Tổng Thống Donald Trump đang cầu cứu Liên Hiệp Quốc và Trung Quốc gây sức ép buộc Tehran mở eo biển Hormuz sau khi thất bại trong việc vận động Liên Âu và Iran.
Trump cầu cứu ‘Quốc-Quốc’ mở Hormuz vì bị Liên Âu và Iran ‘quăng cục lơ’
Bắc Ninh: Bắt giữ nhóm dàn cảnh cướp 2.4 kg vàng của ông Trung Quốc
BẮC NINH, Việt Nam (NV) – Khi được người quen giới thiệu giúp một ông Trung Quốc bán vàng, nhóm nghi can quê Bắc Ninh đã bất ngờ cướp rồi bỏ trốn.
Báo VietNamNet tối 4 Tháng Năm dẫn tin từ Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra, Công An Tỉnh Bắc Ninh cho biết đã khởi tố, bắt giữ bốn bị can Hoàng Tuấn Anh, 35 tuổi; Nguyễn Thanh Tùng, 43 tuổi; Nguyễn Văn Điểm, 40 tuổi và Nguyễn Khánh Linh, 36 tuổi, để điều tra về các tội “cướp giật tài sản; chứa chấp, tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.”
Trước đó, hôm 21 Tháng Tư vừa qua, Công An Phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh, nhận được tố giác của ông W.J., 37 tuổi, quốc tịch Trung Quốc, về việc bị một ông Việt Nam chiếm đoạt vàng trong lúc giao dịch.
Qua điều tra, bốn hôm sau, Công An Tỉnh Bắc Ninh đã bắt giữ nhóm bị can trên.
Theo điều tra, đầu năm 2026, bị can Hoàng Tuấn Anh được người quen giới thiệu hỗ trợ, giúp ông W.J. bán vàng tại Việt Nam.
Do cần tiền chi tiêu nhưng không nghề nghiệp nên anh ta nảy sinh ý định sẽ lợi dụng cơ hội này để cướp hết vàng.
Để thực hiện ý định, bị can Tuấn Anh hẹn ông W.J. mang vàng đi kiểm tra và yêu cầu ông này chỉ đi một mình.
Cả hai đến một cửa hàng kinh doanh vàng bạc ở phường Nếnh để kiểm tra phẩm chất vàng và được xác định số vàng ông W.J mang đến là vàng thật.
Trong lúc cả hai ra về, lợi dụng sơ hở của ông W.J. khi đang lên xe taxi, bị can Tuấn Anh đã cướp lấy 23 vòng vàng nặng 2.4 kg đựng trong túi vải, trị giá khoảng 10 tỷ đồng ($379,658), rồi nhanh chóng tẩu thoát khỏi hiện trường.
Sau khi trốn thoát, bị can Tuấn Anh cùng hai bị can Điểm và Linh tìm nơi bán 1.4 kg vàng với giá gần 5.9 tỷ đồng ($223,998), rồi nhờ bị can Tùng cất giấu một phần tiền và số vàng chưa bán.
Có tiền, các bị can chia nhau tiêu xài và mua xe hơi. Riêng bị can Tuấn Anh còn mua ma túy để tổ chức sử dụng cùng người khác.
Sau khi bắt giữ nhóm cướp, Công An Tỉnh Bắc Ninh đã thu hồi số vàng còn lại, 2 tỷ đồng ($75,932) tiền mặt và một xe hơi Mazda CX5 mua từ tiền bán vàng chiếm đoạt được. (Tr.N) [kn]
Ba công ty xổ số chi hàng ngàn lượng vàng mua nhà, đất rồi bỏ không
VĨNH LONG, Việt Nam (NV) – Nhiều nhà, đất của ba công ty xổ số kiến thiết thuộc tỉnh Vĩnh Long hiện nay bị bỏ trống, sử dụng kém hiệu quả. Thậm chí, tại công ty Xổ Số Kiến Thiết Vĩnh Long còn xuất hiện dấu hiệu tham nhũng.
Hôm 5 Tháng Năm, ông Võ Văn Phú, chánh Thanh Tra Tỉnh Vĩnh Long, đã ký ban hành kết luận thanh tra về việc “phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất” tại ba công ty Xổ Số Kiến Thiết Trà Vinh, Vĩnh Long và Bến Tre – doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Theo báo Thanh Niên, kết luận cho thấy nhiều tài sản có giá trị lớn “không được khai thác hiệu quả.”
Cụ thể, tại công ty Xổ Số Kiến Thiết Bến Tre, đơn vị quản lý bốn cơ sở với hơn 8,185 mét vuông đất và 14,303 mét vuông sàn nhà.
Trong đó, tòa nhà 10 tầng tại số 508 Âu Cơ, phường Bảy Hiền, Sài Gòn, được mua và xây dựng từ năm 2003 với giá 6,560 lượng vàng trị giá hơn 487 tỷ đồng ($18.5 triệu) và hơn 110 tỷ đồng (gần $3.8 triệu) khi đó. Tòa nhà được đưa vào sử dụng từ Tháng Chín, 2023 nhưng hiện chỉ sử dụng bốn tầng, bỏ trống sáu tầng, dù phương án được duyệt là “cho thuê.”
Ngoài ra, trạm giao dịch tại 270 Nguyễn Tiểu La, Sài Gòn, mua từ năm 1995 tương đương 340 lượng vàng đến nay vẫn chưa được cấp sổ đỏ do “vướng thủ tục.”
Còn tại công ty Xổ Số Kiến Thiết Trà Vinh, đáng chú ý là bốn căn nhà liền kề tại đường 7B, phường An Lạc, mua năm 2020 với giá 41.6 tỷ đồng ($1.58 triệu) hiện để trống, không sử dụng đúng mục đích theo phương án đầu tư, thậm chí bị người khác dùng vào mục đích cá nhân.
Công ty Xổ Số Kiến Thiết Vĩnh Long cũng có tình trạng tương tự. Một căn nhà rộng trên đường Bùi Thị Xuân, phường Bến Thành, Sài Gòn, bị bỏ trống từ cuối năm 2024, có nguy cơ xuống cấp.
Thanh tra kết luận, việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí tại các doanh nghiệp trên “chưa đạt yêu cầu; nhiều nhà đất không khai thác, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài sản.”
Đặc biệt, tại công ty Xổ Số Kiến Thiết Vĩnh Long còn có dấu hiệu “để tài sản ngoài sổ sách kế toán”- cách nói chỉ tham nhũng.
Thanh Tra Tỉnh Vĩnh Long đề nghị chủ tịch tỉnh Vĩnh Long “kiểm điểm trách nhiệm” lãnh đạo công ty giai đoạn 2019-2025, gồm các ông Thiệu Ngọc Tâm và Nguyễn Quốc Thái, cựu chủ tịch kiêm giám đốc công ty.
Vé số là lĩnh vực kinh doanh thu nhiều lợi nhuận, nhất là ở các tỉnh phía Nam Việt Nam.
Năm 2025, 21 công ty xổ số kiến thiết khu vực miền Nam đạt doanh thu năm trên 155,500 tỷ đồng ($6 tỷ), nộp ngân sách gần 52,000 tỷ ($1.97 tỷ), lợi nhuận trước thuế hơn 20,000 tỷ đồng ($759 triệu), tăng 11% so với năm 2024. (Tr.N) [kn]
Kênh thủy lợi ở Quảng Ngãi bị ‘nhuộm đen’ vì ô nhiễm nặng
QUẢNG NGÃI, Việt Nam (NV) – Tuyến kênh chìm Sơn Tịnh thuộc hệ thống thủy lợi Thạch Nham có nước đen ngòm, đặc quánh suốt nhiều cây số khiến ảnh hưởng đến sản xuất, môi trường và đời sống người dân địa phương.
Theo ghi nhận của báo VnExpress hôm 5 Tháng Năm, đoạn kênh chìm Sơn Tịnh kéo dài từ phường Trương Quảng Trọng, qua xã Thọ Phong đến xã Tịnh Khê, từ màu xanh đổi sang đen kịt hơn nửa tháng qua. Thậm chí, có nhiều đoạn nước đặc quánh, bốc mùi khó chịu, cá tôm chết nổi dọc tuyến.
Người dân cho rằng, tình trạng ô nhiễm bắt đầu gia tăng khi cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây đi vào hoạt động khoảng 20 năm trước.
