Nguyễn Văn Khanh

Trên nguyên tắc, cuộc họp mặt ở Gettysburg trưa hôm qua được sắp xếp để ông tiếp xúc trở lại với những người ủng hộ. Sau những ngày tạm nghỉ để cùng gia đình quây quần bên cô con gái út Bella phải vào nhà thương, ông Rick Santorum muốn dùng cuộc gặp gỡ này để tiếp tục vận động tranh cử, không hề muốn nói lời chia tay với những người ủng hộ.

Ngay tại bang nhà, ngay tại vùng đất lịch sử nổi tiếng Gettysburg, Rick Santorum tuyên bố rút lui khỏi cuộc tranh cử để được Ðảng Cộng Hòa đề cử làm ứng cử viên tổng thống. (Hình: Jeff Swensen/Getty Images)

Ngay chính những người có mặt cũng không ngờ điều đó xảy ra. Từ sáng sớm, họ được ban tổ chức nhắc nhở đừng quên cuộc hẹn, lúc đang trên đường đến đây thì họ nghe được tin ứng viên của họ quyết định rời cuộc đua. Ngay cả khi ông Santorum cùng với gia đình xuất hiện, nhiều người vẫn còn bán tín bán nghi, không biết sự thật như thế nào. Tất cả đều chờ đợi bài nói chuyện của ông.

Ông bắt đầu bằng lời chào hỏi mọi người, kế đến cám ơn “các bạn đã thăm hỏi về cháu Bella. Cháu đã khỏe, về nhà rồi,” trước khi nhắc lại chuyện một năm trước đây ông cùng gia đình đứng ở nhà bếp “cùng nhau quyết định sẽ ra tranh cử” và cuối tuần vừa rồi “quyết định cuộc đua tranh chức tổng thống của tôi kết thúc, cuộc vận động chính thức chấm dứt kể từ ngày hôm nay.”

Khi nói những điều đó, ông Rick Santorum biết mình đang đứng trước những khó khăn. Hai tuần nữa khi cử tri Cộng Hòa tiểu bang Pennsylvania đi bầu sơ bộ, nếu họ ủng hộ ông thì chẳng ai ngạc nhiên, nhưng nếu họ bỏ phiếu chọn bất kỳ ai khác, ước mơ làm chủ mới của Tòa Bạch Ốc mà ông nuôi dưỡng đã 4 năm nay sẽ chẳng bao giờ trở thành sự thật.

Từng có lúc Pennsylvania được xem là tiểu bang quyết định vận mạng chính trị cho các ứng viên Cộng Hòa, nhưng bây giờ tình hình đã thay đổi. Ông Mitt Romney đang tiếp tục chiến thắng để dẫn đầu cuộc đua, ông Santorum đứng thứ nhì và hầu như không có hy vọng vượt qua mặt đối thủ chính trị của mình. Từng có lúc cử tri Pennsylvania nói sẽ dồn phiếu cho vị thượng nghĩ sĩ 16 năm đại diện cho họ ở Quốc Hội Liên Bang, bây giờ cử tri lại đang lưỡng lự, nhiều người còn tỏ ý cho biết sẽ dồn phiếu cho ông Romney để chấm dứt vòng sơ bộ hay không.

Với biến chuyển khá bất ngờ nhưng đầy thuận lợi đó, cuối tuần vừa rồi ông Romney vẫn khéo léo đưa ra phát biểu rất ngoại giao, cho rằng ông Santorum đương nhiên có nhiều cơ may để thành công ngay ở tiểu bang nhà. “Ðiều đó chẳng có gì đáng để thắc mắc cả, tôi thắng ở tiểu bang nhà, ông Newt Gingrich cũng từng thắng ở tiểu bang nhà, nên ai ai cũng dự đoán Cựu Nghị Sĩ Santorum cũng sẽ thắng ở Pennsylvania.” Khéo léo xong, ông Romney đi thẳng vào vấn đề: “Hôm 24 tháng này có nhiều tiểu bang tổ chức bầu sơ bộ cùng một lúc, Dĩ nhiên tôi mong sẽ thắng ở mọi nơi để có thêm phiếu đại biểu, để mọi người đều thấy tôi chứ chẳng phải ai khác là người được đảng đưa ra tranh cử tổng thống.”

