Kỳ quan độc đáo ở Sài Gòn, từ bàn tay một người Pháp
Kỷ niệm 160 năm thành lập Sở Thú Sài gòn (1864-2024)
LTS: Người Pháp đến Việt Nam bằng một cuộc xâm lược, nhưng khi phải trả lại nền độc lập cho Việt Nam, họ cũng để lại nhiều kỳ quan ở Sài Gòn, như Vương Cung Thánh Đường, Sở Dây Thép Sài Gòn… nhưng công phu và có tầm khoa học vượt trội ở Đông Nam Á, là Vườn Bách Thảo. Trước năm 1975, người dân hay gọi là Sở Thú, nay gọi là Thảo Cầm Viên. Cùng quay lại, và tìm hiểu về công trình này, qua bàn tay tạo dựng của nhà thực vật học người Pháp Jean- Baptiste Louis- Pierre, giám đốc đầu tiên của Sở Thú sau 160 năm.
Ngày 23 Tháng Ba năm 1864, Đề Đốc Pierre Paul de La Grandière ký nghi định thành lập Vườn Bách Thảo (Jardin Botanique) trên mảnh đất có diện tích 12 ha (120.000 m2) gần rạch Thị Nghè mà người Pháp gọi là “Arroyo d’ Avalanche” với chức năng sưu tập các loài động – thực vật đặc hữu của Nam kỳ và 3 nước Đông Dương (Việt Nam, Cao Miên, Lào) và du nhập, ươm trồng một số giống cây phục vụ cho việc trồng cây trên đường phố Sài Gòn – Gia Định.
Ngay sau đó, một kỹ sư và bác sĩ thú y trong quân đội tên Alphonse Germain được giao nhiệm vụ khai phá 12 ha gần rạch Thị Nghè để lập ra Vườn Bách Thảo. Công việc xây cất xe được tiến hành nhanh chóng và Tháng Ba năm 1865, Vườn Bách Thảo đã mở cửa đón khách tham quan. Vì thấy Vườn Bách Thảo sẽ tiếp tục phát triển và có quy mô càng ngày càng lớn hơn, ngày 23 Tháng Ba năm 1865, chính quyền Pháp đã mời nhà thực vật học người Pháp Jean- Baptiste Louis- Pierre đang phụ trách Vườn Bách Thảo Calcutta (Ấn Độ) về làm giám đốc Vườn Bách Thảo và bách thú Sài Gòn (Jardin botanique et zoologique de Saigon) và bộ sưu tập đầu tiên hình thành do công sức của ông gồm 63 loài chim, 29 loài thú và 13 loài bò sát.
Jean- Baptiste Louis- Pierre sinh ngày 23 Tháng Mười năm 1833 trong gia đình một doanh nhân trồng mía trên đảo Réunion thuộc Pháp, sang thủ đô Paris của nước Pháp học y khoa rồi học chuyên sâu về thực vật học tại Strasbourg. Khi gia đình ông bị phá sản vào đầu những năm 1850 do một cơn bão tàn khốc quét qua đảo Réunion và những nô lệ làm việc trong đồn điền của cha ông được giải phóng,ông đã bỏ học để làm việc cho Cơ Quan Lâm Nghiệp Hoàng gia Anh (British Imperial Forestry Service) tại Calcutta (Ấn Độ) do ngài Dietrich Brandis, cha đẻ của “ngành lâm nghiêp nhiệt đới”, làm giám đốc.
Ông thăng tiến nhanh chóng trong hàng ngũ những nhà lâm nghiệp tại Calcutta, được bổ nhiệm làm giám đốc Vườn Bách Thảo Calcutta. Tiếng tăm lừng lẫy của Jean- Baptiste Louis- Pierre khi làm giám đốc Vườn Bách Thảo Calcutta đã khiến cho các viên chức Bộ Hải Quân Pháp chú ý tới ông vào năm 1865, khi Vườn Bách Thảo Sài Gòn bắt đầu được xây dựng vào năm trước để sưu tập các loài động, thực vật phục vụ cho sinh hoạt kinh tế.
Ông làm Giám Đốc Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn từ năm 1865 tới năm 1877, tạo lập cơ sở ban đầu, sưu tập những loài thú và cây trồng quý hiếm từ nhiều nơi khác nhau ở châu Á. Ông đã tự mình sưu tầm nhiều loài động, thực vật bằng tiền túi, và trong 12 năm làm giám đốc Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn, ông đã dành phần lớn thời gian phối hợp những cây cỏ trong rừng và cây cỏ trên thảo nguyên, hình thành bộ sưu tập cá nhân động, thực vật miền nhiệt đới phong phú nhất.
160 năm qua, người ta vẫn nhớ tới Jean- Baptiste Louis- Pierre vì những đóng góp của ông cho việc làm đẹp những chốn công cộng của thành phố Sài Gòn. Trong những vườn ươm rộng lớn ở Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn và vườn của Dinh Norodom, ông đã ươm trồng nhiều loại cây và bụi cây về sau sẽ được trồng để tạo bóng mát trên những đại lộ, những công trường và công viên của thành phố Sài Gòn. Ông đặc biệt chú ý tới vườn bách thảo của thành phố về sau sẽ mang tên Công Viên Tao Đàn, nơi ông cho trồng nhiều loại cây quý hiếm đến mức nó có biệt danh “Rừng Boulogne của Sài Gòn”.
Dưới sự chỉ huy tạo dựng của Jean- Baptiste Louis- Pierre, Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn đã có đóng góp lớn lao vào sự phát triển của nông nghiệp ở Nam kỳ vì các vườn ươm ở đây đã tạo ra nhiều loại cây ăn quả và nhiều loại cây công nghiệp. Tuy nhiên, vào năm 1875, công việc nghiên cứu và phát triển các giống cây trồng đã vượt quá khả năng của Vườn Bách thảo và bách thú Sài Gòn nên Jean- Baptiste Louis- Pierre được khuyến cáo lập ra một trang trại rộng 120 ha trên khu đất của chùa Ao (Pagode des Mares) gần đường Phạm Viết Chánh và đường Cống Quỳnh hiện nay. Trong những năm sau đó, trang trại thử nghiệm gần chùa Ao đã có những nghiên cứu thành công, phát triển hoàn thiện nhiều giống cây cà phê, xoài, dứa, cây đay, cây chàm và cây mía đầu tiên của Việt Nam.
Trong 12 năm làm giám đốc Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn, Jean- Baptiste Louis- Pierre cũng giảng dạy thực vật học tại Trường Hậu bổ (Collège des Stagiaires) và ông được tặng biệt danh “Pétrus Botanico” (phỏng theo tên Pétrus Ký). Ông trở về Paris vào năm 1877 để dành nhiều thời gian cho những công trình nghiên cứu của mình và thời gian này là lúc ông viết tuyệt tác của ông là tác phẩm “Flore forestière de là Cochinchine” (Thực vật rừng của Nam kỳ) được in thành nhiều tập từ năm 1881 đến năm 1894.
Tác phẩm này của ông được xưng tụng là tác phẩm quan trọng nhất viết về thực vật rừng của vùng nhiệt đới; những người đương thời đã gọi đây là “một tác phẩm khoa học đồ sộ”, một “cuốn Kinh thánh dành cho những nhà thực vật học hiếu kỳ muốn tìm hiểu hệ thực vật của thuộc địa ở miền nhiệt đới”. Trong những năm cuối đời, ông viết nhiều bài báo khoa học cho các tạp chí khoa học như Bulletin du Jardin colonial, Bulletin de la Société Linéenne de Paris và Bulletin du Musée de Paris. Nhiều giống cây trồng đã được đặt tên theo tên ông, trong đó có pierreodendron thuộc họ Sapôchê và pierra thuộc họ Mùng quân.
Jean- Baptiste Louis- Pierre từ trần ngày 30 tháng 10 năm 1905 tại Saint-Mandé, ngoại ô phía Đông của thủ đô Paris. Vào Tháng Hai năm 1933, để ghi nhớ công lao của ông, Hội Đồng Khoa Học Pháp đã cho xây cột bia tưởng niệm ông trong Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn. Cội bia này đã được sửa chữa vào dịp kỷ niệm 130 năm thành lập Thảo Cầm Viên Sài gòn vào năm 1994.
Vườn Bách Thảo và Bách Thú Sài Gòn, gọi đúng theo tên ban đầu được đặt, được tu sửa, tái thiết và đổi tên thành Thảo Cầm Viên Sài Gòn vào năm 1956, dưới thời Đệ Nhất Cộng Hòa và cái tên ấy được giữ cho đến nay, nhưng người Sài Gòn vẫn quen gọi là Sở Thú.
Sở Thú đã có vai trò then chốt trong giáo dục, trong việc bảo tồn và nghiên cứu. Trước năm 1975, học sinh và trẻ nhỏ trước đây luôn được nhà trường và được cha mẹ dẫn vào tìm hiểu khu Sở Thú rộng 16, 9 ha, biết được thế giới kỳ thú của loài vật, và cỏ cây mà trước đó chúng chỉ nhìn thấy trên tivi hay trong những bức ảnh chụp lại.
Thể thức mới của UEFA, Champions League sẽ hoạt động như thế nào?
NYON, Thụy Sĩ (NV) – UEFA Champions League – giải đấu danh giá nhất bóng đá cấp câu lạc bộ Châu Âu – đang có sự lột xác, hứa hẹn một diện mạo và cảm giác hoàn toàn khác khi khởi tranh vào mùa giải tới, theo CNN Sports ngày 5 Tháng Ba.
Theo ông Aleksander Ceferin, chủ tịch UEFA, thể thức mới đã được ban điều hành của tổ chức thống nhất thông qua và sẽ xem trình độ chuyên môn “dựa trên thành tích thể thao.”