Ông Đinh Vàng, 70 tuổi, ở thôn Phong Niên Hạ, xã Thọ Phong, cho biết tình trạng ô nhiễm đã xảy ra nhiều năm. Cứ mỗi mùa Hè, khi nước ít đi là cả tuyến kênh bị nhuộm đen xuống tận gần khu vực biển.
“Cá chết thường xuyên, đất đai bị ảnh hưởng, người dân lo nhất là nguồn nước giếng gần kênh bị ô nhiễm nặng,” ông Vàng lo lắng nói.
Còn ông Lê Vân – một người trước đây từng tận dụng con kênh dài gần 5 km này để bắt cá, nuôi vịt, cho biết: “Ba năm nay không ai còn dám nuôi vịt trên kênh nữa. Cá dưới kênh cũng không ai dám bắt về cho vịt ăn vì sợ vịt chết.”
Ông Bùi Văn Nho, trưởng thôn Phong Niên Hạ, cho biết con kênh chạy vòng quanh khu dân cư, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước dưới đất. Bên cạnh đó, nhiều thời điểm mùi hôi thối từ kênh quá lớn đã khiến cuộc sống người dân bị đảo lộn.
“Những giếng đào nông bị tác động rất rõ. Người dân lo lắng nhưng không còn nguồn nước nào khác để dùng,” ông Nho ngao ngán nói với báo Tuổi Trẻ.
Theo khảo sát của Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Quảng Ngãi, ngoài cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây, tuyến kênh trên còn chảy qua khu công nghiệp Tịnh Phong và VSIP Quảng Ngãi.
Ông Trương Công Hòa, chủ tịch xã Thọ Phong, cho rằng nguồn ô nhiễm đến từ nước thải công nghiệp, rác sinh hoạt, xác động vật và bao bì thuốc bảo vệ thực vật không qua hệ thống xử lý nước thải tập trung theo quy định.
Cụ thể, hồi năm 2024, một doanh nghiệp tại cụm công nghiệp đã bị xử phạt 150 triệu đồng ($5,698) do xả nước thải có hàm lượng tổng Xyanua vượt quy chuẩn hơn 21 lần…
Trong khi đó, theo lãnh đạo Chi Cục Bảo Vệ Môi Trường Tỉnh Quảng Ngãi, do chưa hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung, tỉnh đã dừng thu hút đầu tư mới vào cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây, đồng thời tăng cường giám sát các doanh nghiệp đang hoạt động. (Tr.N) [kn]
Bà Fisher, đồng sáng lập hãng thời trang Gap, qua đời ở tuổi 94
SAN FRANCISCO, California (NV) – Bà Doris Fisher, người đồng sáng lập công ty thời trang giản dị Gap vào năm 1969 cùng với chồng, qua đời cuối tuần trước, hưởng thọ 94 tuổi, phát ngôn viên công ty này loan báo, theo NBC News.
Bà Fisher mất hôm Thứ Bảy, có gia đình bên cạnh, phát ngôn viên Gap xác nhận hôm Thứ Hai, 4 Tháng Năm. Công ty có trụ sở ở San Francisco này không nói rõ nguyên nhân bà qua đời.
Bà Fisher và chồng, ông Don Fisher, thành lập Gap sau chuyến mua sắm đáng thất vọng vì ông không tìm được quần jeans nào mặc vừa, công ty này cho hay.
Vợ chồng bà mở cửa hàng nhỏ trên đường Ocean ở San Francisco. Ban đầu, họ chỉ bán đồ jeans Levi’s nam và băng thu âm. Nhưng cửa hàng đó trở thành nền tảng cho đại công ty bán lẻ toàn cầu và làm thay đổi kỹ nghệ thời trang Mỹ bằng cách tập trung vào kiểu dáng thoải mái, giản dị, từ quần khakis và quần jeans tới áo thun và áo ấm.
Cuối cùng, Gap mở rộng thêm thương hiệu khác là Banana Republic và Old Navy, và hiện nay, doanh thu toàn cầu hơn $15 tỷ.
Bà Fisher lo về sản phẩm cho Gap suốt gần 40 năm, còn chồng bà tập trung vào kinh doanh. Bà là người nghĩ ra cái tên “Gap” (“Khoảng Cách”), ý muốn kết nối “khoảng cách về thế hệ” giữa cha mẹ với con cái, công ty này cho hay. Ông Don Fisher qua đời năm 2009.
Vợ chồng bà Fisher cũng tích cực làm từ thiện. Họ sở hữu một trong những bộ sưu tập tranh hiện đại và đương đại tư nhân lớn nhất nước Mỹ, theo Gap. Năm 2009, họ cam kết tặng hơn 1,100 tác phẩm cho Viện Bảo Tàng Nghệ Thuật Hiện Đại San Francisco.
Bà Fisher cũng là người ủng hộ tạo ra cơ hội học hành cho học sinh bất hạnh. Bà làm thành viên Hội Đồng Quản Trị Chương Trình Kiến Thức Là Sức Mạnh (KIPP), hệ thống trường bán công nổi tiếng có mục đích tạo ra cơ hội cho học sinh nghèo.
Sinh năm 1931 ở San Francisco, bà Doris Feigenbaum lớn lên trong gia đình “đầy phẩm chất kinh doanh, văn hóa và phục vụ cộng đồng,” theo Gap. Bà tốt nghiệp đại học Stanford University năm 1953 về kinh tế học.
Bà qua đời để lại ba con trai – Robert, William, và John cùng 10 cháu nội và 13 cháu cố, theo Gap. (Th.Long) [kn]
Dân Việt Nam và cả ngoại quốc chỉ nợ thuế $38 sẽ bị cấm xuất cảnh
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Chỉ cần nợ thuế 1 triệu đồng ($38), cá nhân, hộ kinh doanh ở Việt Nam sẽ bị cấm xuất cảnh ra ngoại quốc.
Tại dự thảo “Nghị định hướng dẫn Luật Quản Lý Thuế” gửi Bộ Tư Pháp thẩm định, Bộ Tài Chính Việt Nam đã đề nghị bổ sung quy định cấm xuất cảnh những người hay chủ doanh nghiệp nợ thuế từ 1 triệu đồng ($38) “biến mất” khỏi nơi kinh doanh, nếu sau 30 ngày kể từ khi nhận thông báo “vẫn chưa nộp đủ.”
Theo báo Pháp Luật TP.HCM, dự thảo vẫn giữ nguyên các trường hợp bị hoãn xuất cảnh như hiện hành, gồm cá nhân, chủ hộ kinh doanh nợ từ 50 triệu đồng ($1,899) hoặc đại diện, chủ doanh nghiệp, hợp tác xã nợ từ 500 triệu đồng ($18,995), quá hạn trên 120 ngày.
Ngoài ra, cá nhân là người Việt Nam xuất cảnh để ra ngoại quốc sinh sống, hoặc người ngoại quốc hay Việt kiều định cư ở hải ngoại trước khi rời Việt Nam còn nợ thuế quá hạn cũng bị cấm xuất cảnh.
Nhận định về quy định mới bổ sung này với báo VnExpress hôm 5 Tháng Năm, ông Mạc Quốc Anh, phó chủ tịch kiêm tổng thư ký Hiệp Hội Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa thành phố Hà Nội (Hanoisme), cho rằng mức 1 triệu đồng là “rất thấp.” Bởi cấm xuất cảnh còn tác động trực tiếp đến quyền đi lại, hoạt động thương mại, công tác, ký kết hợp đồng, học tập, chữa bệnh, thăm thân của cá nhân.
Đồng quan điểm, Luật Sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch công ty Luật SBLaw, cho rằng xuất nhập cảnh là quyền cơ bản của công dân được Hiến Pháp bảo vệ, việc hạn chế chỉ nên thực hiện với những lý do thực sự đặc biệt, xác đáng. Trong khi đó, khoảng trống nợ thuế từ 1-50 triệu đồng vẫn là con số nhỏ, không tương xứng với một biện pháp cưỡng chế mạnh tay.
“Để ra một quyết định tạm hoãn xuất cảnh cần sự phối hợp liên ngành giữa cơ quan thuế, xuất nhập cảnh và biên phòng. Chi phí để thực thi quy trình này có thể còn lớn hơn nhiều so với số tiền nợ thuế thu hồi được,” ông Hà nhận định.