Phát biểu đầy tự tin đó được ông Romney đưa ra sau khi 3 cuộc thăm dò ở Pennsylvania cho thấy rõ cử tri phân vân, và họ càng phân vân chừng nào thì càng bất lợi cho ông Santorum từng đó. Cuộc thăm dò thứ nhất do Rasmussen Report thực hiện nói ông Santorum dẫn trước 41-38, cuộc thăm dò thứ nhì của Public Policy Polling lại có kết quả ngược lại: ông Romney dẫn đầu với 42% số phiếu, ông Santorum chỉ được có 37% cử tri ủng hộ. Ðến khuya chủ nhật vừa rồi, Ðại Học Temple công bố kết quả cuộc thăm dò thứ ba: Santorum ăn khách ở vùng quê, Romney thắng ở những thành phố lớn đông người. Ðiều đó có nghĩa là chưa thể biết cuối cùng tỷ lệ thắng bại sẽ như thế nào, nhưng hiển nhiên phần thắng đang nghiêng về phía ông Romney nhiều hơn.

Trước tình huống không sáng sủa đó, ông Santorum quyết định triệu tập cuộc họp kín với những người ủng hộ để định lại chiến lược tranh cử, xem có nên tiếp tục cuộc đua hay nên ngừng lại ở đây. Chiến lược gia Richard Viguerie, một trong những người được mời dự phiên họp kéo dài gần 4 tiếng đồng hồ cho hay “chúng tôi dành phần lớn thì giờ bàn với nhau xem phải làm cách nào để chận đứng thế mạnh mà ông Romney đang có.” Nhất định không cho biết những gì đã được nói tới và những gì sẽ làm, ông Viguerie nói thêm rằng “ông Santorum hài lòng với chiến lược chúng tôi đề nghị, sẽ thực hiện chiến lược này để cử tri toàn quốc biết rõ hơn về lập trường cũng như chính sách của ông, quan trọng nhất là để cho mọi người hiểu rằng ngoài ông Santorum ra, không ai có thể thắng được ông Obama vào tháng 11 năm nay cả.”

Ông Richard Vuguerie không nói, nhưng tin đồn chính trị được tung ra ngay sau phiên họp cho thấy ban tham mưu của ông Santorum phân tích rất kỹ những gì sẽ xảy ra trong một vài tuần tới, chú trọng đến chuyện bao giờ ông Newt Gingrich và ông Ron Paul sẽ tuyên bố bỏ cuộc. Theo một vài người có mặt trong cuộc họp, “ông Santorum gặp trở ngại vì số phiếu bảo thủ đang bị chia đôi giữa ông ta và ông Gingrich, phiếu của người trẻ cũng bị chia với ông Ron Paul.” Dựa theo tỷ lệ phiếu các ứng viên Cộng Hòa thu được từ đầu năm đến giờ, những người dự cuộc họp đồng ý với nhau rằng nếu cuộc đua trở thành “một chọi một,” chắc chắn ông Santorum sẽ qua mặt ông Romney.

Chiến lược mới đó chưa có cơ hội thực hiện, bên ông Romney đã mở cuộc tấn công rất mạnh. Một mặt tung tiền quảng cáo ầm ĩ trên truyền hình ở Pennsylvania, mặt khác ông Romney đang ở thế thượng phong sau thành công ở D.C., Maryland và Wisconsin hồi tuần trước. Tiểu bang Pennsylvania sẽ bầu sơ bộ cùng ngày với Delaware, Connecticut, Rhode Island và New York nên “nếu thắng cả 5 thì tốt, nếu thắng 4 mà chỉ thua khít khao có một nơi thì cũng không đến nỗi tệ,” như một thành viên trong ban tham mưu của ông Romney nói với báo chí cách đây chỉ vài ngày.

