Bà Maria Nguyễn Thị Oanh

Bà Lý Thị Lê

Bác Sĩ Nguyễn Khắc Lân

Kỳ quan độc đáo ở Sài Gòn, từ bàn tay một người Pháp

Huỳnh Duy Lộc/SGN

Kỷ niệm 160 năm thành lập Sở Thú Sài gòn (1864-2024)

LTS: Người Pháp đến Việt Nam bằng một cuộc xâm lược, nhưng khi phải trả lại nền độc lập cho Việt Nam, họ cũng để lại nhiều kỳ quan ở Sài Gòn, như Vương Cung Thánh Đường, Sở Dây Thép Sài Gòn… nhưng công phu và có tầm khoa học vượt trội ở Đông Nam Á, là Vườn Bách Thảo. Trước năm 1975, người dân hay gọi là Sở Thú, nay gọi là Thảo Cầm Viên. Cùng quay lại, và tìm hiểu về công trình này, qua bàn tay tạo dựng của nhà thực vật học người Pháp Jean- Baptiste Louis- Pierre, giám đốc đầu tiên của Sở Thú sau 160 năm.

Ngày 23 Tháng Ba năm 1864, Đề Đốc Pierre Paul de La Grandière ký nghi định thành lập Vườn Bách Thảo (Jardin Botanique) trên mảnh đất có diện tích 12 ha (120.000 m2) gần rạch Thị Nghè mà người Pháp gọi là “Arroyo d’ Avalanche” với chức năng sưu tập các loài động – thực vật đặc hữu của Nam kỳ và 3 nước Đông Dương (Việt Nam, Cao Miên, Lào) và du nhập, ươm trồng một số giống cây phục vụ cho việc trồng cây trên đường phố Sài Gòn – Gia Định.

Ngay sau đó, một kỹ sư và bác sĩ thú y trong quân đội tên Alphonse Germain được giao nhiệm vụ khai phá 12 ha gần rạch Thị Nghè để lập ra Vườn Bách Thảo. Công việc xây cất xe được tiến hành nhanh chóng và Tháng Ba năm 1865, Vườn Bách Thảo đã mở cửa đón khách tham quan. Vì thấy Vườn Bách Thảo sẽ tiếp tục phát triển và có quy mô càng ngày càng lớn hơn, ngày 23 Tháng Ba năm 1865, chính quyền Pháp đã mời nhà thực vật học người Pháp Jean- Baptiste Louis- Pierre đang phụ trách Vườn Bách Thảo Calcutta (Ấn Độ) về làm giám đốc Vườn Bách Thảo và bách thú Sài Gòn (Jardin botanique et zoologique de Saigon) và bộ sưu tập đầu tiên hình thành do công sức của ông gồm 63 loài chim, 29 loài thú và 13 loài bò sát.

Jean- Baptiste Louis- Pierre sinh ngày 23 Tháng Mười năm 1833 trong gia đình một doanh nhân trồng mía trên đảo Réunion thuộc Pháp, sang thủ đô Paris của nước Pháp học y khoa rồi học chuyên sâu về thực vật học tại Strasbourg. Khi gia đình ông bị phá sản vào đầu những năm 1850 do một cơn bão tàn khốc quét qua đảo Réunion và những nô lệ làm việc trong đồn điền của cha ông được giải phóng,ông đã bỏ học để làm việc cho Cơ Quan Lâm Nghiệp Hoàng gia Anh (British Imperial Forestry Service) tại Calcutta (Ấn Độ) do ngài Dietrich Brandis, cha đẻ của “ngành lâm nghiêp nhiệt đới”, làm giám đốc.

Ông thăng tiến nhanh chóng trong hàng ngũ những nhà lâm nghiệp tại Calcutta, được bổ nhiệm làm giám đốc Vườn Bách Thảo Calcutta. Tiếng tăm lừng lẫy của Jean- Baptiste Louis- Pierre khi làm giám đốc Vườn Bách Thảo Calcutta đã khiến cho các viên chức Bộ Hải Quân Pháp chú ý tới ông vào năm 1865, khi Vườn Bách Thảo Sài Gòn bắt đầu được xây dựng vào năm trước để sưu tập các loài động, thực vật phục vụ cho sinh hoạt kinh tế.

Ông làm Giám Đốc Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn từ năm 1865 tới năm 1877, tạo lập cơ sở ban đầu, sưu tập những loài thú và cây trồng quý hiếm từ nhiều nơi khác nhau ở châu Á. Ông đã tự mình sưu tầm nhiều loài động, thực vật bằng tiền túi, và trong 12 năm làm giám đốc Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn, ông đã dành phần lớn thời gian phối hợp những cây cỏ trong rừng và cây cỏ trên thảo nguyên, hình thành bộ sưu tập cá nhân động, thực vật miền nhiệt đới phong phú nhất.

160 năm qua, người ta  vẫn nhớ tới Jean- Baptiste Louis- Pierre vì những đóng góp của ông cho việc làm đẹp những chốn công cộng của thành phố Sài Gòn. Trong những vườn ươm rộng lớn ở Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn và vườn của Dinh Norodom, ông đã ươm trồng nhiều loại cây và bụi cây về sau sẽ được trồng để tạo bóng mát trên những đại lộ, những công trường và công viên của thành phố Sài Gòn. Ông đặc biệt chú ý tới vườn bách thảo của thành phố về sau sẽ mang tên Công Viên Tao Đàn, nơi ông cho trồng nhiều loại cây quý hiếm đến mức nó có biệt danh “Rừng Boulogne của Sài Gòn”.

Dưới sự chỉ huy tạo dựng của Jean- Baptiste Louis- Pierre, Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn đã có đóng góp lớn lao vào sự phát triển của nông nghiệp ở Nam kỳ vì các vườn ươm ở đây đã tạo ra nhiều loại cây ăn quả và nhiều loại cây công nghiệp. Tuy nhiên, vào năm 1875, công việc nghiên cứu và phát triển các giống cây trồng đã vượt quá khả năng của Vườn Bách thảo và bách thú Sài Gòn nên Jean- Baptiste Louis- Pierre được khuyến cáo lập ra một trang trại rộng 120 ha trên khu đất của chùa Ao (Pagode des Mares) gần đường Phạm Viết Chánh và đường Cống Quỳnh hiện nay. Trong những năm sau đó, trang trại thử nghiệm gần chùa Ao đã có những nghiên cứu thành công, phát triển hoàn thiện nhiều giống cây cà phê, xoài, dứa, cây đay, cây chàm và cây mía đầu tiên của Việt Nam.

Trong 12 năm làm giám đốc Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn, Jean- Baptiste Louis- Pierre cũng giảng dạy thực vật học tại Trường Hậu bổ (Collège des Stagiaires) và ông được tặng biệt danh “Pétrus Botanico” (phỏng theo tên Pétrus Ký). Ông trở về Paris vào năm 1877 để dành nhiều thời gian cho những công trình nghiên cứu của mình và thời gian này là lúc ông viết tuyệt tác của ông là tác phẩm “Flore forestière de là Cochinchine” (Thực vật rừng của Nam kỳ) được in thành nhiều tập từ năm 1881 đến năm 1894.