Theo ông Mạc Quốc Anh, quy định này có thể dẫn đến tâm lý lo lắng và tiêu cực cho cộng đồng kinh doanh, đặc biệt là với những người nợ thuế do sơ suất khi làm thủ tục đóng cửa doanh nghiệp. Bởi thực tế, nhiều trường hợp hộ kinh doanh nhỏ chuyển địa điểm thuê mặt bằng, chưa cập nhật thông tin, hoặc cá nhân không biết còn khoản nợ nhỏ, lỗi do hệ thống dẫn đến không còn hoạt động kinh doanh tại địa điểm nhưng vẫn “treo” nợ thuế.
Bên cạnh đó, thủ tục đóng mã số thuế, giải thể, tạm ngừng, chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp còn chưa thật sự đơn giản với khu vực nhỏ và siêu nhỏ, kéo theo nhiều khoản nợ thuế nhỏ, tiền chậm nộp, phạt hành chính có thể kéo dài nhiều năm.
Công tác dữ liệu sau ghi danh kinh doanh cũng chưa thật sự liên thông dẫn tới khi người nộp thuế thay đổi địa chỉ hoặc ngừng hoạt động, cơ quan thuế không có tín hiệu cảnh báo sớm. Đến khi kiểm tra mới phát hiện “không còn hoạt động tại địa chỉ ghi danh,” khoản nợ đã thành tồn đọng.
Chưa kể, có trường hợp lập doanh nghiệp, phát hành hóa đơn, phát sinh nghĩa vụ thuế rồi bỏ địa chỉ, có người đứng tên hộ, sử dụng doanh nghiệp như một “vỏ pháp lý” để giao dịch ngắn hạn rồi để lại nợ thuế.
Từ đó, ông Quốc Anh cho rằng, mức 1 triệu đồng không nên áp dụng như một ngưỡng tuyệt đối.
Theo số liệu của Bộ Tài Chính, hiện Việt Nam có hơn 960,000 người nộp thuế (bao gồm doanh nghiệp và hộ kinh doanh) không còn hoạt động tại nơi ghi danh nhưng vẫn còn nợ thuế, Trong đó, hơn 496,000 người nộp thuế có mức nợ dưới 1 triệu đồng, với tổng số tiền khoảng 66 tỷ đồng ($2.5 triệu).
Đến nay, có khoảng 58,000 người nợ thuế không hoạt động tại địa điểm kinh doanh bị tạm hoãn xuất cảnh. (Tr.N) [kn]
Bắt ve sầu chiên ăn, nhiều người ở Quảng Trị bị ngộ độc phải nhập viện
QUẢNG TRỊ, Việt Nam (NV) – Chỉ trong vòng một tháng, bệnh viện vùng cao tỉnh Quảng Trị đã tiếp nhận nhiều ca ngộ độc sau khi ăn ve sầu.
Hôm 5 Tháng Năm, loan báo với truyền thông Việt Nam, ông Nguyễn Việt Đức, giám đốc bệnh viện Đa Khoa Khu Vực Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, cho hay từ hôm 1 Tháng Tư đến nay, bệnh viện đã tiếp nhận chín bệnh nhân bị ngộ độc vì ăn ve sầu hay còn gọi là kim thiền.
“Các bệnh nhân bị ngộ độc chủ yếu là người dân nghèo ở các xã vùng cao như Hướng Phùng, Lìa, Tân Lập, Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị. Trong đó, bệnh nhân nhỏ tuổi nhất là 17 tuổi, lớn tuổi nhất 86 tuổi,” báo Người Lao Động dẫn lời ông Đức cho biết.
Theo ông Đức, phần lớn bệnh nhân bắt ve sầu ngoài tự nhiên về chiên với dầu, mỡ để “cải thiện bữa ăn.” Tuy nhiên sau khi ăn, người bệnh xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, sốt, tiêu chảy, nôn, nổi mẩn đỏ; trường hợp nặng có thể khó thở, sốc phản vệ, co giật chân tay, cứng hàm, lú lẫn… đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
“Thông thường, bệnh nhân phải điều trị từ 5-7 ngày theo phác đồ truyền dịch, uống Oresol, kháng sinh, thuốc chống sốc phản vệ, men tiêu hóa… mới ổn định sức khỏe,” ông Đức cho biết thêm.
Dù đã được cảnh báo nhiều lần, song một số người bỏ qua khuyến cáo này. Vì vậy, số ca ngộ độc ve sầu chưa giảm, mỗi năm có trên 10 ca nhập viện, cao điểm vào mùa Hè.
Theo chuyên gia, nguyên nhân khiến người bị ngộ độc khi ăn ve sầu và nhộng ve sầu là do ve sầu chui dưới lòng đất nên dễ mang nhiều mầm bệnh nguy hiểm. Khi gặp nhiệt độ, độ ẩm và môi trường sinh trưởng thích hợp, các bào tử nấm lây nhiễm và ấu trùng sẽ sinh sôi nảy nở dữ dội, biến cơ thể của côn trùng và ấu trùng thành ổ chứa đầy sợi nấm độc.
Ấu trùng bị các bào tử nấm độc này giết chết nhưng vẫn giữ nguyên hình dáng bên ngoài nên nhiều người không nhận ra. Ngoài ra, protein trong ve sầu có thể gây sốc phản vệ, dị ứng nghiêm trọng. (Tr.N) [kn]
Sài Gòn: Bé trai 2 tuổi bị mẹ và người tình ‘bạo hành như thời trung cổ’
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Bị mẹ ruột và người tình của mẹ bạo hành, đánh đập nhiều lần đến gãy xương, bé trai 2 tuổi ở huyện Củ Chi trước đây nay là xã Hòa Hiệp, Sài Gòn, rơi vào hôn mê, đa chấn thương phải nhập viện cấp cứu.
Báo Tuổi Trẻ hôm 5 Tháng Năm cho biết Công An TP.HCM đã khởi tố, bắt giữ hai bị can Nguyễn Thị Thanh Trúc, 33 tuổi, và Danh Chơn, 30 tuổi, để điều tra về tội “cố ý gây thương tích.”
Tin cho hay, bà Trúc ở phường Trung Mỹ Tây, Sài Gòn, đưa con trai là bé NGK, 2 tuổi, cùng bạn trai Danh Chơn, quê An Giang, đến ấp Phú Lâm, xã Hòa Hiệp, thuê ở trọ chung sống như vợ chồng để đi làm rẫy mướn gần nửa tháng qua.
Đến hôm 2 Tháng Năm vừa qua, người dân ở ấp Phú Lâm bất bình trình báo chính quyền về việc bé K. bị mẹ ruột và người tình của bà hành hạ bầm giập, gãy xương dẫn đến hôn mê, đa chấn thương.
“Qua làm việc, tình trạng tinh thần bà Trúc và người tình bình thường, xét nghiệm ma túy cho kết quả âm tính, không có dấu hiệu về tâm thần,” ông Nguyễn Kỳ Nhân, chủ tịch xã Hòa Hiệp, cho biết.
Sau khi nhận được tin bé K. bị bạo hành, chính quyền xã Hòa Hiệp đã đến hiện trường ngăn chặn sự việc, đưa cháu bé đến bệnh viện Bà Rịa cấp cứu. Tuy nhiên, do tương tích quá nặng, sau đó nạn nhân được chuyển lên bệnh viện Nhi Đồng 1.
Theo đại diện bệnh viện Nhi Đồng 1 cho biết, bệnh nhi NGK được các bác sĩ chẩn đoán bị đa chấn thương với các tổn thương gồm: dập lách, dập gan, đứt tụy, tổn thương thận; gãy củ xương cẳng tay trái; kèm theo thiếu máu mạn tính và rối loạn đông máu.
“Hiện cháu bé không còn hôn mê và đã qua cơn nguy kịch, đang tiếp tục phục hồi, tình hình chuyển biến tích cực,” ông Nhân cho biết thêm.
Theo Công An Xã Hòa Hiệp, bước đầu xác định hai bị can Trúc và Chơn đã đánh bé K.
Khai với Công An Xã Hòa Hiệp, bị can Chơn cho biết sáng 2 Tháng Năm, khi gọi bé K. dậy ăn sáng nhưng bé khóc nên đã lấy cây tre đánh vào chân cháu.
