WASHINGTON, DC (NV) – Một báo cáo chấn động vừa được tổ chức giám sát phi lợi nhuận Public Citizen công bố phơi bày góc khuất tài chính của chính quyền Tổng Thống Donald Trump đó là hơn một nửa số nhà tài trợ doanh nghiệp cho dự án xây dựng phòng khiêu vũ tại khu East Wing thuộc Tòa Bạch Ốc trúng thầu các hợp đồng liên bang trị giá hơn $50 tỷ chỉ trong vòng bảy tháng qua, nhật báo Washington Post loan tin hôm Thứ Năm, 4 Tháng Sáu.

Vụ bê bối này không đơn thuần là một vụ lợi dụng chức quyền “chi tiền để trục lợi” (pay-to-play) thông thường nhưng là một sự xói mòn nghiêm trọng đối với các nguyên tắc minh bạch hành chính và kiểm soát quyền lực.

Theo báo cáo, 14 trong số 27 nhà tài trợ doanh nghiệp được xác định tài trợ cho dự án phòng khiêu vũ của ông Trump nhanh chóng gặt hái các hợp đồng liên bang khổng lồ thuộc các lĩnh vực béo bở như quốc phòng, công nghệ và năng lượng.

Trong số này có những cái tên nổi bật như Booz Allen Hamilton, Palantir, Verizon và T-Mobile. Nguy hiểm hơn về mặt pháp lý, 16 doanh nghiệp (bao gồm cả Apple và Meta) từng đối mặt với các cuộc điều tra liên bang vì những cáo buộc sai phạm, nhưng đã được chính quyền Trump đình chỉ hoặc tạm dừng điều tra ngay sau khi đổ tiền vào dự án.

Tòa Bạch Ốc vào hôm Thứ Năm lập tức bác bỏ các cáo buộc “chi tiền để trục lợi” xuất hiện trong báo cáo: “Chính những người chỉ trích đang cáo buộc các xung đột lợi ích giả tạo này cũng sẽ phàn nàn nếu những người đóng thuế phải gánh hóa đơn cho những đợt cải tạo đã quá hạn từ lâu này.”

“Các nhà tài trợ cho dự án phòng khiêu vũ Tòa Bạch Ốc đại diện cho một số công ty tốt nhất nước Mỹ và những cá nhân hào phóng, tất cả họ đều đang đóng góp để làm cho Tòa Bạch Ốc tốt đẹp hơn cho các thế hệ mai sau,” theo tuyên bố của Toà Bạch Ốc.

Đối diện với các cáo buộc xung đột lợi ích, Tổng Thống Donald Trump đều áp dụng một chiến thuật lập luận lửng lơ quen thuộc nhằm đánh lạc hướng dư luận. Ông liên tục ca ngợi dự án phòng khiêu vũ tư nhân này là một “món quà miễn phí” dành cho những người đóng thuế Mỹ.

Tuy nhiên các chuyên gia luật hiến pháp phê phán đây là một đòn “tung hỏa mù” tinh vi. Bằng cách tập trung vào việc “tiết kiệm tiền ngân sách,” ông Trump cố tình che giấu bản chất thực sự của vấn đề là sự thiếu minh bạch và nguy cơ đổi chác lợi ích (quid pro quo).

Chính quyền của ông Trump kiên quyết từ chối công bố danh sách đầy đủ các nhà tài trợ, buộc tổ chức Public Citizen phải dùng đến Đạo Luật Tự Do Thông Tin (FOIA) để kiện ra tòa nhằm lột trần hợp đồng gây quỹ bí mật giữa Tòa Bạch Ốc, Cục Công Viên Quốc Gia và Quỹ Trust for the National Mall, tổ chức phi lợi nhuận chịu trách nhiệm giải quyết các khoản quyên góp cho phòng khiêu vũ.

Việc giấu kín danh tính những tập đoàn đang có lợi ích khổng lồ trước chính phủ liên bang chính là hành vi che đậy các quyết định ưu ái đặc biệt trong việc trao thầu và đình chỉ điều tra sai phạm.