Tác phẩm này của ông được xưng tụng là tác phẩm quan trọng nhất viết về thực vật rừng của vùng nhiệt đới; những người đương thời đã gọi đây là “một tác phẩm khoa học đồ sộ”, một “cuốn Kinh thánh dành cho những nhà thực vật học hiếu kỳ muốn tìm hiểu hệ thực vật của thuộc địa ở miền nhiệt đới”. Trong những năm cuối đời, ông viết nhiều bài báo khoa học cho các tạp chí khoa học như Bulletin du Jardin colonial, Bulletin de la Société Linéenne de Paris và Bulletin du Musée de Paris. Nhiều giống cây trồng đã được đặt tên theo tên ông, trong đó có pierreodendron thuộc họ Sapôchê và pierra thuộc họ Mùng quân.

Jean- Baptiste Louis- Pierre từ trần ngày 30 tháng 10 năm 1905 tại Saint-Mandé, ngoại ô phía Đông của thủ đô Paris. Vào Tháng Hai năm 1933, để ghi nhớ công lao của ông, Hội Đồng Khoa Học Pháp đã cho xây cột bia tưởng niệm ông trong Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn. Cội bia này đã được sửa chữa vào dịp kỷ niệm 130 năm thành lập Thảo Cầm Viên Sài gòn vào năm 1994.

Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn, gọi đúng theo tên ban đầu được đặt, được tu sửa, tái thiết và đổi tên thành Thảo Cầm Viên Sài Gòn vào năm 1956, dưới thời Đệ Nhất Cộng Hòa và cái tên ấy được giữ cho đến nay, nhưng người Sài Gòn vẫn quen gọi  là Sở Thú.

Sở Thú đã có vai trò then chốt trong giáo dục, trong việc bảo tồn và nghiên cứu. Trước năm 1975, học sinh và trẻ nhỏ trước đây luôn được nhà trường và được cha mẹ dẫn vào tìm hiểu khu Sở Thú rộng 16, 9 ha, biết được thế giới kỳ thú của loài vật, và cỏ cây mà trước đó chúng chỉ nhìn thấy trên tivi hay trong những bức ảnh chụp lại.

Ông Ngạc Văn Xinh

Thể thức mới của UEFA, Champions League sẽ hoạt động như thế nào?

NYON, Thụy Sĩ (NV) – UEFA Champions League – giải đấu danh giá nhất bóng đá cấp câu lạc bộ Châu Âu – đang có sự lột xác, hứa hẹn một diện mạo và cảm giác hoàn toàn khác khi khởi tranh vào mùa giải tới, theo CNN Sports ngày 5 Tháng Ba.

Theo ông Aleksander Ceferin, chủ tịch UEFA, thể thức mới đã được ban điều hành của tổ chức thống nhất thông qua và sẽ xem trình độ chuyên môn “dựa trên thành tích thể thao.”

Lois Openda (trái) của RB Leipzig tranh bóng với Vinicius Junior của Real Madrid CF trong một trận đấu của Champions League tại sân vận động Santiago Bernabeu, Madrid, Tây Ban Nha, hôm 6 Tháng Ba. (Hình minh họa: Gonzalo Arroyo Moreno/Getty Images)

UEFA hy vọng từ mùa giải tới, người hâm mộ sẽ được xem nhiều trận đấu trình độ cao hơn trong giải đấu sớm hơn với mức đặt cược cao hơn trong mỗi trận đấu.

Champions League sẽ diễn ra như thế nào từ mùa giải 2024-25?

Thay đổi chính là 32 đội sẽ không còn thi đấu ở tám nhóm với bốn đội trong suốt vòng bảng. Thay vào đó, vòng khai mạc sẽ là vòng đấu mở rộng gồm 36 đội, trong đó các đội tham gia vào một giải đấu duy nhất.

Mỗi đội sẽ thi đấu tám trận với tám câu lạc bộ khác nhau, trong đó có bốn trận trên sân nhà và bốn trận sân khách. Các đội thi đấu sẽ được chọn từ bốn nhóm dựa trên thứ hạng với hai đối thủ được bốc thăm từ mỗi nhóm – với một trận sân nhà và một trận sân khách cho mỗi nhóm.

Đây là sự khác biệt so với thể thức vòng bảng hiện tại, trong đó các đội thi đấu với ba đội khác trong nhóm của mình hai lần (một trận sân nhà và một trận sân khách cho mỗi đối thủ).

UEFA cho biết họ muốn các câu lạc bộ thử sức mình trước nhiều đối thủ hơn và tin rằng các đội hàng đầu sẽ “đối đầu thường xuyên hơn và sớm hơn trong giải đấu” ở thể thức mới.

Tám đội đứng đầu giải đấu sẽ tự động đủ điều kiện vào vòng loại trực tiếp và các đội xếp từ thứ 9 đến thứ 24 sẽ phải thi đấu hai lượt vòng loại để xác định đội nào lọt vào vòng 16 đội cuối cùng.

Julian Alvarez (trái) của Manchester City đi bóng qua Mohamed Elyounoussi của FC Copenhagen trong trận đấu của giải Champions League tại sân vận động Etihad Stadium, Manchester, Anh, hôm 6 Tháng Ba. (Hình minh họa: Shaun Botterill/Getty Images)

Không giống như thể thức hiện tại, sẽ không có cơ hội cho các đội đủ điều kiện tham dự Europa League vì những đội xếp thứ 25 trở xuống, cũng như những đội thua trận vòng, sẽ bị loại.

Các đội chiến thắng ở vòng đấu trực tiếp sẽ gặp 8 đội xếp hạng hàng đầu ở vòng loại trực tiếp đầu tiên (vòng 16 đội) trước các trận tứ kết, bán kết và thi đấu một lượt – chung kết. Trận chung kết năm 2025 sẽ được tổ chức tại Allianz Arena ở Munich, Đức.

Các đội sẽ vượt qua vòng loại như thế nào?

Như ở thể thức hiện tại, các đội sẽ vượt qua vòng loại dựa trên thành tích trong nước họ ở mùa giải trước.

Hai trong bốn đội mới sẽ đủ điều kiện từ hai quốc gia đứng đầu trong bảng xếp hạng hệ số UEFA, được tính dựa trên kết quả của tất cả các câu lạc bộ trong ba giải đấu của liên đoàn.

Hiện tại, những câu lạc bộ đó của Ý và Đức, hai quốc gia đứng đầu bảng xếp hạng về hệ số hiệu quả.