Chiều cùng ngày, anh ta và bị can Trúc tiếp tục dùng cây tre đánh vào lưng và đầu bé K.
Khi thấy bé K. mệt mỏi, đầu chảy máu, cả hai đi mượn tiền để đưa cháu đến bệnh viện. Tuy nhiên lúc này người dân phát hiện nên trình báo chính quyền địa phương. (Tr.N) [kn]
Điều chỉnh tình trạng di trú là gì? (Adjustment of Status)
Điều chỉnh tình trạng di trú là gì? (Adjustment of Status)
Adjustment of Status (tạm dịch là điều chỉnh tình trạng di trú) là thủ tục cho phép đương đơn chuyển sang tình trạng thường trú nhân khi đang có mặt tại Hoa Kỳ. Để có thể nộp đơn xin điều chỉnh tình trạng, đương đơn phải có một hồ sơ bảo lãnh hợp lệ, chẳng hạn như bảo lãnh thân nhân, bảo lãnh việc làm, hoặc diện đầu tư.
Hội nghị giáo dục song ngữ vùng Little Saigon giúp cộng đồng giao lưu đầy bổ ích
Thiện Lê/Người Việt
ANAHEIM, California (NV) – Hội nghị giáo dục song ngữ thu hút các nhà giáo ở nhiều nơi đến Anaheim hôm Thứ Bảy, 2 Tháng Năm, qua chương trình nói về giáo trình giáo dục Việt Ngữ của nhiều học khu.
Hội nghị được Sở Giáo Dục Orange County (OCDE) tổ chức tại khách sạn Marriott ở Anaheim, có sự tham dự của nhiều nhà giáo và chuyên gia giáo dục ở khắp nơi đến, nhất là nhiều học khu của California.
Hai chủ đề chính của hội nghị là Giáo Dục Song Ngữ Việt Ngữ (VDLI) và Giáo Trình Trải Nghiệm Người Mỹ Gốc Việt (VAEMC), cho các nhà giáo, các nhà điều hành, và các lãnh đạo cộng đồng hiểu biết thêm về những cách giúp học sinh có thêm kiến thức về di sản của người Việt Nam bằng cách củng cố khả năng sử dụng hai ngôn ngữ và khả năng đọc viết song ngữ.
Từ năm 2022 đến 2024, OCDE hợp tác với nhiều nhà giáo, học giả và nhiều người trong cộng đồng để tạo ra VAEMC. Giáo trình đó có nhiều kế hoạch, tài liệu trực tiếp phát hành, nhiều nguồn lực, chiến thuật dạy, và nhiều hoạt động phát triển ngành nghề. VAEMC còn có kế hoạch hỗ trợ các nhà giáo soạn giáo trình cho các lớp song ngữ. VAEMC hỗ trợ các giáo viên trong việc dạy lịch sử, văn hóa, truyền thống, và những kinh nghiệm tị nạn của người Mỹ gốc Việt, trong khi giúp học sinh hiểu biết các vấn đề đó trong hai ngôn ngữ là Anh Ngữ và Việt Ngữ, giúp các em gia tăng khả năng ngôn ngữ và hiểu biết về văn hóa.
Tiến Sĩ Annie Dương và phong trào giáo dục song ngữ
Hội nghị khai mạc với phát biểu của Tiến Sĩ Annie Dương (Dương Bích Loan), ủy viên Hiệp Hội Giáo Dục Song Ngữ California Khu Vực 1 và điều phối viên về ngôn ngữ của Sở Giáo Dục San Joaquin County. Bà đến Hoa Kỳ lúc 22 tuổi sau khi học tiếng Anh tại trại tị nạn ở Indonesia chỉ có ba tháng.
Với kinh nghiệm hơn 30 năm trong giáo dục song ngữ, bà mở đầu bằng cách dạy những người dự hội nghị những lời chào bằng tiếng Việt, giải thích chào hỏi trong tiếng Việt khác với tiếng Anh là không tập trung vào thời điểm mà tập trung vào người được chào như “chào quý vị.”
Sau đó, bà nói người Việt tị nạn đã trải qua một hành trình lâu dài, từ những người không có tổ quốc, sau đó gầy dựng được nhiều khu Little Saigon khắp Hoa Kỳ. Từ việc chỉ dạy tiếng Việt trong những nơi sinh hoạt cộng đồng như nhà thờ hay các lớp sau giờ học, bây giờ Việt Ngữ đã thành một phần chính trong hệ thống giáo dục K-12. Vì vậy, bà Annie kêu gọi có thêm những chương trình giáo dục song ngữ với mục đích duy trì văn hóa.
Hoa Kỳ có hơn 2 triệu người gốc Việt, đông nhất là ở hai tiểu bang California và Texas. California có khoảng 55,000 học sinh gốc Việt, trong đó có 16,500 học sinh trong chương trình song ngữ.
Theo tiến sĩ, Hoa Kỳ từng là “nồi lẩu” mà ai cũng phải đồng hóa, nhưng bà cho rằng quốc gia này phải được gọi là “đĩa xà lách” hay “bó hoa” vì vẫn nhận dạng được rõ ràng văn hóa của từng cộng đồng, tạo ra nét đẹp đặc trưng của một quốc gia hợp chúng quốc.
Về học song ngữ, bà cho biết cách học đó có những lợi ích cho suy nghĩ như giúp học sinh nhìn được nhiều khía cạnh nên biết cảm thông hơn, quyết định tốt hơn, tăng cường khả năng ứng biến và hiểu biết văn hóa, và trí nhớ tốt hơn.
Các chương trình song ngữ hiện nay được thực hiện theo hai mô hình gồm có 90/10 hoặc 50/50, có nghĩa là tỉ lệ giữa ngôn ngữ muốn học với tiếng Anh. Tiến Sĩ Annie Dương ủng hộ mô hình 50/50 có hai giáo viên cho cả hai ngôn ngữ để một giáo viên không bị “pha trộn ngôn ngữ,” và học sinh thường chỉ nói tiếng Anh nếu chỉ có một giáo viên.
Sau phần khai mạc, hội nghị được chia thành nhiều phần thuyết trình trong nhiều phòng khác nhau. Có hai chương trình của các nhà giáo tại Little Saigon gồm có chương trình song ngữ tiếng Việt của trung học đệ nhất cấp Warner Middle School và chương trình song ngữ từ mẫu giáo đến Lớp Tám (K-8) của Học Khu Garden Grove.
Giáo dục song ngữ của Warner Middle School
Chương trình này có hai diễn giả là hai giáo viên của trường Warner Middle School là anh Joseph Nguyễn, giáo viên VDLI Lớp Tám, và cô Diana Đoàn, giáo viên VDLI Lớp Bảy và là người dạy những khóa song ngữ đầu tiên cho Học Khu Westminster và Học Khu Garden Grove.
Họ cho biết Học Khu Westminster có một trường Mẫu Giáo, 13 tiểu học, và ba trung học đệ nhất cấp, trong đó có Warner Middle School, trường trung học đệ nhất cấp có chương trình VDLI đầu tiên của học khu.
Họ cho biết quá trình học song ngữ tiếng Việt của Học Khu Westminster bắt đầu từ tiểu học DeMille Elementary (K-5) sau đó tiếp tục ở Warner Middle School (Lớp Sáu đến Lớp Tám) và sau đó đến trung học Westminster High School (Lớp Chín đến Lớp 12). Mô hình học 50/50 có hai khóa học chính được dạy bằng tiếng Việt là học Việt Ngữ và học các môn xã hội như lịch sử.
Hai giáo viên còn nói về những cách thực hiện chương trình VDLI ở Warner Middle School để đáp ứng được nhu cầu của học sinh. Đầu tiên là chia học sinh vào những khóa học khác nhau dựa theo khả năng tiếng Việt. Ba nhóm gồm có học sinh thông thạo Việt Ngữ, là những người mới nhập cư từ Việt Nam. Học sinh di sản là những người sinh ra và lớn lên ở Hoa Kỳ biết nói hay nghe tiếng Việt nhưng không giỏi đọc và viết. Học sinh mới là những người sống trong những gia đình chỉ nói tiếng Anh (người Mỹ gốc Việt hay không phải là người gốc Việt).
Một cách thực hiện khác là cho học sinh có thể gia nhập chương trình VDLI thoải mái sau khi lấy những lớp tiếng Việt là môn học tự chọn như Viet 1A hay Viet 1B của trường.
