệ thống này không có thẩm quyền tự phát hành. Sự thay đổi trong phương thức tài trợ dự kiến khiến California tốn thêm ít nhất 50% so với ngân khoản $2 tỷ ban đầu.
CSU ước tính tiền lời trái phiếu sẽ lên tới $661 triệu. UC dự trù trả khoảng $460 triệu tiền lời trong 30 năm. Cho đến nay, mới có một đợt trái phiếu được bán để tài trợ ký túc xá cho đại học cộng đồng Lake Tahoe Community College. Tổng số tiền phải trả cả vốn lẫn lời cho dự án 100 giường này được dự báo ở mức $53.9 triệu.
Báo cáo năm 2025 của Kiểm Toán Viên California cho biết việc thay đổi phương thức tài trợ làm chậm một số dự án. Trong thời gian chờ nguồn tiền mới, lạm phát tiếp tục đẩy giá vật liệu và nhân công lên cao.
Nhờ ngân sách tiểu bang, đại học UC Merced và đại học cộng đồng Merced cùng thực hiện dự án xây khu nhà ở bảo đảm cho sinh viên (promise housing) có 488 giường, nằm trong khuôn viên đại học, dành cho sinh viên hai trường này. Dự án dự kiến sẽ hoàn thành vào Tháng Mười năm nay.
Các đại học công lập có thể nhận thêm tiền nếu cử tri California thông qua Prop. 1 trong cuộc bầu cử Tháng Mười Một. Đề luật này đề nghị phát hành trái phiếu để tài trợ các chương trình nhà ở giá phải chăng toàn tiểu bang, trong đó UC và CSU có thể nhận mỗi hệ thống $175 triệu để xây thêm ký túc xá.
Giới chức đại học cho rằng ngân sách tiểu bang đã giúp các trường xây thêm hàng ngàn giường và giữ mức giá tiền thuê thấp hơn giá thị trường. Tuy nhiên, chi phí xây dựng lên tới hàng trăm ngàn đô la cho mỗi giường dự báo sẽ hạn chế số chỗ ở mà California có thể cung cấp cho sinh viên trong thời gian tới. (T.C.) [đ.d.]