Báo cáo xuất hiện trong bối cảnh dự án phòng khiêu vũ tiếp tục đối mặt với các cuộc chiến pháp lý gay gắt. Trong khi một chánh án liên bang phán quyết rằng việc xây dựng phải tạm dừng cho đến khi Quốc Hội cho phép, một hội đồng kháng án liên bang gồm ba thẩm phán riêng biệt lại ra quyết định cho phép việc xây dựng tiếp tục trong khi đơn kháng cáo đang được xử lý.

Tòa kháng án liên bang khu vực D.C. dự kiến sẽ nghe vụ kiện vào Thứ Sáu.

Tháng trước, các thành viên Cộng Hòa tại Thượng Viện cố gắng gây áp lực Quốc Hội phân bổ $1 tỷ cho “Dự Án Hiện Đại Hóa East Wing Tòa Bạch Ốc” nhưng vấp phải sự phản ứng dữ dội và ngăn chặn từ phe Dân Chủ. Các thành viên Dân Chủ tại Quốc Hội liên tục thúc ép đòi hỏi sự minh bạch lớn hơn trong nhiều tháng qua.

Thượng Nghị Sĩ Richard Blumenthal (Dân Chủ-Connecticut) gửi thư cho các nhà tài trợ đã biết để chất vấn họ đã đóng góp những gì và họ kỳ vọng nhận lại điều gì từ chính quyền. Thượng Nghị Sĩ Elizabeth Warren (Dân Chủ-Massachusetts) cùng các đồng nghiệp cũng đã giới thiệu một đạo luật nhằm cấm hoàn toàn các khoản quyên góp ẩn danh cho phòng khiêu vũ và các dự án khuôn viên Tòa Bạch Ốc khác.

“Ở mỗi bước đi, Tổng Thống Trump đều tìm cách che giấu các sự thật về phòng khiêu vũ trị giá hàng trăm triệu đô la của ông,” ông Blumenthal khẳng định trong một tuyên bố vào Tháng Tư gửi cho tờ The Post.

Về mặt Hiến pháp, mọi chi phí hoạt động và sửa đổi cơ sở hạ tầng của chính phủ liên bang phải được thông qua quy trình phân bổ ngân sách minh bạch tại Quốc Hội. Việc cho phép các tập đoàn tư nhân bí mật tài trợ cho Tòa Bạch Ốc để đổi lấy các hợp đồng trị giá hàng chục tỷ đô la là hành vi tước bỏ quyền giám sát tài khóa của nhánh lập pháp. Đó là lý do tại sao một thẩm phán liên bang ra lệnh đình chỉ xây dựng cho đến khi được Quốc Hội ủy quyền, bất chấp việc chính quyền Trump cố gắng hợp thức hóa bằng cách ép phe Cộng Hòa thúc đẩy một gói ngân sách $1 tỷ đô la nhưng thất bại.

Tòa Bạch Ốc ca ngợi các nhà tài trợ là “những công ty tốt nhất nước Mỹ và những cá nhân hào phóng”. Tuy nhiên, sự “hào phóng” không thể là cái cớ để né tránh luật chống tham nhũng. Việc các doanh nghiệp bỏ ra một khoản tiền tài trợ nhỏ nhưng ngay sau đó nhận lại các hợp đồng béo bở trị giá $50 tỷ đô la và được hoãn điều tra sai phạm pháp lý là một bằng chứng rõ ràng về hành vi trục lợi. Như Thượng Nghị Sĩ Richard Blumenthal và Thượng Nghị Sĩ Elizabeth Warren vạch ra rằng việc cố tình che giấu sự thật và cho phép các khoản quyên góp ẩn danh vào khuôn viên Tòa Bạch Ốc chính là một tấm “giấy phép” cho hành vi hối lộ hợp pháp hóa.