Các giáo viên và học khu còn tìm cách muốn thay đổi suy nghĩ “môn học tự chọn” vì học sinh có thể bỏ để chọn môn khác bằng cách phân loại các chương trình Việt Ngữ là “chương trình đặc biệt” đòi hỏi học sinh phải tham gia đàng hoàng.
Cuối cùng là tuyển thêm một giáo viên cho mỗi cấp lớp từ Lớp Sáu đến Lớp Tám có giáo viên riêng để giúp các nhà giáo tránh mệt mỏi. Mỗi giáo viên có thể tập trung vào từng cấp lớp và có thể chia thời gian giảng dạy tiếng Việt với việc dạy các lớp lịch sử bằng tiếng Anh hiệu quả hơn.
Trường Warner Middle School còn có nhiều chương trình hỗ trợ học sinh của VDLI như câu lạc bộ học tiếng Việt sau giờ học, tham gia nhiều sinh hoạt cộng đồng, và có nhiều dự án như viết sách hay cho các em phát biểu trước cộng đồng bằng tiếng Việt.
Giáo dục song ngữ của Học Khu Garden Grove
Đây là thuyết trình của hai diễn giả là Tiến Sĩ Betty Tạ, giáo viên song ngữ K-12 của Học Khu Garden Grove, và giáo viên Vũ Vân Anh, phụ trách song ngữ tại tiểu học Murdy Elementary School, nói về nhiều điểm quan trọng của chương trình VDLI của học khu.
Đầu tiên là tầm nhìn và sự nhạy cảm văn hóa trong giảng dạy. Họ cho biết trọng tâm là sử dụng ngôn ngữ và tiêu chuẩn giảng dạy trước năm 1975 vì cộng đồng nhạy cảm với những từ ngữ được sử dụng ở Việt Nam sau năm này. Không chỉ có từ ngữ, Học Khu Garden Grove còn chú trọng đến các vấn đề chính trị như sử dụng đúng lá cờ di sản của cộng đồng Việt Nam là cờ vàng ba sọc đỏ.
Mục tiêu của học khu không chỉ là muốn giúp học sinh thành thạo song ngữ, mà muốn các em “song văn hóa,” hiểu rõ văn hóa của bản thân và vẫn tham gia các hoạt động của người Việt Nam như Tết Nguyên Đán hay Trung Thu.
Học khu còn coi ngôn ngữ mà các em nói ở nhà và văn hóa của gia đình là thế mạnh cần phát huy chứ không phải rào cản cần phải vượt qua.
Về cấu trúc, hai giáo viên cho biết Học Khu Garden Grove sử dụng mô hình 50/50, chia một ngày đi học thành một nửa với giáo viên tiếng Anh và nửa còn lại với giáo viên tiếng Việt. Các món khoa học và xã hội sẽ thay đổi ngôn ngữ sau ba tháng để tránh trùng lập và giúp học sinh có vốn từ tốt trong cả hai ngôn ngữ.
Họ còn chia sẻ một số khó khăn, đầu tiên là cách tạo giáo trình. Học Khu Garden Grove phải tự tạo giáo trình vì không thể sử dụng tài liệu của Việt Nam hiện nay. Mọi tài liệu đều được kiểm tra rất kỹ qua nhóm dịch thuật, các điều phối viên và nhiều học giả trong cộng đồng.
Theo cả hai giáo viên, tiếng Việt được coi là ngôn ngữ ”thể loại 4” vì phải mất hơn 1,100 giờ dạy để giúp một người chỉ nói tiếng Anh trở nên thông thạo phần nào, không như tiếng Pháp hay tiếng Tây Ban Nha.
Một khó khăn khác, có thể nói là lớn nhất, là tuyển và giữ giáo viên. Các nhà giáo phải có chứng chỉ giáo viên và phải có thêm chứng chỉ dạy song ngữ. Họ còn phải làm một bài thi viết rất gắt gao của học khu.
Để giúp đỡ những giáo viên trẻ, Học Khu Garden Grove có chương trình huấn luyên riêng như có các lớp dạy tiếng Việt học đường để hướng dẫn các giáo viên đó về từ ngữ và lịch sử trước năm 1975. Các giáo viên song ngữ còn có những nhà giáo đặc biệt và các huấn luyện viên giúp đỡ trong việc soạn giáo trình.
Học Khu Garden Grove thành công trong chương trình VDLI vì có cấu trúc rõ ràng, hiểu được sự nhạy cảm văn hóa của cộng đồng và có tiêu chuẩn cao.
Hội nghị đầy bổ ích
Đó chỉ là hai phần thuyết trình của các học khu địa phương ở Little Saigon, Orange County. Hội nghị giáo dục song ngữ tiếng Việt còn có nhiều chương trình về giảng dạy song ngữ của các nhà giáo gốc Việt từ nhiều nơi, trong đó có vùng Silicon Valley ở Bắc California và Portland, Oregon.
Không chỉ vậy, hội nghị còn có những chương trình nói về văn hóa Việt Nam như hội họa và âm nhạc, có phòng trưng bày các tác phẩm của học sinh, và có thêm nhiều gian hàng với sách vở và tài liệu cho cộng đồng tham khảo.
Hội nghị giáo dục song ngữ tiếng Việt ở Anaheim có thể nói thành công vì giúp nhiều nhà giáo giao lưu giữ và truyền kinh nghiệm với nhau, và còn giúp nhiều phụ huynh và học sinh hiểu rõ thêm về các chương trình học Việt Ngữ. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
Hội Bảo Trợ Truyền Giáo Thánh Vinh Sơn mở tiệc gây quỹ ‘Chia Sẻ Sứ Vụ’
Lâm Hoài Thạch/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Đông đảo đồng hương đến dự dạ tiệc “Chia Sẻ Sứ Vụ” do Hội Bảo Trợ Truyền Giáo Thánh Vinh Sơn Hải Ngoại tổ chức vào chiều Thứ Sáu, 1 Tháng Năm, tại nhà hàng Diamond Seafood Palace 3, Westminster, nhằm gây quỹ giúp người nghèo khó tại Việt Nam.
Theo ban tổ chức, đây là năm thứ 16 hội tổ chức gây quỹ. Mục đích của hội là hợp tác với các linh mục Vinh Sơn tại Việt Nam đang làm công việc truyền giáo ở những vùng xa xôi, đồi núi tại các giáo phận như Hưng Hóa, Kon Tum, và vùng miền Tây Việt Nam.
Ông Vũ Quang Trung, hội trưởng Hội Bảo Trợ Truyền Giáo Thánh Vinh Sơn Hoa Kỳ, ngỏ lời chào mừng và cảm ơn mọi người đến dự.
Ông nói: “Cảm tạ quý vị đáp lại lời mời chia sẻ sứ vụ. Xin hãy đi rao giảng tin mừng cho muôn dân. Đó là đem yêu thương đến cho mọi người, mọi nơi để giúp đỡ những người nghèo khó. Lòng bác ái và lòng quảng đại của quý vị là niềm an ủi và nó sẽ cất đi những âu lo, những gánh nặng cuộc sống hằng ngày. Chính lòng bác ái này đã cứu vớt được nhiều cảnh đời khốn khổ, và lời Chúa lan tỏa tới đâu thì yêu thương đong đầy nơi đó.”
Ông chia sẻ thêm: “Chúng ta cảm tạ ơn Chúa, vì chúng ta đang có được đời sống đầy đủ ấm êm trên đất nước Hoa Kỳ, nơi mà hằng tỷ người trên thế giới mong được đến đây. Đó là hồng ân Chúa ban cho chúng ta. Những đồng hương không có dịp trực tiếp giúp đỡ những người nghèo, nhưng họ có thể yểm trợ vật chất và hiệp thông cầu nguyện với quý cha của Thánh Vinh Sơn, có nghĩa là chúng ta đang cùng nhau chia sẻ sứ vụ. Vì vậy, kính xin quý vị giới thiệu và mời gọi mọi người thân quen gia nhập hội, để vòng tay ‘Chia Sẻ Sứ Vụ’ ngày càng mở rộng.”
