Trần Ðông Ðức/Người Việt Ðông Bắc
Đài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam của thành phố Philadelphia đang cùng tổ chức cựu chiến binh Hoa Kỳ lên kế hoạch trùng tu. Đây là một trong những tượng đài thành phố có vị trí đặc sắc nhất trên nước Mỹ. Tọa lạc tại Penn’s Landing, một khu vực được xem là địa điểm lịch sử và thời thượng nhất của thành phố Philadelphia danh tiếng, Đài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam như là nốt trầm mặc bên những giai điệu huy hoàng của Hoa Kỳ thời lập quốc.
Gần đây, câu chuyện thành phố trùng tu Đài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam lan tỏa đến cộng đồng Việt Nam càng lúc càng sôi động. Kế hoạch trùng tu này thuộc về một dự án lớn mà không phải cộng đồng Việt Nam nào trên nước Mỹ cũng có niềm vinh dự được tham khảo ngay từ lúc ban đầu. Sự kiện kỳ đài Việt Mỹ có diễn biến tích cực phần lớn là do sự vận động của ông Mạc Hồng Quang, một nhân sĩ có tiếng tăm trong cộng đồng Việt Nam tại Philadelphia. Sau đó, qua sự sắp đặt của ông Quang, Hội Cựu Chiến Binh đã mở ra cuộc họp vào ngày 21 tháng 2, 2013 nhằm tham khảo ý kiến và kế hoạch trùng tu với đại diện cộng đồng Việt Nam.
Chủ Nhiệm Lê Kỳ Quốc của Người Việt Ðông Bắc cùng vị cựu chiến binh Việt Nam, Dennis Best trong phiên họp về dự án trùng tu Ðài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam ở Philadelphia hôm 21 tháng 2, 2013 (Hình: Trần Ðông Ðức)
Lấy ý tưởng Việt Nam Cộng Hòa là một nhân tố quan trọng mang tính lịch sử của nước Mỹ, Hội Cựu Chiến Binh dự tính sẽ tạo nên một cảnh quan đặc biệt về hình ảnh và màu cờ Việt Nam Cộng Hòa ở phía Nam khu vực Đài Tưởng Niệm.
Tuy ý tưởng và nghĩa cử hoàn toàn đẹp đẽ nhưng ông Mạc Hồng Quang và các vị nhân sĩ trong cộng đồng đều cảm thấy vị trí này chưa thỏa đáng về mặt danh nghĩa. Sau nhiều cuộc thương lượng ngấm ngầm và công khai, Hội Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ phụ trách khu tượng đài đã thiết kế lại khu vực kỳ đài này để lá cờ Việt Nam Cộng Hòa tung bay song hành với Quốc Kỳ Hoa Kỳ ngay tại vị trí trung tâm.
Khi thiết kế này trở thành hiện thực, Đài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam tại Philadelphia sẽ trở thành khu vực lịch sử có quy mô và ý nghĩa nhất cho di sản Việt Nam Cộng Hòa ở địa điểm trung tâm của một thành phố lớn trên đất nước Hoa Kỳ.
Thực sự, đây là một dự án không những vượt tầm ảnh hưởng của cộng đồng Việt Nam trong thành phố Philadelphia mà còn tác động đến tình cảm thiêng liêng của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trên toàn nước Mỹ. Trong các cuộc thương lượng, người ta còn thấy cả kiến nghị của đại diện cộng đồng người Việt thuộc tiểu bang New Jersey, nhà văn Trần Quán Niệm yêu cầu kỳ đài Việt Nam Cộng Hòa và Hoa Kỳ ở vị trí tương đương và bình đẳng.
Trong tương lai, kế hoạch vận động về mặt tài chánh với Hội Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ sẽ được khởi động. Nhiều người tin chắc rằng, kế hoạch kỳ đài Mỹ-Việt trong khu vực Đài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam có ý nghĩa vô cùng quan trọng với cộng đồng người Mỹ gốc Việt không những ở Philadelphia mà tượng đài này cũng bắt đầu thu hút các giới đồng bào khắp nơi ủng hộ.
Diễn Biến Quá Trình Vận Động Tại Philadelphia
Nhóm chủ biên Tuần báo Người Việt Đông Bắc, Lê Kỳ Quốc và Trần Đông Đức cũng tham gia trong quá trình thương lượng với Hội Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ vào ngày 21 tháng 2, 2103. Chính ra, Chủ nhiệm Người Việt Đông Bắc, Lê Kỳ Quốc cũng là thành viên trong Hội Cựu Quân Nhân Hoa Kỳ được hưởng lợi ích thương binh, do đó không lạ với cơ chế vận động.