Một đội sẽ đủ điều kiện để đứng thứ ba trong hiệp hội xếp thứ năm trong danh sách của UEFA hiện tại là Pháp, trong khi một vị trí khác sẽ được trao cho nhà vô địch trong nước “bằng cách mở rộng từ bốn lên năm câu lạc bộ đủ điều kiện thông qua quá trình đủ điều kiện,” theo UEFA.

Galeno (trái) của FC Porto sút bóng trước sự cản trở của Declan Rice, thuộc Arsenal, trong trận đấu trong khuôn khổ giải Champions League tại sân vận động Estadio do Dragao, Porto, Bồ Đào Nha, hôm 21 Tháng Hai. (Hình minh họa: Michael Regan/Getty Images)

Europa League và Conference League có bị ảnh hưởng?

Europa League, giải đấu cấp câu lạc bộ hạng hai của Châu Âu, sẽ có thể thức cải tiến tương tự như Champions League mùa tới.

Europa Conference League sẽ được đổi tên thành UEFA Conference League và ​​các đội thi đấu sáu trận với sáu đối thủ khác nhau trong giai đoạn giải đấu.

Cả hai cuộc tranh đua cũng sẽ có 36 đội.

Harry Kane (trái) của Bayern Munich tranh bóng với Matias Vecino của SS Lazio trong một trận đấu của giải Champions League. (Hình minh họa: Alexander Hassenstein/Getty Images)

Khi nào sẽ bắt đầu?

Giai đoạn giải đấu của Champions League và Europa League sẽ diễn ra từ Tháng Chín đến Tháng Giêng, trong khi giai đoạn đầu tiên của Conference League sẽ được tổ chức từ Tháng Chín đến Tháng Mười Hai.

Các trận đấu vẫn sẽ diễn ra vào giữa tuần (Thứ Ba, Thứ Tư, hoặc Thứ Năm) và mỗi giải đấu trong số ba giải đấu sẽ có tuần thi đấu độc quyền của riêng mình. (KV) [đ.d.]

Vụ Vạn Thịnh Phát: Cựu cán bộ Ngân Hàng Nhà Nước nhắc vụ 3 người chết

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Tại phiên tòa xử vụ Vạn Thịnh Phát đang diễn ra ở Sài Gòn, bị cáo Đỗ Thị Nhàn, cựu cục trưởng Cục Thanh Tra của Ngân Hàng Nhà Nước, khai rằng muốn trả lại $5.2 triệu mà bà đã nhận hối lộ, nhưng không dám vì “thấy nhiều người chết.”

Theo báo Dân Việt hôm 8 Tháng Ba, khoản tiền nêu trên được bị cáo Trương Mỹ Lan, cựu chủ tịch tập đoàn Vạn Thịnh Phát, nhờ thuộc cấp, bị cáo Võ Tấn Hoàng Văn, cựu tổng giám đốc ngân hàng SCB, đưa cho bà Nhàn trong bốn lần gặp tại Hà Nội.

Lần hiếm hoi bị cáo Đỗ Thị Nhàn, cựu cục trưởng Cục Thanh Tra của Ngân Hàng Nhà Nước, ngẩng mặt nhìn lên tại phiên tòa xử vụ Vạn Thịnh Phát ở Sài Gòn. (Hình: Lê Giang/Dân Việt)

Cáo trạng vụ án Vạn Thịnh Phát quy kết rằng bị cáo Nhàn cùng một số cán bộ của Ngân Hàng Nhà Nước nhận hối lộ của bà Lan rồi báo cáo không trung thực, bao che, bưng bít thông tin, giúp ngân hàng SCB, thuộc sở hữu của bà Lan, không bị liệt vào diện “theo dõi đặc biệt” mà được “tái cơ cấu.” Từ đó, bà Trương Mỹ Lan tiếp tục thao túng, rút tiền của nhà băng này.

Đứng trước vành móng ngựa, bị cáo Đỗ Thị Nhàn biện hộ rằng bà không muốn nhận $5.2 triệu nhưng lại bị bị cáo Văn dọa: “Đừng làm khó Văn và cũng đừng làm khó bản thân.”

Bị cáo Nhàn nói thêm rằng, đoàn cán bộ thanh tra của Ngân Hàng Nhà Nước từng trả lại quà của SCB một lần và sau đó, có một người tự xưng là “bạn của Văn” đến nơi làm việc để “nói chuyện” khiến mọi người “rất sợ.”

Đây là lần hiếm hoi các báo ở Việt Nam đả động chuyện có người chết “bí ẩn” trong vụ án Vạn Thịnh Phát, kể từ thời điểm bà Trương Mỹ Lan bị bắt vào hồi Tháng Mười, 2022.

Trước đó báo VietNamNet hôm 5 Tháng Ba xác nhận có ba trường hợp thiệt mạng đều bị cáo buộc là “người giúp sức tích cực cho bị cáo Trương Mỹ Lan chiếm đoạt tiền của ngân hàng SCB,” nhưng do những người này đã qua đời nên không bị xem xét xử lý hình sự.

Đó là trường hợp bà Nguyễn Phương Hồng (phó tổng giám đốc ngân hàng SCB), ông Nguyễn Tiến Thành (thành viên Hội Đồng Quản Trị ngân hàng SCB) và ông Nguyễn Ngọc Dương (tổng giám đốc tập đoàn Sài Gòn Peninsula, công ty con của Vạn Thịnh Phát).

Bị cáo Trương Mỹ Lan (giữa), cựu chủ tịch tập đoàn Vạn Thịnh Phát. (Hình: Lê Giang/Dân Việt)

Hồi hồi Tháng Mười, 2022, trong lúc các báo Việt Nam né tránh tin về ba cái chết kể trên, báo The Singapore Post của Singapore đưa tin rằng ông Chu Nap Kee (Chu Lập Cơ), chồng bà Trương Mỹ Lan, là người Quảng Đông và kinh doanh bất động sản, được cho là “có họ hàng xa” với ông Chu Vĩnh Khang, cựu bộ trưởng Công An Trung Quốc. Ông Khang tuy bị “thất sủng” nhưng vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các thành viên cấp cao của đảng Cộng Sản Trung Quốc.

Báo này nêu suy đoán rằng ông Nguyễn Tiến Thành, ông Nguyễn Ngọc Dương và bà Nguyễn Phương Hồng “đã bị gián điệp Trung Quốc” loại bỏ để cứu bà Trương Mỹ Lan, vì ba người này nắm giữ bằng chứng cho tất cả những hành vi sai trái của bà ta. (N.H.K) [qd]

Nắng vẫn vàng – Thơ Ttm Gốc Mai

Ttm Gốc Mai

Nắng vẫn vàng 

Năm xưa nắng rất vàng/ Tuổi đời còn rất xanh. (Tranh: Mai Thứ)

Năm xưa nắng rất vàng
Tuổi đời còn rất xanh
Năm nay nắng vẫn vàng
Tuổi đời còn… mong manh

Sáng nay nhìn tóc rụng
Chân bước bỗng ngập ngừng…
Cúi xuống ôm… sợi tóc
Có chút buồn… rưng rưng!