Linh Mục Đặng Kim Đoài, thành viên của hội, cho hay: “Mục đích của hội là để cùng với các tu hội truyền giáo ở Việt Nam giúp người nghèo. Ngoài ra, chúng tôi còn xây những ngôi nhà nguyện cho những nơi được chúng tôi truyền giáo. Song song đó, chúng tôi cũng xây những giếng nước cho những người dân tộc thiểu số trên những vùng cao nguyên, cấp học bổng cho những học sinh nghèo… Từ việc tổ chức gây quỹ cho đến những công việc gì mà hội thực hiện đều do các linh mục đặc trách. Sau 16 năm thực hiện, số người nghèo khó đang sống trong những vùng sâu, vùng xa ở Việt Nam đã được hội cứu giúp rất nhiều, nên ngân khoản để hỗ trợ cho những người nghèo khó hằng năm cũng phải trên 1.4 tỷ tiền Việt Nam cho một nơi, và chúng tôi có đến hàng chục nơi để phục vụ cho công tác này.”
Linh Mục Nguyễn Ngọc Hoàn, linh hướng hội phụ trách miền Tây Hoa Kỳ, cho hay: “Hiện nay, các linh mục của dòng Vinh Sơn tại Việt Nam càng ngày càng phát triển. Hiện có khoảng 159 linh mục, và nhiệm vụ của các cha không chỉ ở Việt Nam mà họ đã lan tỏa ra các quốc gia khác để truyền giáo, và giúp đỡ các dân nghèo khó. Vừa rồi, một đức giám mục của Nhật mời ba linh mục Việt Nam sang đó nhận một cơ sở, để các linh mục của dòng Vinh Sơn được bắt đầu truyền giáo tại đây.”
“Các linh mục dòng Vinh Sơn tại Việt Nam toàn là những người rất trẻ, và nhiệm vụ của các nhà truyền giáo chúng tôi là mang Tin Mừng đến muôn dân. Tin Mừng đây không chỉ là đi giảng cho muôn dân, mà là mang đời sống hạnh phúc, học vấn cho các em, và an ủi người già yếu. Đó là sứ vụ cụ thể. Sở dĩ hội ở tại Hoa Kỳ cộng tác với các linh mục bên Việt Nam vì đó là nơi chúng ta sinh ra và lớn lên, nên chúng ta quay trở về để hợp tác và chia sẻ với họ. Những gì có thể được thì mình chia cho người ta. Cho dù ít nhiều không sao, miễn là cái tâm của mình luôn hướng về những người nghèo khó là được,” Linh Mục Hoàn chia sẻ thêm.
Chương trình văn nghệ bao gồm các tiếng hát Việt Khang, Thúy An, Hoàng Hiệp, Trần Ngọc, và Mỹ Lan.
Ngoài ra, buổi tiệc cũng có bán Vé Số Tình Thương để gây quỹ bảo trợ. Ban tổ chức có những phẩm vật quý giá để bán đấu giá, gây quỹ cho hội.
Mọi chi tiết, xin liên lạc ban tổ chức Vũ Quang Trung 714-330-5497, Tiến Dậu 714-909 7996, Tuyết Ánh 714-330 5495, và Lisa 714-875 3788.
Mọi đóng góp và yểm trợ xin viết chi phiếu trả cho: VN. SAINT VINCENT MISSION SUPPORT.
Zelle: VN. SAINT VINCENT MISSION SUPPORT, Email: [email protected].
Mọi đóng góp đều được miễn trừ thuế. [đ.d.]
Nhân viên chính phủ đòi ám sát sếp Trump, bị DOJ truy tố
Một nhân viên của cơ quan kiểm soát không lưu, tên là Dean DelleChiaie, 35 tuổi, bị truy tố với cáo buộc “liên lạc liên bang để đưa ra lời đe dọa” nhằm giết Tổng thống Donald Trump.
Cháu nội Trump: ‘50% thế giới không thích tôi vì tên họ của tôi’
WASHINGTON, DC (NV) – Cô Kai Trump, cháu nội Tổng Thống Donald Trump, cho hay tên họ của cô khiến người ta hiểu sai về cô, theo Mandatory hôm Chủ Nhật, 3 Tháng Năm.
Trên chương trình podcast “Impaulsive” của Logan Paul hồi đầu năm nay, cô Kai, 18 tuổi, con ông Donald Trump Jr. và vợ cũ, bà Vanessa, cho biết nhiều người không hiểu con người thật của cô và không thích cô vì cô là người trong gia đình Tổng Thống Trump.
“Ý tôi là, 50% thế giới không thích tôi vì tên họ của tôi, nhưng họ không thực sự biết tôi,” cô Kai nói.
Cô kể, có lúc, cô bị người ta tới ngay trước mặt nơi công cộng và chỉ trích ông nội cô, Tổng Thống Trump, mà cô không biết phản ứng như thế nào.
“Có lần, tôi đang ở nơi công cộng, có người đi thẳng tới tôi nói ông nội tôi dở tệ. Tôi nói, ‘Cảm ơn rất nhiều vì dành thời gian để nói như vậy.’ Quá hay, anh muốn tôi nói gì bây giờ?” cô Kai giải thích.
Cô Kai cho hay cô không có ý định tham gia chính trị và nối gót ông nội cô. Cô nói cô sẽ không bao giờ tranh cử vì cô thấy chính trị là “thứ nguy hiểm.” Cô cho rằng nếu hai quan điểm chính trị trái nhau tìm được điểm chung nào đó, mọi thứ sẽ dễ dàng hơn nhiều.
“Có cánh tả cực đoan, có cánh hữu cực đoan, và có rất nhiều người trở nên quá cực đoan. Mạng xã hội thì không có nhiều thứ nằm chính giữa. Tôi nghĩ tình trạng đó làm người ta nổi điên và người ta tin quá nhiều,” cô Kai cho biết. (Th.Long)
Quần áo hở hang táo bạo tràn ngập Met Gala 2026
NEW YORK, New York (NV) – Quần áo hở hang táo bạo tràn ngập chương trình Met Gala 2026 tối Thứ hai, 4 Tháng Năm, theo USA Today.
Chủ đề của chương trình năm nay là “Nghệ Thuật Trang Phục,” liên hệ với cuộc triển lãm thời trang cùng tên của Viện Bảo Tàng Nghệ Thuật Metropolitan (Met) ở thành phố New York. Cuộc triển lãm này được tổ chức theo “dáng người,” chia thành nhiều loại khác nhau, như “dáng khỏa thân,” “dáng cổ điển,” “dáng mang thai” và “dáng lão hóa,” theo thông cáo báo chí viện bảo tàng này.
Nghệ sĩ tham dự Met Gala tối Thứ Hai nhiệt tình hưởng ứng chủ đề này, diện những bộ trang phục không chỉ tôn vinh “cơ thể có mặc đồ” mà còn “cơ thể không mặc đồ.”
Beyoncé, Kendall và Kylie Jenner, Gigi Hadid, Doechii, Irina Shayk, Tyla, Simone Ashley, Vittoria Ceretti, Alex Consanti, Isla Johnson và hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng khác diện những kiểu thời trang hở hang “nóng bỏng” bước đi trên bậc thềm Met.
“Ngay cả khỏa thân cũng không bao giờ là trần truồng. Nó luôn luôn mang ý tưởng và giá trị văn hóa,” ông Andrew Bolton, người phụ trách Viện Trang Phục của Met.
Met Gala, thường gọi là “đêm lớn nhất của thời trang,” là chương trình gây quỹ thường niên cho Viện Trang Phục của Met, được tổ chức vào Thứ Hai đầu tiên của Tháng Năm, thu hút nghệ sĩ nổi tiếng, nhà thiết kế và nhân vật văn hóa. Chương trình này mỗi năm đều mang chủ đề khác. (Th.Long)
Marco chưa kịp xưng tội, Trump vội đánh phủ đầu Đức Giáo Hoàng Leo ?
Khác biệt về giá, mức tiết kiệm nhiên liệu giữa xe hybrid và xăng
QUẬN CAM, California (NV)– Xe hybrid có mặt trên thị trường Mỹ đủ lâu, hiện diện trên hầu hết các phân khúc xe. Honda Insight ra mắt vào năm 1999 là mẫu hybrid sản xuất hàng loạt đầu tiên, theo sau vài tháng là chiếc Toyota Prius, mẫu hybrid thành công nhất mọi thời đại. Trong năm 2026, nhiều mẫu xe bán chạy nhất của Toyota như RAV4, Camry hiện chỉ có phiên bản hybrid.
