Ngô Ðồng
Cuộc khủng hoảng địa ốc ở Hoa Kỳ đã kéo dài được 6 năm, với những tin tức có vẻ phấn khởi gần đây, nhiều người hy vọng thấy ánh sáng ở cuối đường hầm.
Một khu nhà tại Las Vegas, bị ngân hàng tịch thu. (Hình: Jewel Samad/AFP/Getty Images)
Số lượng nhà bán được trên thị trường gia tăng tuy còn khiêm tốn dù giá bán vẫn chưa cải thiện, theo các tổ chức hay công ty theo dõi thị trường như Hiệp Hội Ðịa Ốc Hoa Kỳ, Dataquick, CoreLogic, v.v…
Bên cạnh những dấu hiệu làm người ta hy vọng lại có những dấu hiệu khác làm cho người ta phập phồng, bất an.
Hàng triệu căn nhà đã hoặc đang bị ngân hàng xiết nợ chờ được tung vào thị trường năm nay. Nếu đúng như một số tổ chức khảo cứu dự báo, ảnh hưởng tới giá nhà khắp nơi sẽ không ít.
Trong năm 2011, xì-căng-đan “robo-signing” (ký hồ sơ xiết nhà mà không kiểm soát hồ sơ theo luật lệ đòi hỏi) đã buộc các ngân hàng khựng lại đối với các hoạt động xiết nhà. Họ đã bị chính phủ các tiểu bang và liên bang dọa kiện. Sau khi 5 đại ngân hàng và công ty tài trợ đã thỏa thuận dành ra 26 tỉ đô la để các tiểu bang và liên bang để chấm dứt vụ việc, các vụ xiết nợ (đã bị ngâm lại) bắt đầu tái tục từ cuối năm ngoái.
Một số kinh tế gia tiên đoán giá nhà trên thị trường sẽ bị ảnh hưởng không nhỏ khi một số lượng rất lớn nhà bị ngân hàng xiết nợ xuất hiện năm nay.
Công ty dịch vụ thu nợ Lender Processing Services đưa tin hồi Tháng Ba vừa qua là nhà bị xiết nợ gia tăng 24% trong Tháng Giêng 2012.
Giữa tháng 12-2011, bản tường trình của công ty tiếp thị nhà bị ngân hàng xiết nợ RealtyTrac cho hay nhà bị xiết nợ trong Tháng Mười Một 2011 giảm 17% so với Tháng Mười trước đó làm một số người có vẻ mừng.
Nhưng cũng giữa Tháng Mười Hai 2011, công ty khảo cứu thị trường này lại có một bản tin khác báo động rằng một đợt nhà bị ngân hàng xiết nợ “chờ trong bóng tối” với số lượng lớn sẽ được tung ra. Có khoảng 4 triệu căn nhà xiết nợ “chờ trong bóng tối” sẽ được đem vào thị trường.
Trong Tháng Ba 2012, định chế tài trợ Fannie Mae công bố một bản khảo cứu nói có đến 33% người Mỹ tin giá nhà sẽ gia tăng với nhịp độ 0.9% trong khoảng 12 tháng tới. Trước khi có cuộc khảo cứu này, người ta bi quan hơn nhiều.
“Các điều kiện thuận lợi góp lại đã thúc đẩy người ta quyết định mua nhà”. Doug Duncan, kinh tế gia trưởng của Fannie Mae phát biểu. “Tiền thuê nhà dự trù tiếp tục gia tăng trong 12 tháng tới và tăng lên mức tiền thuê nhà cao kỷ lục, nhiều người cảm thấy việc ở nhà thuê tốn kém hơn là mua nhà”.
Làm chủ căn nhà trở thành có lý hơn ở nhà thuê.
Theo các con số ước lượng của RealtyTrac, trong khi số lượng nhà bị xiết nợ (nói chung) giảm chút ít trong Tháng Hai so với Tháng Giêng 2012, tại 21 tiểu bang lại có tỉ lệ nhà bị xiết nợ gia tăng rất đáng kể. Thí dụ, thành phố Tampa (Florida) đã gia tăng tới 64%, thành phố Chicago (Illinois) gia tăng tới 43%, thành phố Miami (Florida) gia tăng tới 53%, v.v…
Theo ý kiến của Brandon Moore, tổng giám đốc RealtyTrac, các con số nhà bị xiết nợ gia tăng ở một số tiểu bang báo động số lượng lớn nhà xiết nợ tung vào thị trường sau khi các rào cản đã được gỡ bỏ.
Theo công ty Zillow, tiếp thị nhà trên Internet, số lượng lớn nhà bị ngân hàng xiết nợ đẩy vào thị trường cộng với số lượng nhà bị tồn đọng (chưa bán được) có thể đẩy cho giá nhà trung bình trên cả nước tụt xuống khoảng 3.7% trước khi ngừng mất giá vào năm 2013 và giữ được giá cho tới năm 2016. Ðây là sự dự báo khá bi quan vì nhiều nhà kinh tế tin rằng giá nhà có thể leo thang từ cuối năm nay nhờ tình hình kinh tế và công việc làm cải thiện tích cực.
Chuyên viên của công ty chứng khoán Amherst Securities cho rằng khoảng 9.5 triệu căn nhà có nguy cơ bị xiết nợ trong Tháng Hai 2012 và họ tin các hoạt động xiết nợ sẽ gia tăng vào các Tháng Ba và Tháng Tư.
Các một số bằng chứng khác cho thấy những căn nhà không bị xiết năm 2011 sẽ diễn ra năm nay.
Một cuộc khảo sát của liên minh California Reinvestment Coalition (liên minh gồm 300 tổ chức bất vụ lợi trong tiểu bang) nhận thấy 75% những tổ chức này dự trù sẽ được người ta (chủ nhà) yêu cầu giúp đỡ để đối phó với các vụ xiết nợ mất nhà. Tuy nhiên, ngân khoản tài trợ của chính phụ giảm sút nên họ đều giảm bớt hoạt động.
Năm ngân hàng và công ty tài trợ lớn hàng đầu đã thỏa hiệp với chính phủ liên bang và 49 tiểu bang giảm số tiền đang nợ cho khoảng 1 triệu chủ nhà có trị giá nhà xuống bên dưới số tiền đang nợ. Hiện người ta đang chờ xem hai định chế tài trợ Fannie Mae và Freddie Mac có bắt chước hay không.
Cho tới giờ này, họ vẫn còn lưỡng lự vì không tin giải pháp sẽ giúp giảm bớt số lượng nhà bị chủ nhà bỏ cho ngân hàng xiết nợ.
Bản tường trình thị trường của Dataquick giữa Tháng Ba 2012 cho biết, số lượng nhà bán được ở quận Cam California trong Tháng Hai đã tăng khiêm tốn 0.1% so với cùng thời gian này của năm ngoái. Dù vậy, giá nhà lại giảm mất 5.2%.
Tình thế thị trường như thế này, có lợi cho người có nhu cầu mua nhà hơn người bán.