Ngay bên ông Gingrich cũng đoán như thế. Ông Charlie Gerow, trưởng Ban Vận Ðộng của ông Gingrich cho rằng ông Romney “yên trí sẽ thành công ở 4 tiểu bang khác, để dồn sức tấn công ông Santorum ngay tại Pennsylvania.” Cuộc tấn công này được tiếp tay của các tổ chức ủng hộ độc lập “Super PAC” ủng hộ ông Romney, “đẩy ông Santorum vào thế chống đỡ chứ không ở thế công.” Ông Gerow cũng nhận định là “phía ông Romney không đặt quá nặng chuyện thắng bại ở Pennsylvania, nhưng ông Santorum cần phải thắng thật lớn mới có thể đi tiếp.”

Thắng lớn ngay ở sân nhà chưa chắc đã có, lại thêm chuyện bất lợi: kết quả bầu sơ bộ những tuần gần đây số phiếu ông Santorum thu được mỗi ngày một ít đi. Dù vậy từng có lúc ông Santorum vẫn khẳng định sẽ đi đến cùng, “tin tưởng dân chúng tiểu bang nhà sẽ không bỏ tôi,” theo như ông nói trong cuộc phỏng vấn dành cho nhật báo The Philadelphia Enquirer cách đây chừng mươi ngày. Cũng trong cuộc phỏng vấn đó ông nói rằng có 2 mục tiêu quan trọng mà đảng Cộng Hòa phải đạt được, “thứ nhất là đánh bật ông Obama khỏi Tòa Bạch Ốc, thứ nhì là đừng đặt một người có lập trường y như ông Obama vào Tòa Bạch Ốc.”

Người ông muốn nói đến chính là ông Mitt Romney, nhắc nhở cử tri chuyện xảy ra hồi 1976 khi cử tri Cộng Hòa dồn phiếu cho ông Gerald Ford thay vì phải ủng hộ ông Ronald Reagan, dẫn đến kết quả ông Ford thua ông Jimmy Carter chỉ vì “không tạo được khí thế ngay trong đảng.” “Muốn thắng cử, một ứng cử viên phải tạo được khí thế ngay trong đảng của mình. Chúng ta nhìn thấy ông Ford, ông Bob Dole thất bại vì không làm được điều này. Ngay cả ông John McCain cũng thế.” “Bài học lịch sử đó quá lớn,” ông Santorum bảo tiếp, “đừng bao giờ để tái diễn.”

Tất cả những điều đó bây giờ đã trở thành quá khứ. Ông kể lại cho những người có mặt ở Gettysburg trưa hôm qua rằng “chúng ta thắng ở 11 tiểu bang, nếu tính theo đơn vị bầu cử quận hạt, không một ứng viên nào hơn chúng ta.” Ông cũng nhắc đến chuyện luôn luôn muốn tạo khí thế trong đảng “để đi đến mục tiêu cuối cùng là thắng ông Obama” vào tháng 11 tới đây, nhưng ông không hề nhắc gì đến điều thật sự buộc ông phải rời cuộc tranh cử: ông sợ không thành công ngay tại tiểu bang nhà, thất bại ở Pennsylvania ngay vòng sơ bộ sẽ chấm dứt hẳn sự nghiệp chính trị của ông. Chính điều này buộc ông phải buông ước mơ trở thành người lãnh đạo, nhường sân lại cho ông Romney.

Ông Rick Santorum rời cuộc đua 2012 nhưng không có nghĩa là ông sẽ vắng bóng trên chính trường quốc gia. Phát ngôn viên Hogan Gidley của ông cho hay bên ông Romney “muốn vài bữa nữa gặp, muốn ông lên tiếng ủng hộ” và có tin đồn nói rằng ông Romney muốn ông đi vận động giúp. Không biết bao giờ hai bên sẽ gặp nhau, cũng chưa rõ ông sẽ hứa giúp gì cho ông Romney, chỉ biết là năm nay ông mới 53 tuổi, vẫn còn rất trẻ để vài năm sau đi lại từ đầu.