Dưới khẩu hiệu “tiết kiệm cho dân”, chính quyền đương nhiệm đang biến các định chế công quyền tối cao thành công cụ thương mại phục vụ cho các nhóm lợi ích thân cận, để lại một lỗ hổng pháp lý và đạo đức nghiêm trọng trong lịch sử chính trị Mỹ. (MPL)

AUSTIN, Texas (NV) – Thống Đốc Texas Greg Abbott hôm Thứ Sáu, 5 Tháng Sáu, mở rộng tuyên bố tình trạng thảm họa sau khi ca New World screwworm, một loại ký sinh trùng dòi ăn thịt, được xác nhận trong một con bê tại Texas, làm giới chăn nuôi lo ngại dịch có thể lan rộng và gây thiệt hại nặng nhiều tỷ đô la cho ngành bò của tiểu bang, đài truyền hình Click2Houston loan tin.

Ca nhiễm được xác nhận ở một con bê 3 tuần tuổi tại La Pryor, Texas, gần biên giới Mỹ-Mexico. Con bê có vết thương lớn quanh cuống rốn sau khi nhiễm loại ký sinh trùng ăn mô sống này. Giới chức Thú Y Texas cho biết con bê hiện “đang ổn” và vết thương “đang lành tốt,” đồng thời chưa ghi nhận thêm con bò nào khác trong đàn bị nhiễm. 

Thống Đốc Abbott ký tuyên bố khẩn cấp tại một cuộc họp báo hôm Thứ Sáu, nói tiểu bang sẽ dùng tất cả nguồn lực sẵn có và chuyển hướng bất kỳ nguồn lực cần thiết nào để đối phó. Các giới chức tiểu bang và liên bang nhấn mạnh New World screwworm không phải là vấn đề an toàn thực phẩm, nhưng là vấn đề nghiêm trọng đối với sản xuất thực phẩm, vì có thể làm tổn hại ngành chăn nuôi bò của Texas. 

New World screwworm là ấu trùng từ một loài ruồi ký sinh. Ruồi cái đẻ trứng vào vết thương hở của động vật máu nóng. Khi trứng nở, ấu trùng, tức dòi, chui vào mô sống và ăn thịt của vật chủ bị nhiễm. Loài dòi này có thể ảnh hưởng đến gia súc, động vật hoang dã, thú nuôi, và trong trường hợp hiếm, cả con người. 

La Pryor hiện trở thành điểm nóng trong cuộc chiến ngăn dịch. Cơ quan Thú Y Texas thiết lập một vùng nhiễm để ngăn ruồi lan rộng, bao gồm một phần của Zavala County và Uvalde County. Con bê nhiễm bệnh được phát hiện cách biên giới Mỹ-Mexico khoảng 50 dặm và cách San Antonio khoảng 100 dặm. 

Theo Reuters, Bộ Nông Nghiệp Mỹ (USDA) đưa 28 nhân viên đến Zavala County để đặt bẫy ruồi, thả ruồi đực vô sinh nhằm chặn sinh sản, và tiếp xúc với các chủ trại. Bốn nhân viên khác dự kiến sẽ đến thêm. Trên các trục đường chính rời La Pryor, bảng đèn cam được đặt để yêu cầu các xe chở gia súc vào trạm kiểm soát, nơi cảnh sát trưởng và nhân viên tiểu bang kiểm tra dấu hiệu screwworm trên động vật. 

Kỹ thuật thả ruồi đực vô sinh từng giúp loại trừ screwworm khỏi Bắc Mỹ trong thế kỷ trước. Ruồi đực vô sinh giao phối với ruồi cái hoang dã, khiến trứng không nở được. USDA hiện đang sản xuất ruồi vô sinh từ một cơ sở tại Panama. Một cơ sở khác ở miền nam Mexico đang được chuyển đổi từ nơi nuôi ruồi trái cây và dự kiến hoạt động vào cuối tháng. USDA cũng đang chi $750 triệu để xây một nhà máy sản xuất ruồi vô sinh tại South Texas, dự kiến mở cửa vào Tháng Mười Một, 2027. 

