Bão Hilary đổ bộ vào Nam California tuần tới, gió 111 dặm/giờ
HUNTINGTON BEACH, California (NV) – Bão nhiệt đới Hilary đã xoáy vào vùng Thái Bình Dương ngoài khơi Mexico và có thể sẽ đáp xuống miền Nam California đầu tuần tới.
Hilary đang di chuyển hướng Tây-Tây Bắc khoảng 470 dặm cách Manzanillo, Mexico, với sức gió lên tới 40 dặm/giờ, Trung Tâm Gió Lốc Quốc Gia Hoa Kỳ khuyến cáo vào lúc 8 giờ sáng Thứ Tư, 16 Tháng Tám. Theo dự đoán năm ngày tới về đường đi của cơn bão thì nó sẽ đánh vào miền Nam California vào Thứ Hai, tuy còn quá sớm để đưa ra thời điểm chính xác.

Bão nhiệt đới hiếm khi ập vào miền Nam California, thường là đến Baja California rồi tan biến trong địa phận Mexico hoặc đi theo hướng Tây ra biển lớn. Đã có tám đợt bão trong mùa bão phía Đông Thái Bình Dương năm nay, vốn sẽ kết thúc vào ngày 30 Tháng Mười Một.
Hilary dự trù sẽ mạnh lên thành một cơn lốc xoáy cấp 3, với gió ít nhất 111 dặm/giờ vào Thứ Sáu tuần này trước khi yếu dần đi khi tới phía Bắc Mexico hoặc miền Nam California. (TTHN)
Georgia muốn xét xử Trump và 18 đồng phạm vào Tháng Ba 2024
ATLANTA, Georgia (NV) – Bà Fani Willis, chánh biện lý Fulton County, người được đại bồi thẩm đoàn xác nhận đưa ra cáo trạng truy tố cựu Tổng Thống Donald Trump và 18 nghi can khác, muốn xét xử vụ này vào Tháng Ba, 2024, theo AP.
Trong một hồ sơ nộp tòa sáng Thứ Tư, 16 Tháng Tám, bà Willis đề nghị phiên tòa xét xử sẽ bắt đầu khởi sự vào ngày 4 Tháng Ba, 2024, đồng thời bà cũng đề nghị phiên tòa sơ thẩm sẽ diễn ra vào tuần lễ bắt đầu ngày 5 Tháng Chín.

Hôm Thứ Hai, đại bồi thẩm đoàn Fulton County đưa ra bản cáo trạng sau hơn hai năm điều tra, sau cú điện thoại mà ông Trump, lúc đó còn là tổng thống, gọi cho ông Brad Raffensperger, bộ trưởng Hành Chánh tiểu bang, người phụ trách bầu cử ở Georgia, vào ngày 2 Tháng Giêng, 2021.
Trong cuộc điện đàm này, ông Trump nói ông Raffensperger giúp “kiếm 11,780 lá phiếu” cần thiết để ông thắng ông Biden sau khi ông thua ứng cử viên đảng Dân Chủ.
Trước đó trong ngày, các công tố viên Fulton County đưa ra bằng chứng trước đại bồi thẩm đoàn để truy tố ông Trump, bao gồm triệu tập nhiều giới chức tiểu bang Georgia, trong đó có cả vị cựu phó thống đốc, trong vai trò nhân chứng.
Trong khi đó, ông Trump và đồng minh, vẫn khẳng định vô tội, và cho rằng những gì ông nói với ông Raffensperger là do sự “cố vấn” của luật sư. (MPL) [qd]
Một phi công trưởng của hãng hàng không Chile đột tử khi đang bay
SANTIAGO, Chile (NV) – Theo nhiều báo cáo, một phi công trưởng trên chuyến bay hàng không dân dụng từ Miami, Florida, đến Nam Mỹ chợt trở bệnh và chết giữa đường, theo trang tin Business Insider loan tin hôm Thứ Tư, 16 Tháng Tám.
Hãng hàng không LATAM của Chile đưa ra một tuyên bố tới một số cơ quan truyền thông như La Republica, El Pais và BioBio, xác nhận rằng chuyến bay 505 từ Florida, Mỹ, đi Santiago, Chile, buộc phải chuyển hướng sau khi phi công trưởng cho biết không được khỏe rồi sau đó qua đời.