Xe hybrid được đông đảo người lái xe Mỹ đón nhận, trái ngược với sự tiếp nhận chậm chạp của xe điện. Nguyên nhân là vì xe hybrid vận hành khá giống với xe xăng truyền thống, với việc đổ xăng dễ dàng thuận tiện hơn việc sạc xe điện. Xe hybrid sử dụng động cơ xăng, được trang bị thêm mô-tơ điện cùng với một bộ bình điện hybrid tương đối nhỏ so với bình của EV.
Trong một số trường hợp như khi di chuyển ở tốc độ cao, xe hybrid vận hành hoàn toàn giống như một chiếc xe xăng. Mô-tơ điện thường được kích hoạt để hỗ trợ động cơ xăng trong những tình huống cần tăng tốc mạnh hoặc leo dốc. Mô-tơ điện đóng vai trò dẫn động chính ở tốc độ thấp, thường là dưới 25 đến 30 mph, nhằm tối ưu hóa hiệu suất khi di chuyển trong thành phố, đồng thời cung cấp mô-men xoắn cao hơn để hỗ trợ xe tăng tốc từ trạng thái đứng yên. Xe hybrid tận dụng nguồn năng lượng tái tạo được thu hồi khi xe giảm tốc hoặc thắng, là yếu tố giúp xe hybrid đạt được mức tiết kiệm nhiên liệu vượt trội so với các mẫu xe xăng.
Dễ nhận thấy ưu điểm chính của xe hybrid là khả năng tiết kiệm nhiên liệu vượt trội so xe xăng. Thí dụ, Honda CR-V là một trong những mẫu xe SUV bán chạy nhất tại thị trường Mỹ hiện có cả phiên bản xăng và hybrid. Các phiên bản LX, EX và EX-L dẫn động cầu trước (FWD) là những mẫu 2026 CR-V chạy xăng, với mức tiêu thụ nhiên liệu theo EPA là 28/33 mpg (thành phố/xa lộ); trong khi các phiên bản Sport Hybrid và Sport-L dẫn động cầu trước đều đạt mức 43/36 mpg.
Phiên bản cơ sở LE dẫn động cầu trước của mẫu 2026 Toyota Corolla chạy xăng đạt mức tiêu thụ nhiên liệu 32/42 mpg (thành phố/xa lộ) theo EPA; trong khi phiên bản LE Hybrid dẫn động cầu trước đạt mức 53/46 mpg. Một ví dụ khác là mẫu pickup cỡ nhỏ Ford Maverick – danh hiệu “Xe pickup của năm 2026” do MotorTrend bình chọn. Phiên bản xăng 2025 Maverick XL dẫn động bốn bánh (AWD) có mức tiết kiệm nhiên liệu theo EPA là 22/30 mpg; trong khi phiên bản hybrid dẫn động bốn bánh đạt mức 40/34 mpg.
Tuy nhiên, lợi thế về khả năng tiết kiệm nhiên liệu thường đi kèm với nhược điểm là mức giá bán trung bình cao hơn, mặc dù khoảng cách giá này đang dần được thu hẹp. Dưới đây là một vài ví dụ về mức giá thấp nhất cho các phiên bản chạy xăng và hybrid của một số mẫu xe mới:
2026 Honda CR-V LX chạy xăng FWD có giá khởi điểm từ $32,370; phiên bản Sport Hybrid FWD có giá khởi điểm từ $37,080.
2026 Toyota Corolla LE chạy xăng, FWD có giá khởi điểm từ $24,120; phiên bản LE Hybrid FWD có giá khởi điểm từ $25,970.
2026 Ford Maverick XL SuperCrew chạy xăng, FWD có giá khởi điểm từ $28,990; phiên bản 2026 Maverick XL SuperCrew Hybrid FWD có giá khởi điểm từ $29,990.
Bên cạnh nhược điểm về mức giá cao hơn, các mẫu xe hybrid cũng thường có công suất tổng thể thấp hơn mẫu xe xăng tương đương. Ví dụ, mẫu 2026 Toyota Corolla FWD chạy xăng sử dụng động cơ 4 xi-lanh, dung tích 2.0 lít công suất 169 mã lực; trong khi động cơ 4 xi-lanh, dung tích 1.8 lít trên mẫu Toyota Corolla FWD Hybrid có tổng công suất 138 mã lực. 2026 Ford Maverick XL FWD có công suất 191 mã lực từ hệ truyền động hybrid 2.5 lít. Khi được trang bị tùy chọn động cơ xăng tăng áp 2.0 lít, mẫu xe pickup này lại đạt công suất lên tới 250 mã lực. Tuy nhiên cũng có một số ngoại lệ. Thí dụ như hệ truyền động hybrid trên Hyundai Sonata bao gồm động cơ 4 xi-lanh 2.0 lít kết hợp mô-tơ điện có tổng công suất 192 mã lực; cao hơn 1 mã lực so với động cơ 4 xi-lanh 2.5 lít trên phiên bản 2026 Hyundai Sonata 2026. (HD)
Những ‘ấm trà’ của Trung Quốc
Trúc Phương/Người Việt
Trung Quốc là tay tổ lách luật. Trong nhiều năm, họ dễ dàng qua mặt Mỹ và phương Tây khi “tuân thủ” không nhập dầu từ các nước chịu lệnh trừng phạt trong đó có Iran. Lục sổ sách, gần như không có công ty dầu nhà nước nào của Trung Quốc có dấu vết dính dáng nguồn dầu Iran. Tuy nhiên, dầu Iran vẫn nhập đều đặn vào Trung Quốc và được chuyển đến các “ấm trà,” những nhà máy lọc dầu tư nhân luồn lách giao dịch với những đội tàu ma “không biển số”…
“Ấm trà” Hengli
Ngày 2 Tháng Năm, Bộ Thương Mại Trung Quốc ban hành một lệnh cấm dựa trên “quy định về việc đối phó tình trạng áp dụng ngoài lãnh thổ không hợp lý của luật pháp nước ngoài và các biện pháp liên quan.” Lệnh quy định rằng không cá nhân hay thực thể nào được phép thực thi các lệnh trừng phạt của Bộ Tài Chính Mỹ nhằm vào công ty TNHH lọc hóa dầu Hengli (Hằng Lực) và một số công ty khác của Trung Quốc.
Sở dĩ Bộ Thương Mại Trung Quốc đưa ra lệnh trên là do, vào ngày 24 Tháng Tư, 2026, Văn Phòng Kiểm Soát Tài Sản Nước Ngoài (Office of Foreign Assets Control – OFAC) thuộc Bộ Tài Chính Mỹ đưa Hengli vào danh sách các cá nhân/tổ chức bị trừng phạt (Specially Designated Nationals – SDN).
Theo Bộ Tài Chính Mỹ, Hengli là một trong những nhà máy lọc dầu tư nhân chuyên nhập dầu Iran với các thương vụ lên đến hàng tỷ đô. Ngoài Hengli và bốn nhà máy lọc dầu tư nhân khác của Trung Quốc bị đưa vào SDN, Mỹ cũng trừng phạt khoảng 40 công ty vận tải biển và tàu thuyền, cáo buộc họ là một phần trong mạng lưới “đội tàu bóng tối” của Iran. Cơ sở pháp lý cho hành động trên là sắc lệnh hành pháp 13902 được ban hành vào Tháng Giêng, 2020, thời Trump nhiệm kỳ đầu.
Nói cách khác, có thể hiểu lệnh cấm ngày 2 Tháng Năm của Bộ Thương Mại Trung Quốc là nhằm vô hiệu hóa vụ SDN của Mỹ. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc áp dụng “Quy Tắc Ngăn Chặn” (Blocking Rules) và ban hành một lệnh cấm cụ thể từ khi quy tắc này có hiệu lực vào ngày 9 Tháng Giêng, 2021.
Hengli không phải là một nhà máy lọc dầu nhỏ. Họ vận hành một tổ hợp lọc hóa dầu với công suất khoảng 400,000 thùng/ngày tại đảo Trường Hưng (Changxing) thuộc Đại Liên. Do vậy, việc Mỹ đưa Hengli vào danh sách SDN có tác động khá nghiêm trọng, bởi một tập đoàn một khi bị đưa vào danh sách đen thì không chỉ bản thân họ khó làm ăn mà giờ đây các khách hàng ở khâu thượng nguồn và hạ nguồn, ngân hàng, công ty bảo hiểm, nhà cung cấp dịch vụ logistics, các tập đoàn đa quốc gia và thậm chí đối tác trong nước… đều muốn né họ vì sợ vướng vào các lệnh trừng phạt thứ cấp.