Abbott nói Texas cần số lượng ruồi vô sinh lớn càng nhanh càng tốt, và yêu cầu chính phủ liên bang đẩy nhanh tiến độ hoàn tất nhà máy tại Texas. Ông cũng nói Texas sẵn sàng gánh thêm chi phí để tăng tốc xây dựng. “Chúng ta không thể vượt qua thêm một mùa hè thứ hai,” Abbott cảnh báo, vì dịch dễ lan trong mùa hè hơn mùa đông. 

Giới chăn nuôi ở South Texas chuẩn bị cho nguy cơ này hơn một năm, khi ruồi screwworm di chuyển từ Colombia qua Trung Mỹ và tiến dần về biên giới Mỹ. Một số chủ trại và chính trị gia Texas chỉ trích USDA phản ứng quá chậm. Ông Brent Smith, luật sư của Kinney County, viết trên X rằng USDA “đã có rất nhiều thời gian để chuẩn bị” nhưng đang thất bại. 

Bộ Trưởng Nông Nghiệp Brooke Rollins nói hiện mới chỉ có một ca được xác nhận, và USDA đang làm tất cả để ngăn dịch lan rộng. Bà cũng nói screwworm từng được dự đoán có thể vượt biên vào Mỹ từ năm ngoái, nhưng nỗ lực của chính quyền Trump đã trì hoãn được điều đó, giúp USDA có thời gian triển khai phản ứng nhanh. 

Nỗi lo đang lan sang thị trường. Hãng tin Reuters cho biết quan ngại về khả năng dịch bùng phát tiếp tục làm thị trường gia súc Mỹ biến động và đẩy giá hợp đồng bò tương lai tăng. 

Giới chức Texas khuyến cáo người dân kiểm tra động vật hằng ngày, điều trị vết thương kịp thời, báo cáo nghi ngờ nhiễm screwworm ở gia súc và thú nuôi cho Texas Animal Health Commission, báo cáo nghi ngờ ở động vật hoang dã cho Texas Parks and Wildlife Department, và không di chuyển bất kỳ con vật nào nghi nhiễm bệnh. 

Điểm đáng lo nhất không phải là an toàn thực phẩm trước mắt mà là năng lực sản xuất và phản ứng. Nếu số lượng ruồi vô sinh không đủ, hoặc nhà máy sản xuất tại Texas chậm hoàn tất, tiểu bang có thể phải bước vào mùa hè kế tiếp trong thế bị động. Với Texas, đây không chỉ là chuyện thú y mà còn là bài kiểm tra an ninh nông nghiệp, giá thực phẩm và năng lực phối hợp giữa tiểu bang với liên bang. (MPL) [dt]

WASHINGTON, DC (NV) – Kinh tế Mỹ tạo thêm 172,000 việc làm trong Tháng Năm và tỷ lệ thất nghiệp giữ nguyên ở mức 4.3% cho thấy thị trường lao động vẫn còn sức chống chịu, dù người tiêu dùng đang chịu áp lực ngày càng lớn từ lạm phát và giá năng lượng tăng do cuộc chiến Iran kéo dài, theo NBC News loan tin hôm Thứ Sáu, 5 Tháng Sáu.

Con số việc làm này được Tòa Bạch Ốc nhanh chóng mô tả như một dấu hiệu tích cực, ông Kevin Hassett, giám đốc Hội Đồng Kinh Tế Toà Bạch Ốc, nói trên CNBC rằng báo cáo cho thấy “một lượng động lực tích cực rất lớn trong tuyển dụng.” 

Tuy nhiên, phía sau bức tranh việc làm tương đối “sáng sủa” là một vấn đề khó khăn hơn đó là lương tăng không theo kịp lạm phát. 