Bản thông cáo cho biết hai phi công phụ đã điều khiển chiếc Boeing 787-9 Dreamliner và chuyển hướng đến phi trường Tocumen International Airport ở Panama.
Đài truyền thanh BioBio cho biết người phi công này tên là Iván Andaur.
LATAM cho biết người tử nạn làm phi công được 25 năm.
Dữ liệu từ FlightAware, một trang web theo dõi hoạt động của máy bay, cho thấy chiếc Boeing 787 đột ngột hạ độ cao về phía sân bay ở Panama khoảng hai giờ sau cất cánh hôm Thứ Hai.
LATAM tuyên bố: “Chúng tôi đánh giá cao sự nghiệp 25 năm và đóng góp quý giá của ông Andaur, một mẫu mực về sự chuyên nghiệp, tận tâm và lòng tận tụy.” (MPL) [qd]
Cá cam – Thơ Thận Nhiên
Thận Nhiên
Cá cam

tôi thấy em vừa được bạn chài mang lên bãi
em thở thoi thóp bằng mang
người ta sẽ đánh vảy em bằng dao bén
chặt khúc rồi cắt lát
tôi thương mùi tanh của em
mua về rồi thả em vào chậu
người ta đeo vòng vàng khi ra đường
giờ có em, tôi mang em theo
em quẫy đuôi và vây trong ngực tôi
đôi lúc tôi quên em đến từ đâu
khi ra biển đi bơi mỗi sáng
em tuôn ra khỏi lồng ngực
cùng bơi với nhau
cùng thả ngửa nhìn lên những đám mây mùa hè
trời cao và xanh ngắt
đây là thời đại mà người ta khạc vi khuẩn vào mặt nhau
tôi mang khẩu trang phòng dịch
phổi không giữ được không khí
tôi muốn thở bằng mang
tôi tưởng tượng một cách thơ mộng
sáng mai thả em về biển
ơi xa đi mày”
nhưng tôi quyết định thực đơn tối nay gồm hai món
canh chua và chưng tương
LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việt,” bằng tất cả mọi thể loại thơ. Xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683
Phớt lờ khen chê, Biden đang ráo riết thuyết phục dân Mỹ về chính sách kinh tế
Hacienda Heights: Kẻ cướp kéo lê phụ nữ 75 tuổi để giật bóp giữa ban ngày
HACIENDA HEIGHTS, California (NV) – Cảnh sát đang truy tìm một người đàn ông đi giật bóp một phụ nữ 75 tuổi hôm Thứ Hai, 14 Tháng Tám, rồi kéo lê nạn nhân trong bãi đậu xe nhà băng ở Hacienda Heights.
Nạn nhân mất bóp sống ở Hacienda Heights, có vẻ là người gốc Á Châu, đã được nhân viên cấp cứu băng bó những vết trầy xước ở vai tại chỗ, Trung Úy Ken Fitch thuộc Sở Cảnh Sát Los Angeles County (LASD) cho hay.