 


LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việ.” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683
(Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)


 

Biden chắc ‘uống lộn thuốc’ vì đọc diễn văn liên bang quá ‘máu lửa’

Biden chắc ‘uống lộn thuốc’ vì đọc diễn văn liên bang quá ‘máu lửa’
Tổng Thống Joe Biden đã cho mọi người thấy một con người hoàn toàn “lột xác,” hoặc “uống lộn thuốc” trong khi đọc bài diễn văn liên bang đầy “máu lửa” trước lưỡng viện Quốc Hội.

Chỉ Thị 24 nhắm đối phó ai?

Kim Ngữ

Chuyến thăm nước Úc của Thủ Tướng Phạm Minh Chính nhân hội nghị ASEAN cho thấy Việt Nam thật sự bước vào giai đoạn mới. Mở cửa tối đa để đón tư bản vào làm ăn không như trước đây, ngập ngừng lo lắng đã làm chậm nhiều năm cơ hội phát triển. Lần này, sau khi ký với Mỹ, Nhật, Nam Hàn, là Úc về cái gọi là “đối tác chiến lược toàn diện” làm cho thế giới hết sức ngạc nhiên. Khi mà sức ép từ Trung Quốc vẫn còn nguyên đó thì những ký kết có tính đột phá này phải chăng khẳng định bước đi mới của Hà Nội trước con đường chẳng đặng đừng, cởi nút thắt của Phương Bắc bằng những mũi dao từ khắp nơi qua con bài “đối tác chiến lược toàn diện?”

Thủ Tướng Phạm Minh Chính (trái) của Việt Nam và Thủ Tướng Anthony Albanese của Úc tại cuộc họp báo trong tòa nhà Quốc Hội Úc ở thủ đô Canberra hôm 7 Tháng Ba sau khi hai bên đồng ý nâng quan hệ lên đối tác chiến lược toàn diện. (Hình: David Gray/AFP via Getty Images)

Tuy nhiên, khi nhìn lại cách mà Việt Nam đối phó với tình hình chính trị trong nước, ngay cả trước khi Tổng Thống Joe Biden của Mỹ sang thăm Việt Nam, người ta khá ngạc nhiên. Sau khi Dự Án 88, một tổ chức phi chính phủ quốc tế về vận động nhân quyền cho Việt Nam, tiết lộ văn bản Chỉ Thị 24 bị rò rỉ mà tổ chức này có được cho thấy Hà Nội rất quan tâm tới “thế lực thứ hai.” “Thế lực” này được cho là nguy cơ gậy ra sự sụp đổ của chế độ nếu không ứng phó một cách rốt ráo. Những gì mà Chỉ Thị 24 thông báo ngầm cho những cơ quan có liên quan tuy không mới nhưng lại bất ngờ, khi đại đa số viên chức trong đảng đều đã thuộc làu và có khi còn cho rằng đảng đã đi quá xa khi đánh giá sức mạnh của “thế lực thù địch.” Chỉ Thị 24 không công khai với báo chí hay các cấp đảng viên. Tuy nhiên, cách mà nó lập đi lập lại mối lo âu dù cho các “thế lực thù địch” đã bị tiêu diệt hầu hết, nhưng đâu đó trong bóng tối nhà nước vẫn đánh hơi được sự nguy cơ bùng nổ của thế lực này. Nó có thể nằm ngay trong đảng, có thể lợi dụng sự bắt tay sâu đậm với Mỹ để dấy lên ngòi nổ chậm âm ỉ trong lòng chế độ từ nhiều thập niên qua.

Nếu nhìn Chỉ Thị 24 qua cách tiếp cận này thì người ta không khó khăn gì khi liên tưởng tới thành phần khó chịu nhất. Thành phần này lo ngại trước việc bắt tay chặt hơn với Mỹ. Họ chính là lực lượng thân với Trung Quốc. Họ lo mất trắng những gì xây dựng được từ sau Hội Nghị Thành Đô cho tới ngày nay. Mối lo ngại ấy nằm ngay trong nội bộ đảng chứ không nơi nào khác. Chính vì vậy, Chỉ Thị 24 là tiếng chuông cảnh báo sớm cho phe còn lại tuy không mang danh hiệu là thân Mỹ nhưng rõ ràng là không muốn bị Trung Quốc tiếp tục xiết thòng lọng trên con đường làm ăn của mình.

Chỉ Thị 24 tuy bên ngoài có dáng vẻ đối phó với lực lượng phản động, nhưng những chi tiết ẩn phía sau những con chữ cho thấy lực lượng ấy chính là thế lực thân Trung Quốc chứ không phải là ai khác. Chỉ có thế lực này mới thấy bị đe dọa khi Hà Nội ký kết “đối tác chiến lược toàn diện” với Washington. Suy cho cùng, mọi thế lực đã và đang chống lại Hà Nội khi nghe tin này thì phản ứng của họ là vui mừng hơn chống đối. Chỉ có Mỹ mới buộc được Trung Quốc phải nới tay đối với Việt Nam trong nhiều vấn đề trong đó Biển Đông là một vấn đề đáng suy nghĩ nhất.

Chỉ Thị 24 lập lại những gì mà “diễn biến hòa bình” từng nêu ra. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn sẽ thấy nhiều yếu tố mới mà thành phần “chống đối” không có cơ hội tiếp cận, chứ đùng nói chi đến “diễn biến.” Cách thức dùng chữ của Chỉ Thị 24 vượt ra khuôn khổ thường thấy.

Ở phần mở đầu, chỉ thị được ban hành ngày 13 Tháng Bảy, 2023, khẳng định “bảo đảm vững chắc an ninh quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng.” Có tổng cộng chín nội dung được đưa ra trong chỉ thị để các cấp ủy đảng thực hiện, trong đó những nội dung như hợp tác quốc tế, kinh tế xã hội văn hóa và đối ngoại, hay giám sát… trông có vẻ “thế lực thù địch” từ xưa tới nay chưa có khả năng đụng tới. Nếu có đụng tới thì phải là một đối trọng thật lớn có khả năng khuynh đảo từ thượng tầng chế độ. Muốn làm được những gì mà Chỉ Thị 24 đặt ra phải có tiền của thật nhiều, phải có đường dây tổ chức thật chặt chẽ, và nhất là phải có sự chỉ đạo xuyên suốt mới có khả năng thực hiện những gì mà nó nêu ra.