UEFA hy vọng từ mùa giải tới, người hâm mộ sẽ được xem nhiều trận đấu trình độ cao hơn trong giải đấu sớm hơn với mức đặt cược cao hơn trong mỗi trận đấu.
Champions League sẽ diễn ra như thế nào từ mùa giải 2024-25?
Thay đổi chính là 32 đội sẽ không còn thi đấu ở tám nhóm với bốn đội trong suốt vòng bảng. Thay vào đó, vòng khai mạc sẽ là vòng đấu mở rộng gồm 36 đội, trong đó các đội tham gia vào một giải đấu duy nhất.
Mỗi đội sẽ thi đấu tám trận với tám câu lạc bộ khác nhau, trong đó có bốn trận trên sân nhà và bốn trận sân khách. Các đội thi đấu sẽ được chọn từ bốn nhóm dựa trên thứ hạng với hai đối thủ được bốc thăm từ mỗi nhóm – với một trận sân nhà và một trận sân khách cho mỗi nhóm.
Đây là sự khác biệt so với thể thức vòng bảng hiện tại, trong đó các đội thi đấu với ba đội khác trong nhóm của mình hai lần (một trận sân nhà và một trận sân khách cho mỗi đối thủ).
UEFA cho biết họ muốn các câu lạc bộ thử sức mình trước nhiều đối thủ hơn và tin rằng các đội hàng đầu sẽ “đối đầu thường xuyên hơn và sớm hơn trong giải đấu” ở thể thức mới.
Tám đội đứng đầu giải đấu sẽ tự động đủ điều kiện vào vòng loại trực tiếp và các đội xếp từ thứ 9 đến thứ 24 sẽ phải thi đấu hai lượt vòng loại để xác định đội nào lọt vào vòng 16 đội cuối cùng.

