Ngô Ðồng
Lãi suất tài trợ địa ốc đang ở lúc cực thấp và giá nhà trên thị trường cũng ở mức dễ mua nhất cho giới tiêu thụ. Nhưng để vay được một món tiền lấy căn nhà, người ta đối diện với những ông chủ ngân hàng thật khó chịu.
Ngay như Chủ Tịch Quỹ Dự Trữ Liên Bang (tức Ngân Hàng Trung Ương Hoa Kỳ) Ben Bernanke cũng phải công nhận rằng người muốn vay tiền cho nhu cầu nhà cửa không phải dễ. Ông còn nói rằng các nhà tài trợ sẽ không dễ dãi hơn trong những ngày sắp tới.
Lãi suất chương trình tài tợ 30 năm lãi suất cố định có mức trung bình trên cả nước hồi tuần qua là 3.83%, theo bản tường trình hàng tuần của Freddie Mac, là mức thấp kỷ lục suốt từ nhiều chục năm qua.
Nói chuyện trực tuyến qua truyền hình vệ tinh với hội nghị ngân hàng ở Chicago ngày Thứ Năm 10 tháng 5 năm 2012, ông Bernanke cho hay “Quay trở lại với tiêu chuẩn cho vay của thời kỳ tiền khủng hoảng là không thích hợp”. Nhưng ông nhìn nhận rằng cái tiêu chuẩn hiện đang được áp dụng “giới hạn hoặc ngăn chặn nhiều người xứng đáng được cho vay”.
Thời gian qua, các bản tường trình phổ biến trên báo chí cho thấy cứ 4 người xin vay thì ít nhất một người bị từ chối chỉ vì các nhà tài trợ quá chặt chẽ.
Trước giai đoạn khủng hoảng, tức từ giữa năm 2006 trở về mấy năm gần đó, rất nhiều nhà tài trợ chấp thuận cho vay tiền mà không đòi hỏi người xin vay chứng minh lợi tức và chứng minh nguồn gốc tiền bạc, tài sản. Rất nhiều người đã khai gian lợi tức để được vay tiền nên những hồ sơ vay nợ này được gọi là “liar’s loan”, tức là món vay của kẻ nói dối. Ngân hàng vui vẻ cho vay tiền dù biết người ta dối trá.
Hậu quả, thị trường địa ốc đổ dốc, hàng triệu chủ nhà bị ngân hàng xiết nợ vì không trả nổi số tiền hàng tháng khi vay qua các chương trình tài trợ độc hại.
“Mất gà mới lo rào chuồng”, toàn thể các nhà tài trợ vội vàng theo nhau xiết chặt điều kiện cho vay tiền sau khi hơn một trăm ngân hàng và công ty tài trợ lớn nhỏ phá sản.
Theo ông Bernanke, nhiều yếu tố ảnh hưởng nên thị trường địa ốc không thể phục hồi nhanh chóng cho dù các nhà tài trợ có bị đả kích là khó khăn quá đáng hay gì chăng nữa, họ vẫn cứ phải thận trọng để đừng rơi vào vết xe đổ trước đây.
Bộ Trưởng Gia Cư Shaun Donovan hôm Thứ Năm cho rằng từ 10% đến 20% người hội đủ tiêu chuẩn cho vay đã bị từ chối. Còn ông Bernanke cho hay, qua cuộc khảo sát của Fed, cho dù người xin vay có 20% tiền trả trước để mua nhà, người ta cũng rất có thể bị từ chối và nhà tài trợ chỉ mở túi cho những người hội đủ tiêu chuẩn cao nhất.
Cuộc khảo sát các chuyên viên tài trợ của hệ thống tài trợ địa ốc cho thấy ngày nay họ không mặn mà cho vay như từng cho vay hơn 5 năm trước nếu người ta không có bản tiểu sử tín dụng thật đẹp đẽ.
Trên báo tài chính MarketWatch mới đây có kể câu chuyện để chứng minh ngân hàng tài trợ đã khó khăn tới mức nào.
Theo ông Frank Donnelly, chủ tịch Hiệp Hội Ngân Hàng Tài Trợ Ðịa Ốc ở Washington, một người xin vay đã bị buộc phải giải thích một số tiền có $200 ở trong trương mục ngân hàng của bà ta. Sau khi giải thích tiền đó là số tiền mà người chồng cũ trả tiền trợ cấp cho đứa con chung của hai người, nhà tài trợ yêu cầu bà ta cung cấp bản sao phán quyết của tòa án về vụ ly dị 17 năm trước.
Hiện nay, các công ty tài trợ địa ốc hoặc các ngân hàng đều bị áp lực từ nhà đầu tư tài chính (mua các món nợ địa ốc trên thị trường tài trợ thứ nhì, có thể là Fannie Mae, Freddie Mac hoặc các nhà đầu tư tư nhân trên thị trường tài chính) bắt “nuốt” lại món nợ nếu con nợ bỏ nhà cho ngân hàng xiết nợ và nhà đầu tư khám phá thấy có sơ hở gì đó trong tiêu chuẩn cứu xét đơn xin vay.
Bất cứ một chi tiết gì trong hồ sơ xin vay có thể đặt thành nghi vấn, nhà tài trợ đều buộc người xin vay tiền giải thích hoặc cung cấp tài liệu để chứng minh. Và phải chứng minh đến nơi đến chốn. Nếu không thỏa mãn với các lời giải thích hoặc chứng từ, đơn xin vay chắc chắn bị từ chối.
Ông Donovan còn nêu ra cho thấy nhiều người bị nhà tài trợ hỏi tại sao lợi tức lại gia tăng tới 6% một năm. Giản dị là người ta được tăng lương mà vẫn bị hỏi. Người mua nhà là người lớn tuổi đã nghỉ hưu bị buộc phải kiểm chứng về số tiền hưu nhận được hàng tháng.
Gần đây, Tổng Cục Gia Cư (FHA) còn loan báo nếu người xin vay nào tranh chấp với một chủ món nợ nào đó số tiền từ $1,000 trở lên có thể không được bảo đảm cho vay tiền.
Ðể tránh những trở ngại không cần thiết, người xin vay tiền mua nhà hoặc tái tài trợ món nợ nên tiếp xúc với các chuyên viên tài trợ nhiều kinh nghiệm. Họ có các kiến thức cần thiết để giải quyết các trở ngại để hồ sơ đừng bị từ chối.