Về hợp tác quốc tế, chỉ thị đặt ra vấn đề “Đề cao cảnh giác, phòng ngừa các mối đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốc gia như ‘tự diễn biến,’ ‘tự chuyển hóa,’ nhất là trong xây dựng chính sách, pháp luật, làm suy yếu chế độ ta từ gốc, từ bên trong, đe dọa lợi ích quốc gia, dân tộc, sự tồn vong của chế độ; phai nhạt bản sắc văn hóa dẫn đến suy giảm sức mạnh quốc gia; mơ hồ, mất cảnh giác khi tham gia các sáng kiến, chiến lược của các nước lớn; để nước ngoài đầu tư ‘núp bóng,’ thâu tóm thị trường, doanh nghiệp trong nước, chiếm lĩnh một số lĩnh vực kinh tế trọng yếu, vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh, ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng độc lập, tự chủ của nền kinh tế và ổn định chính trị; lợi dụng các định chế, cam kết quốc tế Việt Nam tham gia, ký kết để vận động, hình thành tổ chức chính trị đối lập, thúc đẩy ‘cách mạng màu,’ ‘cách mạng đường phố.’”

Nếu chú ý tới cụm từ “nhất là trong xây dựng chính sách, pháp luật” người ta sẽ thấy lộ rõ đối tượng là ai, vì “thế lực thù địch” nào có khả năng nhúng tay vào ngoại trừ thế lực thân Trung Quốc?

Cũng vậy, phần kế tiếp là: “Về kinh tế, xã hội, văn hóa và đối ngoại: Kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại với quốc phòng, an ninh và giữa quốc phòng, an ninh với kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại. Về giám sát: Quan tâm xây dựng, củng cố nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân, phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc vững chắc, nhất là tại các cộng đồng dân cư, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, nơi tập trung đông người lao động.”

Tất cả nội dung này đều cho thấy đối tượng nhắm tới trong Chỉ Thị 24 là ai và không khó khăn gì.

Đây là phản ứng của đảng CSVN đối với các quan chức đảng và chính phủ phản đối hoặc dè dặt trong việc nâng cấp quan hệ của Việt Nam với Hoa Kỳ và các nền kinh tế lớn khác lên tầm quan hệ “Đối tác chiến lược toàn diện” nhưng vẫn còn che giấu mục tiêu của họ khi gán ghép cho “thế lực thù địch” và mới đây còn nhấn mạnh yếu tố “mờ mắt” cộng đồng quốc tế qua hành vi bắt giữ hai nhà hoạt động Nguyễn Chí Tuyến và Nguyễn Vũ Bình. [đ.d.]

Cao Khoa, cựu chủ tịch ‘điềm đạm’ của Quảng Ngãi, bị bắt

QUẢNG NGÃI, Việt Nam (NV) – Ông Cao Khoa, 70 tuổi, cựu chủ tịch tỉnh Quảng Ngãi, vừa bị bắt, khởi tố với cáo buộc “nhận hối lộ,” theo báo Người Lao Động và Dân Việt hôm 8 Tháng Ba.

Tuy vậy, các bản tin không cho biết cụ thể số tiền hối lộ mà ông Khoa nhận khi còn tại vị ghế chủ tịch tỉnh vào 10 năm trước.

Ông Cao Khoa, cựu chủ tịch tỉnh Quảng Ngãi. (Hình: Hoàng Tuyến/Dân Việt)

Cùng thời điểm, một số báo cho biết ông Khoa dính vụ án liên quan các dự án của tập đoàn Phúc Sơn tại tỉnh Quảng Ngãi.

Hiện Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Quảng Ngãi phải báo cáo về quá trình phê duyệt chủ trương đầu tư, kê khai, thực hiện nghĩa vụ thuế, thanh tra các dự án của tập đoàn Phúc Sơn.

Liên quan vụ này, theo báo Người Lao Động, tỉnh Quảng Ngãi có bốn dự án do tập đoàn Phúc Sơn và các công ty thành viên đầu tư, xây dựng. Tất cả các dự án này đều có vốn đầu tư lên đến “hàng ngàn tỷ đồng” (hàng chục triệu đô la) nhưng lại chậm tiến độ nhiều năm.

Theo ghi nhận của phóng viên báo này, sau nhiều năm được cấp phép, khu đô thị công nghiệp Dung Quất, một trong các dự án nêu trên, hiện vẫn là bãi đất trống, được người dân địa phương tận dụng để thả trâu, bò.

Báo VnExpress cho biết, trước khi bị bắt, ông Cao Khoa đã bị Bộ Công An triệu tập để làm rõ một số hành vi liên quan tập đoàn Phúc Sơn trong thời gian ông này còn làm chủ tịch tỉnh Quảng Ngãi, từ năm 2011 đến 2014.

Đáng lưu ý, báo Dân Việt hôm 8 Tháng Ba cho biết, một số người từng công tác, gặp gỡ ông Cao Khoa có nhận xét rằng ông này “tính tình điềm đạm và hiền lành.”

Căn biệt thự của gia đình ông Cao Khoa tại trung tâm thành phố Quảng Ngãi, bị công an phong tỏa, khám xét hôm 8 Tháng Ba. (Hình: Phạm Linh/VNExpress)

Trước vụ bắt ông Cao Khoa, hồi trung tuần Tháng Hai, Bộ Công An xác nhận vụ bắt giữ ông Nguyễn Văn Hậu, tự Hậu “Pháo,” chủ tịch Hội Đồng Quản Trị tập đoàn Phúc Sơn, với cáo buộc “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.”

Ông Nguyễn Văn Hậu được các báo ở Việt Nam mô tả là “đại gia” bất động sản của tỉnh Vĩnh Phúc, trong lúc mạng xã hội dấy lên tin đồn ông này là “con nuôi” của ông Trịnh Đình Dũng, cựu phó thủ tướng Việt Nam. (N.H.K) [qd]

Dân mạng cười hả hê cảnh Biden phản ứng với Marjorie Taylor Greene

WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Joe Biden làm mạng xã hội dậy sóng thậm chí trước khi ông lên bục đọc diễn văn Thông Điệp Liên Bang, cụ thể là lúc ông phản ứng khi thấy Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia) đội nón “Make America Great Again,” theo USA Today hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Ba.

Nhiều người coi bài diễn văn của Tổng Thống Biden tối Thứ Năm là mở đầu cho cuộc “tái đấu” với cựu Tổng Thống Donald Trump trong cuộc bầu cử cuối năm nay, mặc dù ông Biden không hề nêu tên ông Trump.

Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia) đội nón đỏ “Make America Great Again” khi Tổng Thống Joe Biden tới đọc diễn văn Thông Điệp Liên Bang tại Hạ Viện ở Washington, DC, hôm 7 Tháng Ba. (Hình: Andrew Callabero-Reynolds/AFP via Getty Images)

Chiếc nón MAGA màu đỏ là cái đầu tiên bà Greene làm Tổng Thống Biden chú ý hôm Thứ Năm. Sau đó, khi ông Biden đang nói về vấn đề biên giới, từ hàng ghế cử tọa, bà Greene hét lên “Laken Riley.” Riley là nữ sinh viên y tá ở Georgia bị một di dân bất hợp pháp sát hại mới đây.