Phần mình, Hengli phủ nhận có bất kỳ hoạt động giao thương nào với Iran. Trong hồ sơ gửi lên sàn giao dịch chứng khoán, họ khẳng định họ “chưa từng có bất kỳ giao dịch thương mại nào với Iran kể từ khi công ty thành lập,” rằng tất cả nhà cung cấp dầu thô của họ đều cam kết nguồn dầu không xuất phát từ những nơi đang chịu án trừng phạt của Mỹ.
Vụ việc trở nên phức tạp khi nhiều công ty đa quốc gia hoạt động tại Trung Quốc – đặc biệt các tổ chức tài chính, công ty vận tải biển và logistics, công ty thương mại quốc tế – bị rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu các ngân hàng nước ngoài – chẳng hạn chi nhánh Citi hay HSBC tại Trung Quốc, hoặc các ngân hàng Trung Quốc có hoạt động quốc tế – nếu thực thi quy định Mỹ bằng cách từ chối cung cấp dịch vụ thanh toán cho năm công ty lọc dầu đang bị trừng phạt, hoặc đóng băng tài khoản các công ty này, thì họ lại vi phạm lệnh của Bộ Thương Mại Trung Quốc.
Hệ thống “ấm trà” có từ lúc nào?
Hệ thống nhà máy lọc dầu tư nhân (trông giống ấm trà) với hơn 100 nhà máy đã và đang đóng vai trò là công cụ then chốt giúp Trung Quốc lách các lệnh trừng phạt của Mỹ. Theo nhận định của giới phân tích năng lượng, bằng cách giao phó hoạt động buôn bán dầu mỏ với Iran cho các doanh nghiệp chủ yếu thuộc khu vực tư nhân – vốn hoạt động một cách độc lập, tách biệt khỏi các tập đoàn năng lượng khổng lồ thuộc sở hữu nhà nước – Bắc Kinh có thể vừa hỗ trợ Tehran và bảo đảm sự ổn định nguồn cung dầu mỏ từ Iran, lại vừa duy trì được cân bằng trong quan hệ với Mỹ cũng như các quốc gia Trung Đông.
Do có nhiều thực thể tham gia hoạt động buôn bán dầu mỏ với Iran, trong đó có tàu thuyền, cảng biển và nhà máy lọc dầu – vốn bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt, một hệ thống giao dịch song song đã hình thành và hầu như không có liên hệ nào với thị trường dầu mỏ chính thống của Trung Quốc.
Nói cách khác, trên bề mặt, Trung Quốc tỏ vẻ tuân thủ nghiêm ngặt các lệnh trừng phạt quốc tế; nhưng trong thực tế, họ đi luồn cửa hậu. Trên danh nghĩa, chính phủ Trung Quốc “không hề” mua dầu từ Iran. Trong sổ sách, cơ quan Hải Quan Trung Quốc chẳng có giấy tờ nào cho thấy có bất kỳ lô dầu thô nhập cảng nào từ Iran kể từ năm 2023 trở đi.
Mọi hoạt động đều trao cho các “ấm trà.” Để né lệnh trừng phạt Mỹ, hệ thống nhà máy lọc dầu “ấm trà” cùng giới trung gian áp dụng những thủ đoạn vô cùng tinh vi để che giấu hoạt động. Các tàu dầu của họ thường tắt thiết bị định vị và họ “bốc hàng” lên tàu ngay trên biển.
Khác với các tập đoàn lọc dầu quốc doanh quy mô lớn, các nhà máy “ấm trà” gần như không sở hữu tài sản ở nước ngoài, do đó họ ít chịu tổn thất hơn nếu bị cắt đứt khỏi hệ thống ngân hàng Mỹ. Trong thực tế, họ không xài đô la Mỹ mà dùng nhân dân tệ để thanh toán cho Iran thông qua hệ thống thanh toán riêng. Bằng cách đó, họ không thể bị Mỹ mò ra dấu vết và cũng chẳng bị cản trở gì trong giao dịch thực tế.
Mạng lưới hậu cần liên quan hệ thống “ấm trà” trị giá hàng tỷ đô phát triển rất mạnh. Tổ chức vận động chính sách “United Against Nuclear Iran” (UANI, trụ sở tại Mỹ) cho biết, tính đến đầu năm 2026, có gần 600 con tàu bị nghi ngờ bí mật vận chuyển dầu thô hoặc các sản phẩm dầu mỏ từ Iran – tăng vọt so với 70 tàu được ghi nhận vào cuối năm 2020. Theo giới phân tích, quy mô này ngày càng lớn, đến mức việc chấm dứt toàn bộ hoạt động hệ thống “ấm trà” và chân rết chằng chịt của nó là điều vô cùng khó khăn, thậm chí bất khả thi.
Thoạt đầu, các “ấm trà” là cái gai trong mắt Bắc Kinh, vào thời điểm chính quyền trung ương dồn sức phát triển ngành lọc hóa dầu quốc gia dưới sự kiểm soát của hai tập đoàn khổng lồ thuộc sở hữu nhà nước là Sinopec và China National Petroleum. Lúc đó, các “ấm trà” bị cấm nhập dầu thô.
Tuy nhiên, hệ thống “ấm trà” (tập trung chủ yếu tại tỉnh ven biển Sơn Đông) được chính quyền địa phương bảo vệ, bởi các công ty lọc dầu tư nhân mang lại công ăn việc làm. Năm 2015, chính phủ Trung Quốc thay đổi chiến lược, cho phép một số nhà máy lọc dầu tư nhân nhập dầu thô, trong bối cảnh các tập đoàn dầu khí quốc doanh bị cạnh tranh khốc liệt trong môi trường quốc tế.
Ban đầu, Iran không phải là nhà cung cấp chính. Các nhà máy “ấm trà” chủ yếu giao dịch với Nga, Angola, Venezuela và Brazil. Năm 2018, tình hình thay đổi khi Tổng Thống Trump đẩy mạnh các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran. Việc mua dầu thô từ Iran trở nên quá rủi ro đối với các công ty dầu khí quốc gia Trung Quốc. Thế là các công ty “ấm trà” chộp ngay cơ hội.
Theo số liệu từ Kpler, nơi chuyên theo dõi lộ trình các tàu chở dầu, lượng dầu thô nhập cảng vào Trung Quốc từ Iran ước tính tăng hơn gấp đôi từ năm 2017 đến 2025, xấp xỉ 1.4 triệu thùng/ngày. Riêng Hengli, doanh thu của họ tăng gấp ba kể từ năm 2018, đạt khoảng $30 tỷ vào năm 2025.
Trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Tập Cận Bình (dự kiến ngày 14 và 15 Tháng Năm tại Bắc Kinh), tại sao Mỹ “bày ra” vụ Hengli? Với cái thế ngày càng yếu hơn Trung Quốc, đặc biệt bởi những hậu quả từ cuộc chiến với Iran, Mỹ dường như muốn thủ một lá bài để làm đối trọng. Vụ Hengli nói riêng và đòn đánh vào công nghiệp hóa dầu Trung Quốc nói chung giúp Mỹ dường như có cái để mặc cả, dù lá bài này thật ra chẳng nặng ký gì cho lắm. “Một công hai chuyện,” việc này cũng giúp gây cản trở nguồn xuất cảng dầu của Iran.
Theo Điều 9 trong “Quy Tắc Ngăn Chặn” (Blocking Rules) của Trung Quốc, năm công ty lọc dầu Trung Quốc đang bị án phạt, trong đó có Hengli, có cơ sở pháp lý để kiện các công ty đa quốc gia hoặc tổ chức tài chính ra tòa án Trung Quốc, nếu các bên đó từ chối giao dịch với họ vì lý do tuân thủ lệnh của Mỹ. Kiện ra tòa cũng đồng nghĩa với việc yêu cầu bồi thường thiệt hại. Thông qua việc kích hoạt “Quy Tắc Ngăn Chặn,” Bắc Kinh gửi tới Washington một thông điệp rõ ràng: Trung Quốc có công cụ để khiến cho việc thực thi các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với họ trở nên khó khăn hơn. [kn]