Tuy ai cũng biết rằng nhân tố ban đầu là do ông Mạc Hồng Quang nhưng nhược điểm của ông Quang là không được nhiều người trong cộng đồng ưa thích. Ngay cả trong cuộc họp với Hội Cựu Chiến Binh, ông Quang không muốn cho ai vào ngoài những người ông đã chọn. Có lẽ, tâm lý muốn trình làng thành tích vang dội là ông đã vận động được Hội Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ vinh danh màu cờ Việt Nam Cộng Hòa ở một nơi chốn lịch sử vẻ vang cho nên ông mới có những hành động mang tính đơn thương độc mã như thế.
Nhiều người cũng ghi nhận rằng công lao của ông Mạc Hồng Quang cũng rất lớn trong việc vinh danh màu cờ Việt Nam Cộng Hòa trong Lễ Quốc Hận. Thân hào nhân sĩ nhóm ông Quang đã vận động thành công thành phố Philadelphia công nhận ngày 30-4 bằng nghị quyết treo cờ Việt Nam Cộng Hòa tại tòa thị chính. Công lao nhiều như thế nhưng cũng có người còn bảo “nếu có ông Quang trong hội nào rồi thì không ai muốn gia nhập hội đó.”
Thế rồi, ông Quang cũng cảm nhận được những phản ứng không mấy thuận lợi cho ông nên đành rút lui để những cá nhân có uy tín hơn đứng ra huy động. Nhưng hiện nay có bằng chứng là cá nhân có uy tín hơn khi đã gạt được ông Quang rồi thì lại đi theo đường xưa lối cũ. Hiện đang có dư luận xầm xì, rằng “thấy việc xây dựng Kỳ Đài là sứ mệnh vẻ vang, cho nên khi ai nắm được môn bài chính nghĩa thì lại cũng tỏ ra khó chịu khi người khác muốn gia nhập.” Có người còn nói rõ, “họ làm như toàn bộ dự án này là họ có toàn quyền quyết đinh.”
Cũng cần nói thêm, gần đây cộng đồng Việt Nam tại Philadelphia (như Người Việt Đông Bắc đã loan tin trong các số báo trước) một nhóm người trẻ thách thức cách hành xử của một số nhân vật trong Ban Chấp Hành Cộng Đồng. Và nhóm này cũng tỏ thiện chí với “Ban Kỳ Đài” để mong góp sức trong việc xây dựng như là thiện chí của người trẻ. Nhưng rút cuộc đã nhận được sự hồi đáp là “Ban Kỳ Đài” có đủ người rồi.
Từ câu chuyện “chính danh chính nghĩa” đã trở thành chuyện “thiên hạ tam phân”. Về mặt tâm lý chung, hiện nay Cộng Đồng Philadelphia và Phụ Cận cùng với Tổ Chức Cộng Đồng tiểu bang Pennsylvania đều có vị trí chính danh muốn tham gia việc xây dựng Kỳ Đài. Xét cho cùng, Tổ Chức Cộng Đồng là có uy thế nhất trong việc hợp tác với Hội Cựu Chiến Binh. Nhưng Ban Chấp Hành Cộng Đồng hiện nay không có vị trí đó vì không có mặt trong quá trình thương lượng.
Ban Chấp Hành Cộng Đồng hiện nay cũng có thể lâm vào tình thế bơ vơ danh nghĩa vì “Ban Kỳ Đài” sẽ không chịu trao ngọn cờ vận động này cho Cộng Đồng đương nhiệm một cách quá dễ dàng. Dư luận cho rằng, Ban vận động Kỳ Đài có nghĩa khí nhưng lại tỏ ra hơi tuỳ tiện trong thái độ cự tuyệt khi nhóm trẻ tìm tới tham dự.
Kỳ Đài là chính nghĩa toàn diện của cộng đồng Người Việt Hải Ngoại. Về mặt lý tưởng cộng đồng, ai ai cũng nức lòng muốn góp sức. Uỷ ban Kỳ Đài cần phải có tinh thần cởi mở để kết hợp không những tới mọi giới đồng bào ở Philadelphia mà còn mở rộng phạm vi đóng góp trên toàn quốc để xây dựng một di tích mới cho cộng đồng.
Mặc dù, Tuần báo Người Việt Đông Bắc không thích cách ứng xử của một số nhân vật trong Ban Đại Diện Cộng Đồng hiện nay nhưng Người Việt Đông Bắc vẫn cổ xúy Ban Đại Diện Cộng Đồng nên tham dự vào dự án Kỳ Đài Việt Mỹ bằng bất cứ danh nghĩa đóng góp nào.
Nếu không tham gia vào dự án này thì thực là một thiếu sót rất lớn của những người trong Ban Đại Diện Cộng Đồng. Ban Đại Diện Cộng Đồng cần chủ động đứng ra dàn xếp chuyện này, nếu không thì dự án Kỳ Đài quá lớn mà cách hành xử hẹp hòi thì cuối cùng Hội Cựu Chiến Binh cảm thấy phiền lòng, mất hết thiện cảm với cộng đồng người Mỹ gốc Việt – mà quan trọng nhất quỹ đóng góp cũng không thể huy động được với cách làm việc hiện nay.