Nhưng cảnh Tổng Thống Biden hơi ngả người ra phía sau, gương mặt tỏ vẻ ngạc nhiên, khi thấy bà Greene đội nón MAGA mới làm dân mạng cười hả hê.

Một người dùng mạng xã hội X tóm tắt vụ này bằng câu “sân khấu chính trị hay nhất mà tiền đóng thuế của chúng ta có thể mua!!!”

“Ngay cả MTG (bà Greene) cũng không thể giữ nét mặt nghiêm khi ông Biden phản ứng hoàn hảo với trang phục của bà,” một người tên Tristan Snell viết trên X. “Bà là dân nghiệp dư. Ông là dân nhà nghề.”

“Đoạn video thú vị giữa ông Biden với MTG chứng tỏ cho tôi rằng ông sành sỏi, minh mẫn, khôi hài – và rằng ông sẽ thắng vào Tháng Mười Một,” một người tên Eric Feigel-Ding viết trên X.

Một số người cáo buộc bà Greene vi phạm quy định của Hạ Viện về cư xử và ăn mặc.

Ủy Ban Đạo Đức Hạ Viện cấm dùng của công để vận động tranh cử, trong đó có tòa nhà và văn phòng của Hạ Viện.

Sau khi Tổng Thống Biden đọc xong bài diễn văn, trên đài bảo thủ Right Side Broadcasting Network, bà Greene đề cập vụ đội nón MAGA.

“Tôi bị phe Dân Chủ chửi tơi bời,” bà Greene nói, lưu ý dân biểu không được bày tỏ quan điểm chính trị trong phòng họp khoáng đại Hạ Viện, rồi chuyển sang công kích Tổng Thống Biden, cáo buộc ông lợi dụng đọc Thông Điệp Liên Bang để vận động tranh cử.

“Chúng tôi không được đội nón trong phòng họp khoáng đại Hạ Viện, nên tôi nói, “Tôi sẽ nộp phạt,’” bà Greene nói.

Mặc dù nhiều người thích thú với phản ứng của Tổng Thống Biden, cũng có người khen bà Greene.

“Thượng Đế phù hộ MTG trong vụ này,” một người viết trên X.

Ủy Ban Quốc Gia Cộng Hòa đăng đoạn video này kèm dòng chữ: “Ông Biden chỉ có một kiểu: Bối rối.” (Th.Long) [qd]

Đào Ngọc Dung, bộ trưởng Lao Động, bị sờ gáy vì ‘dính’ AIC

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Ông Đào Ngọc Dung, 62 tuổi, bộ trưởng Lao Động, Thương Binh và Xã Hội Việt Nam, vừa bị Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương đề nghị kỷ luật vì có sai phạm trong vụ AIC.

Báo Tuổi Trẻ hôm 8 Tháng Ba dẫn thông cáo của cơ quan giám sát đảng viên nêu trên quy trách nhiệm cho ông Dung về việc “thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo để bộ vi phạm nghiêm trọng quy định của đảng trong thực hiện các gói thầu của công ty Tiến Bộ Quốc Tế (AIC) và các doanh nghiệp con của AIC.”

Ông Đào Ngọc Dung, bộ trưởng Lao Động, Thương Binh và Xã Hội Việt Nam. (Hình: Gia Hân/Tuổi Trẻ)

Công ty AIC thuộc sở hữu của bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, người bị tòa án kết án khiếm diện 30 năm tù trong lúc bà đang ở ngoại quốc và khước từ lời kêu gọi về đầu thú của Bộ Công An.

Thông cáo của Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương kết luận rằng những vi phạm của ông Dung “làm ảnh hưởng đến kết quả thực hiện chiến lược phát triển dạy nghề, gây hậu quả nghiêm trọng, khó khắc phục; nguy cơ thiệt hại, lãng phí rất lớn tiền, tài sản của nhà nước và nguồn nhân lực xã hội…”

Các báo ở Việt Nam dẫn nguyên văn thông cáo nêu trên mà không làm rõ chi tiết về các gói thầu của AIC với Bộ Lao Động, Thương Binh và Xã Hội, cũng như mối quan hệ của ông Dung với bà Nhàn, cũng như ông này được “lại quả” thế nào trong vụ việc.

Ông Đào Ngọc Dung được ghi nhận tại vị ghế bộ trưởng được gần tám năm, trước đó từng làm bí thư Tỉnh Ủy Yên Bái.

Việc bị quy kết dính vụ AIC là vụ bê bối thứ nhì của ông Dung.

Hồi năm 2006, báo Tuổi Trẻ đưa tin, tại buổi thi môn Hành Chính Công của kỳ tuyển nghiên cứu sinh trường Học Viện Hành Chính Quốc Gia, thí sinh Đào Ngọc Dung đã bị lập biên bản do “dùng giấy nháp không có chữ ký của giám thị.”

Trụ sở Bộ Lao Động, Thương Binh và Xã Hội Việt Nam. (Hình: Chính Phủ)

Ông Dung, khi đó đã là ủy viên trung ương đảng, đã phản ứng bằng cách không ký vào biên bản này vì “không đồng ý với mức xử lý theo quy định của pháp luật.”

Do vụ bê bối này mà ông Đào Ngọc Dung đã bị đảng khiển trách và phân công công tác khác.

Tuy vậy, Học Viện Hành Chính Quốc Gia sau đó phát đi thông báo khẳng định thí sinh Đào Ngọc Dung “không gian lận đem tài liệu, ‘phao’ vào phòng thi.” (N.H.K) [qd]

Ronna McDaniel từ chức chủ tịch RNC, Trump cố kiểm soát đảng

HOUSTON, Texas (NV) – Bà Ronna McDaniel từ chức chủ tịch Ủy Ban Cộng Hòa Toàn Quốc (RNC) hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Ba, giữa lúc cựu Tổng Thống Donald Trump đang cố kiểm soát đảng này vì ông hầu như chắc chắn được đảng chọn ra tranh cử tổng thống năm nay, theo CNN.

“Tôi hơi vui buồn lẫn lộn có mặt ở đây với tất cả quý vị hôm nay và từ chức chủ tịch sau bảy năm làm việc với tất cả quý vị,” bà McDaniel phát biểu tại đại hội mùa Xuân của RNC ở Houston, Texas.

Bà Ronna McDaniel. (Hình minh họa: Mandel Ngan/AFP via Getty Images)

Sau khi bà McDaniel từ chức, thành viên RNC sẽ nhanh chóng đưa hai ứng cử viên được ông Trump ủng hộ – ông Michael Whatley, chủ tịch Đảng Cộng Hòa North Carolina, và bà Lara Trump, con dâu ông Trump – lên làm tân chủ tịch và đồng chủ tịch RNC. Cả hai đều không có ứng cử viên đối thủ nào hôm Thứ Sáu.

Bà Lara Trump, 41 tuổi, sẽ thay thế đồng chủ tịch RNC sắp mãn nhiệm, ông Drew McKissick.