Không giống như thể thức hiện tại, sẽ không có cơ hội cho các đội đủ điều kiện tham dự Europa League vì những đội xếp thứ 25 trở xuống, cũng như những đội thua trận vòng, sẽ bị loại.
Các đội chiến thắng ở vòng đấu trực tiếp sẽ gặp 8 đội xếp hạng hàng đầu ở vòng loại trực tiếp đầu tiên (vòng 16 đội) trước các trận tứ kết, bán kết và thi đấu một lượt – chung kết. Trận chung kết năm 2025 sẽ được tổ chức tại Allianz Arena ở Munich, Đức.
Các đội sẽ vượt qua vòng loại như thế nào?
Như ở thể thức hiện tại, các đội sẽ vượt qua vòng loại dựa trên thành tích trong nước họ ở mùa giải trước.
Hai trong bốn đội mới sẽ đủ điều kiện từ hai quốc gia đứng đầu trong bảng xếp hạng hệ số UEFA, được tính dựa trên kết quả của tất cả các câu lạc bộ trong ba giải đấu của liên đoàn.
Hiện tại, những câu lạc bộ đó của Ý và Đức, hai quốc gia đứng đầu bảng xếp hạng về hệ số hiệu quả.
Một đội sẽ đủ điều kiện để đứng thứ ba trong hiệp hội xếp thứ năm trong danh sách của UEFA hiện tại là Pháp, trong khi một vị trí khác sẽ được trao cho nhà vô địch trong nước “bằng cách mở rộng từ bốn lên năm câu lạc bộ đủ điều kiện thông qua quá trình đủ điều kiện,” theo UEFA.