Tiền lương trung bình theo giờ tăng 3.4% so với một năm trước, mức thấp nhất kể từ năm 2021, theo bà Jennifer Timmerman, chuyên gia phân tích tại Wells Fargo Investment Institute. Trong khi đó, lạm phát Tháng Tư tăng mạnh lên 3.8%, mức cao nhất trong ba năm, do giá xăng tăng và kéo theo hiệu ứng lan rộng trong nền kinh tế. Bà Timmerman cảnh báo điều này có thể báo trước sự suy yếu trong chi tiêu của người tiêu dùng, nhất là các khoản mua sắm không thiết yếu. 

Từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh với Iran ngày 28 Tháng Hai, giá xăng bán lẻ trung bình đã tăng hơn 40%, trong khi giá dầu thô Mỹ tăng hơn 35%. Đáng lo hơn, giá dầu diesel tăng 55%. Dầu diesel được dùng trong vận tải, nông nghiệp, xây dựng và chuỗi cung ứng, nên khi diesel tăng, chi phí có thể nhanh chóng chuyển sang giá thực phẩm, hàng hóa và dịch vụ. 

Áp lực lạm phát cũng khiến khả năng Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang (Fed) tăng lãi suất trở nên cao hơn. Sau khi báo cáo việc làm được công bố, lợi suất trái phiếu Treasury tăng, thị trường chứng khoán tương lai giảm, và thị trường lãi suất cho thấy giới giao dịch dự đoán hơn 60% khả năng Fed tăng lãi suất vào Tháng Mười, và hơn 98% khả năng tăng trước cuộc họp Tháng Mười Hai. Fed sẽ đưa ra quyết định lãi suất kế tiếp vào ngày 17 Tháng Sáu, trong cuộc họp đầu tiên của ông Kevin Warsh, tân chủ tịch Fed. 

Điều này đặt Tổng Thống Donald Trump vào thế khó khi đề cử ông Warsh nhằm thúc đẩy chính sách lãi suất thấp hơn. Nhưng Bà Seema Shah, chiến lược gia toàn cầu của Principal Asset Management, nói nếu tân Chủ Tịch Warsh thúc đẩy cắt lãi suất ngay trong cuộc họp đầu tiên, chính ông phơi bày trước công chúng rằng mình đi ngược lại bằng chứng kinh tế hiện có. 

Một số lĩnh vực tiếp tục tạo việc làm mạnh trong Tháng Năm, đặc biệt là giáo dục, y tế, chính quyền địa phương, và ngành giải trí-khách sạn. Riêng giải trí và khách sạn tăng 70,000 việc làm, cao hơn nhiều so với mức tăng trung bình 14,000 mỗi tháng trong 12 tháng trước đó. 

Tuy nhiên, không phải mọi lĩnh vực đều tốt. Dịch vụ tài chính mất 22,000 việc làm trong Tháng Năm, còn ngành vận tải và kho bãi đã giảm 92,000 việc làm kể từ đỉnh Tháng Hai, 2025. Đây là tín hiệu cho thấy nền kinh tế đang chia đôi: Một số khu vực vẫn tuyển dụng, trong khi các ngành nhạy cảm với chi phí, lãi suất và vận chuyển bắt đầu suy yếu. 

Báo cáo việc làm Tháng Năm nhìn bề mặt là tin tốt, nhưng bên trong là một cảnh báo chính trị và kinh tế cho Tổng Thống Trump. Người Mỹ có thể vẫn có việc làm, nhưng nếu tiền lương tăng chậm hơn lạm phát, họ vẫn nghèo đi trong đời sống hằng ngày. Giá xăng, diesel, thực phẩm và chi phí vay nợ tăng có thể làm tiêu tan thông điệp “kinh tế mạnh” của Tòa Bạch Ốc.

Nói ngắn gọn, thị trường lao động đang đứng vững nhưng người tiêu dùng Mỹ đang bị bóp nghẹt. Nếu chiến tranh Iran tiếp tục đẩy giá năng lượng lên cao, Fed có thể phải tăng lãi suất, và khi đó chính sách của Trump bị kẹt giữa hai mặt trận đó là chiến tranh bên ngoài và lạm phát trong nước. (MPL) [dt]