Cựu Tổng Thống Trump cũng dự định đưa hai cố vấn cao cấp của ông – ông Chris LaCivita và ông James Blair – vô giữ những chức vụ cao cấp trong RNC. Theo dự trù, ông LaCivita sẽ làm giám đốc điều hành, còn ông Blair sẽ giúp hoạch định chiến lược chính trị cho RNC, một số nguồn tin biết kế hoạch này cho CNN hay. Cả hai vẫn làm cố vấn ban tranh cử tổng thống năm 2024 cho ông Trump.

Sự thay đổi dàn lãnh đạo này không hoàn toàn bất thường. Ủy ban toàn quốc của đảng thường được cải tổ sau khi đảng có ứng cử viên tổng thống chính thức hoặc hầu như chắc chắn chính thức. Thông thường, ủy ban sẽ có chủ tịch mới hoặc một giới chức hàng đầu trong ban tranh cử tổng thống sẽ được đưa vô ủy ban.

Tuy nhiên, lần này, những người thân cận với cựu Tổng Thống Trump và của RNC coi sự thay đổi này giống như tiếp quản hơn. Ông Trump đang cố gắng kết hợp RNC chặt chẽ với chiến dịch tranh cử của ông, lập ra đội ngũ tập trung giúp ông tranh cử và gây quỹ – giữa lúc RNC đang gặp khó khăn tài chính trầm trọng. (Th.Long) [qd]

Tỷ phú Bill Gates đến Việt Nam, lên ‘đỉnh phù vân’ thưởng trà thiền

Tỷ phú Bill Gates đến Việt Nam, lên ‘đỉnh phù vân’ thưởng trà thiền
Tỷ phú Mỹ Bill Gates và bạn gái có 80 phút tập thiền, thưởng trà quý trên đỉnh Bàn Cờ, nơi cao 700 m so với mực nước biển và đàm đạo về sự bình an trong chuyến du lịch 4 ngày tới Việt Nam, theo Thanh Niên

Trump đặt cọc gần $92 triệu kháng cáo vụ phỉ báng Carroll

NEW YORK, New York (NV) – Cựu Tổng Thống Donald Trump đặt cọc $91.63 triệu trong lúc kháng cáo vụ tòa bắt buộc ông bồi thường nhà văn E. Jean Carroll hơn $83 triệu vì tội phỉ báng, theo CNN.

Ông Trump thông báo đã đặt cọc tiền và kháng cáo với tòa liên bang ở New York hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Ba.

Cựu Tổng Thống Donald Trump. (Hình minh họa: Win McNamee/Getty Images)

Hồi Tháng Giêng, bồi thẩm đoàn liên bang bắt buộc cựu Tổng Thống Trump bồi thường bà Carroll $83.3 triệu vì chối không hiếp dâm bà, nói bà không phải loại người ông thích, và cáo buộc bà bịa chuyện bị ông hiếp dâm để bán sách. Bà Carroll sẽ không nhận được tiền bồi thường trong lúc ông Trump kháng cáo.

Công ty bảo hiểm Chubb chịu tiền đặt cọc cho cựu Tổng Thống Trump. Theo hợp đồng được ông Trump ký hôm Thứ Ba, Chubb chỉ chịu tiền đặt cọc cho vụ kháng cáo này chứ không cho bất cứ vụ kháng cáo nào khác trong tương lai.

Cựu Tổng Thống Trump phải đặt cọc nhiều hơn số tiền bồi thường vì tòa thường bắt buộc đặt cọc 110%, tính cả tiền lời.

Cựu Tổng Thống Trump còn phải đặt cọc $454 triệu, hạn chót là ngày 25 Tháng Ba, trong vụ làm ăn gian lận ở New York.

Trong vụ bà Carroll, cựu Tổng Thống Trump cho rằng số tiền bồi thường nhiều quá đáng, nên giảm bớt. Tại phiên tòa xét xử, luật sư bà Carroll đề nghị bồi thẩm đoàn phạt ông Trump thật nhiều tiền để ông thôi phỉ báng bà.

Ngoài hai số tiền phạt trong vụ bà Carroll và vụ New York, cựu Tổng Thống Trump cũng đang đối mặt với phí pháp lý tăng cao trong bốn vụ hình sự mà ông bị truy tố trong khi ông đang tái tranh cử tổng thống. (Th.Long) [qd]

Khi mẹ mất tôi mới hiểu: Bà biết cộng sản hơn ngàn lần tôi

Phạm Thanh Nghiên/SGN

Viết nhân ngày giỗ 10 năm của mẹ

Tôi không bao giờ được quên hình ảnh mẹ tôi ngồi trên chiếc ghế sofa, lặng lẽ nhìn con mình, tay bị còng, bước ra khỏi căn nhà quen thuộc.

Sau khi ra tù, tôi đã ghi lại giây phút ngắn ngủi trong biến cố lớn lao của cuộc đời mình, thế này:

“Tay bị còng, tôi cúi xuống hôn mẹ. Một cái hôn vội vã. Bà vẫn ngồi yên trên chiếc ghế hàng ngày bà vẫn ngồi, hời hợt đáp lại nụ hôn của tôi. Bà quan tâm đến những kẻ bắt con bà hơn:

-Như vậy là các anh đã bắt con tôi về tội yêu nước.

Câu nói ấy đã khích lệ tôi suốt bốn năm tù. Phải nhiều ngày sau tôi mới lý giải được vì sao lúc đó bà không đứng dậy tiễn tôi. Không phải không muốn, mà khi đó mẹ tôi đã không còn đủ sức để đứng lên. Sức lực còn lại bà đã dồn cả vào câu nói cuối cùng để không chỉ kết tội những kẻ đã bắt con bà, mà là sức mạnh truyền sang cho tôi.

Nhưng sau này ra tù, nghe kể lại tôi mới biết. Các chị tôi kể, sáng hôm ấy, khi nhìn thấy chiếc xe thùng đậu bên ngoài, mẹ tôi biết ngay điều gì sẽ xảy ra. Nhân lúc điện thoại còn chưa bị cúp, bà gọi các chị tôi, dặn không được ghé nhà. Bà sợ các chị thương em, không nhịn được, lại nói dăm ba câu đôi co với công an, không khéo bị họ thù, rắc rối to. Ở Việt Nam, nếu “một người làm quan cả họ được nhờ” thì một người mang danh chống chế độ cũng khiến cả nhà, thậm chí họ hàng, bè bạn, đồng nghiệp, hàng xóm bị liên lụy. Mẹ tôi lo là vậy.