Europa League và Conference League có bị ảnh hưởng?
Europa League, giải đấu cấp câu lạc bộ hạng hai của Châu Âu, sẽ có thể thức cải tiến tương tự như Champions League mùa tới.
Europa Conference League sẽ được đổi tên thành UEFA Conference League và các đội thi đấu sáu trận với sáu đối thủ khác nhau trong giai đoạn giải đấu.
Cả hai cuộc tranh đua cũng sẽ có 36 đội.

Khi nào sẽ bắt đầu?
Giai đoạn giải đấu của Champions League và Europa League sẽ diễn ra từ Tháng Chín đến Tháng Giêng, trong khi giai đoạn đầu tiên của Conference League sẽ được tổ chức từ Tháng Chín đến Tháng Mười Hai.
Các trận đấu vẫn sẽ diễn ra vào giữa tuần (Thứ Ba, Thứ Tư, hoặc Thứ Năm) và mỗi giải đấu trong số ba giải đấu sẽ có tuần thi đấu độc quyền của riêng mình. (KV) [đ.d.]
Nắng vẫn vàng – Thơ Ttm Gốc Mai
Ttm Gốc Mai
Nắng vẫn vàng

Năm xưa nắng rất vàng
Tuổi đời còn rất xanh
Năm nay nắng vẫn vàng
Tuổi đời còn… mong manh
Sáng nay nhìn tóc rụng
Chân bước bỗng ngập ngừng…
Cúi xuống ôm… sợi tóc
Có chút buồn… rưng rưng!
LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việ.” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683
(Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)
Biden chắc ‘uống lộn thuốc’ vì đọc diễn văn liên bang quá ‘máu lửa’
Đào Ngọc Dung, bộ trưởng Lao Động, bị sờ gáy vì ‘dính’ AIC
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Ông Đào Ngọc Dung, 62 tuổi, bộ trưởng Lao Động, Thương Binh và Xã Hội Việt Nam, vừa bị Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương đề nghị kỷ luật vì có sai phạm trong vụ AIC.
Báo Tuổi Trẻ hôm 8 Tháng Ba dẫn thông cáo của cơ quan giám sát đảng viên nêu trên quy trách nhiệm cho ông Dung về việc “thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo để bộ vi phạm nghiêm trọng quy định của đảng trong thực hiện các gói thầu của công ty Tiến Bộ Quốc Tế (AIC) và các doanh nghiệp con của AIC.”

Công ty AIC thuộc sở hữu của bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, người bị tòa án kết án khiếm diện 30 năm tù trong lúc bà đang ở ngoại quốc và khước từ lời kêu gọi về đầu thú của Bộ Công An.
Thông cáo của Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương kết luận rằng những vi phạm của ông Dung “làm ảnh hưởng đến kết quả thực hiện chiến lược phát triển dạy nghề, gây hậu quả nghiêm trọng, khó khắc phục; nguy cơ thiệt hại, lãng phí rất lớn tiền, tài sản của nhà nước và nguồn nhân lực xã hội…”
Các báo ở Việt Nam dẫn nguyên văn thông cáo nêu trên mà không làm rõ chi tiết về các gói thầu của AIC với Bộ Lao Động, Thương Binh và Xã Hội, cũng như mối quan hệ của ông Dung với bà Nhàn, cũng như ông này được “lại quả” thế nào trong vụ việc.
Ông Đào Ngọc Dung được ghi nhận tại vị ghế bộ trưởng được gần tám năm, trước đó từng làm bí thư Tỉnh Ủy Yên Bái.
Việc bị quy kết dính vụ AIC là vụ bê bối thứ nhì của ông Dung.
Hồi năm 2006, báo Tuổi Trẻ đưa tin, tại buổi thi môn Hành Chính Công của kỳ tuyển nghiên cứu sinh trường Học Viện Hành Chính Quốc Gia, thí sinh Đào Ngọc Dung đã bị lập biên bản do “dùng giấy nháp không có chữ ký của giám thị.”

Ông Dung, khi đó đã là ủy viên trung ương đảng, đã phản ứng bằng cách không ký vào biên bản này vì “không đồng ý với mức xử lý theo quy định của pháp luật.”
Do vụ bê bối này mà ông Đào Ngọc Dung đã bị đảng khiển trách và phân công công tác khác.
Tuy vậy, Học Viện Hành Chính Quốc Gia sau đó phát đi thông báo khẳng định thí sinh Đào Ngọc Dung “không gian lận đem tài liệu, ‘phao’ vào phòng thi.” (N.H.K) [qd]






