Buổi chiều, sau khi tôi đã bị đưa đi, mẹ tôi vẫn không cho các chị về. Sáng hôm sau, không còn bóng dáng viên công an nào lảng vảng quanh nhà, mẹ tôi mới gọi các chị tới. Các chị kể: “Vừa bước vào nhà, nhìn thấy mẹ hốc hác, chân tay run rẩy mới thấy mình ngu. Không hiểu sao hồi ấy mẹ dặn thế mà cứ nghe theo răm rắp, chả thắc mắc gì. Lẽ ra lúc đó càng phải chạy về với mẹ. Khổ thân mẹ, một mình phải chống chọi với lũ đầu trâu mặt ngựa. Nghĩ đến, ân hận mãi”.

Không biết phải mất bao lâu mẹ tôi mới đứng lên được, sau lúc tôi bị đưa đi. Bà đã một mình trải qua những giờ phút khủng khiếp nhất, cô đơn nhất, buồn thảm nhất trong cuộc đời. Nhưng không chỉ có lần ấy, trải qua hai thời cộng sản, mẹ tôi đã gần như một mình chống chọi với mọi sóng gió, mọi biến cố trong suốt cuộc đời, từ thời thơ ấu đến lúc nhắm mắt xuôi tay.

Mẹ tôi sinh ở làng Cổ Trai, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, Hải Phòng, cùng quê với cụ Mạc Đăng Dung- vị Hoàng đế sáng lập ra triều nhà Mạc. Mẹ tôi là út trong một gia đình nông dân nghèo có bốn người con, quanh năm thiếu thốn. Năm mẹ tôi lên hai tuổi, bà ngoại tôi qua đời. Hai năm sau, ông ngoại tôi cũng ra đi sau một thời gian bạo bệnh. Mẹ tôi thành trẻ mồ côi.

Suốt tuổi thơ đến lúc trưởng thành, mẹ tôi phải ở đợ, hoặc làm con nuôi cho hết nhà này đến nhà khác. Giống như mọi làng quê khác ở Miền Bắc đầu thập niên 50 thế kỷ trước, cuộc Cải Cách Ruộng Đất long trời lở đất xồng xộc kéo đến, biến ngôi làng Cổ Trai hiền hòa thành nơi giết chóc, thù hận, hoảng loạn với những cuộc đấu tố man rợ.

Mẹ tôi được lùa ra sân đình để đấu tố cha mẹ nuôi, một gia đình nông dân có vài mẫu ruộng, một con trâu, đủ để bị liệt vào thành phần địa chủ ác ôn cần bị “tòa án nhân dân” xử tử. Bà kể, cán bộ hỏi đi hỏi lại mấy câu đại ý như, có bị chủ bỏ đói, bị đánh đập, ngược đãi không.

Khi mẹ tôi trả lời không, họ lại mớm lời, kiểu như là phải tố, dù chẳng có tội gì. Mẹ tôi quả quyết: “Bố mẹ nuôi đối xử tốt với tôi. Ông bà thương con đẻ thế nào thì thương tôi như thế. Tôi không bị bỏ đói, không bị mắng chửi hay đánh đập”. Thuyết phục không được, đến tối họ đành cho mẹ tôi về. Bà kể, lần đó ai cũng nghĩ mẹ tôi bị bắt đi luôn. Trong làng, có người không chịu tố điêu nên bị đánh đập, bị nhốt qua đêm. Thấy mẹ tôi về, ai cũng mừng. Ông bà chủ, người nhận mẹ tôi làm con nuôi, khóc như mưa như gió. Họ biết rằng, chỉ một lời tố điêu của mẹ tôi, họ sẽ bị lôi ra trước bàn dân thiên hạ, bị đấu tố, bị tra tấn, đọa đày bằng những cách thức man rợ vượt xa sự chịu đựng của con người, trước khi bị hành quyết.

Tôi tò mò hỏi: “Thế hồi đấy mẹ không sợ à?”. Mẹ tôi đáp: “Họ đối xử tốt thì mình nói tốt. Họ không ngược đãi, không đánh đập chả lẽ lại bảo họ đánh. Có sao nói vậy. Sự thật thế nào nói thế ấy thì việc gì phải sợ.”

“Tôi và mẹ trong một lần cùng lên tiếng.” (Hình: FB Phạm Thanh Nghiên)

Và mẹ tôi không sợ thật. Mấy chục năm sau, bà cũng không sợ.

Khi tôi đã yên vị trong tù thì ở nhà, từ mẹ, các anh chị (dâu, rể, trai, gái) đến các cháu của tôi, đều bị công an triệu tập, thẩm vấn. Suốt mấy tháng trời, các anh chị tôi không làm ăn gì được. Đang đi làm cũng bị công an gọi, đang ngủ cũng bị dựng dậy, lôi đi bất cứ lúc nào. Công an thậm chí còn rình mò, đứng đợi sẵn ở cổng trường, chờ mấy đứa cháu tôi tan học rồi chở chúng đến trụ sở công an tra hỏi.

Không chỉ thẩm vấn, hoạnh họe những điều vô lý, họ còn đe bắt thêm người này, nhốt thêm người kia nếu không chịu khai báo hay tố thêm tội cho tôi. Nghe người nhà kể lại các cuộc làm việc với công an, tôi vừa thương, vừa cảm động. Nhưng thương nhất, cảm phục nhất vẫn là mẹ tôi. Bà bị đưa vào căn phòng thẩm vấn của Cơ quan An ninh Điều tra, xung quanh là những viên công an mặt mũi bặm trợn, nắm quyền sinh sát đối với không biết bao nhiêu người dân vô tội, mẹ tôi vẫn giữ thái độ bình thản, không chút sợ sệt.

Bà tuyên bố: “Tôi có bảy đứa con. Tôi sẵn sàng hy sinh một đứa cho đất nước. Các anh bắt nó vào tù rồi, thích đánh thích giết thì cứ việc. Nếu nó chết, tự tay tôi sẽ chôn con mình. Hy sinh một đứa, tôi vẫn còn sáu đứa con khác. Tôi nói rõ ràng như thế cho các anh hiểu. Từ nay đừng làm phiền các con tôi nữa, để chúng làm ăn. Muốn gì, các anh cứ gặp tôi. Muốn bắt già này, cứ bắt. Đằng nào tôi cũng sống đủ rồi. Ngoài 70 tuổi chết được rồi”.

Sau lần ấy, không ai trong gia đình tôi bị lôi lên thẩm vấn nữa. Thi thoảng, công an gọi điện thoại cho anh trai tôi, nhưng lần nào cũng dặn kỹ “đừng cho bà biết là tụi em gọi điện nhé”.

Mẹ tôi đã trải qua một cuộc đời đầy sóng gió với những biến cố không dễ gì vượt qua. Bà đã chiến thắng, bằng chính sức lực của mình với sự khiêm nhường, đơn sơ nhưng cũng đầy cương cường, quyết liệt. Gia tài mà bà để lại cho con cháu, không phải tiền bạc hay tài sản gì đáng giá, mà là tình yêu thương và lòng tự hào là một người sống thật với lẽ phải. Tôi tự hào là con của mẹ. Tự hào mình là người Việt Nam.

Tin mới cập nhật