Cảnh sát vẫn chưa thu hồi được chiếc bóp của nạn nhân, trong đó có một ví đựng một số tiền mặt và một cái điện thoại di động.
Vụ cướp xảy ra ngay bên ngoài ngân hàng Bank of America ở số 1605 South Azusa Ave. vào lúc 11 giờ 18 phút sáng. Khu thương mại này còn có chợ 99 Ranch Market, một tiệm bánh và một số nhà hàng.
Người phụ nữ đang đứng ở máy ATM thì bỗng từ phía sau, kẻ cướp giật lấy chiếc bóp bà đang đeo, Trung Úy Fitch cho biết.
Vì chiếc bóp vẫn còn trên người, bà phản ứng bằng cách níu lấy dây đeo của bóp. Thế là kẻ cướp kéo lê chiếc bóp cùng nạn nhân băng qua bãi đậu xe, làm đôi giày rơi khỏi chân bà.
Một cựu cảnh sát viên tình cờ có mặt trong khu thương xá đó, đã thu được cảnh tượng nạn nhân bị kéo lê dưới đất.
Cuối cùng thì kẻ cướp cũng giằng lấy được cái bóp khỏi tay người phụ nữ, băng thu hình lan truyền trên mạng cho thấy.
Hai người qua đường chạy theo kẻ cướp nhưng không kịp nên dừng lại.
Nạn nhân tự đứng lên được, chỉ bị xây xát vai.
Cảnh sát đang tìm thêm những đoạn thu hình cảnh cướp giật này để truy ra xem kẻ cướp có dùng xe chạy đi trốn hay có thêm tòng phạm.
Hacienda Heights là một cộng đồng ngoại ô Los Angeles County, giáp San Gabriel Valley, Rowland Heights, City of Industry, và Whittier. Người Á Châu chiếm phần đông dân số ở đây, hơn cả người da trắng. Khu vực này có chùa Tây Lai nổi tiếng của người Đài Loan.
Ai có chi tiết, có thể cung cấp cho cảnh sát tại số 626-330-3322. (TTHN)
Toàn bộ cảnh sát ở một thành phố Minnesota nghỉ ngang
GOODHUE, Minnesota (NV) – Một thành phố nhỏ tại miền Đông Nam tiểu bang Minnesota có thể sẽ không còn sở cảnh sát khi tất cả cảnh sát viên đều từ nhiệm, các viên chức cho biết, theo đài NBC News.
Sở Cảnh Sát Goodhue đã giải tán vì những vấn đề liên quan tới lương bổng, Thị Trưởng Ellen Anderson Buck phát biểu tại cuộc họp Hội Đồng Thành Phố hôm Thứ Hai, 14 Tháng Tám. Theo trang mạng điện tử của Goodhue, thành phố có quận cùng tên, chỉ có dân số hơn 1,000 người.

Hội Đồng Thành Phố đã thảo luận kế hoạch thay thế để giữ an ninh khi toàn bộ sở cảnh sát từ nhiệm. Ban đầu, buổi họp được triệu tập để thành phố thảo luận về việc tăng lương, nhưng tất cả cảnh sát viên đều đã từ chức trước khi kịp điều đình lương bổng.
Cảnh Sát Trưởng Josh Smith đã đệ đơn từ chức tại một cuộc họp Hội Đồng Thành Phố vào Thứ Tư tuần trước, hãng thông tấn AP đưa tin. Một sĩ quan chính thức và năm cảnh sát viên làm việc bán thời gian đã cùng lúc từ chức hai ngày sau khi hay tin về ông Smith.
Tại một cuộc họp thành phố vào ngày 26 Tháng Bảy, ông Smith cho biết “không hề có một hồ sơ ứng tuyển nào” nộp cho sở cảnh sát và hé lộ rằng các cơ quan thực thi công lực khác đang cố gắng tuyển ông ta và các đồng sự.
Ông Smith nhấn mạnh sự cấp bách của vấn đề và cho biết các sở cảnh sát quy mô nhỏ hơn mà ông đã xem qua đều trả ít nhất $30 một giờ, trong khi Sở Cảnh Sát Goodhue chỉ trả có $22/giờ.
Tất cả thành viên của sở cảnh sát, trong đó có Smith, không lập tức phản hồi các yêu cầu bình luận. Thị Trưởng Anderson Buck cũng không trả lời nhà báo.
Tại cuộc họp hội đồng, bà Buck cho biết bà đã liên lạc với Văn Phòng Cảnh Sát Trưởng Goodhue County và sẽ có một buổi họp vào Thứ Tư để bàn luận làm thế nào để có cảnh sát tạm thời bảo vệ thành phố.
Từ đây đến ngày 24 Tháng Tám, sở cảnh sát vẫn đảm nhiệm vai trò giữ an ninh cho thành phố.
Theo một giải pháp ngắn hạn tạm thời, thành phố sẽ tìm cách tái lập sở cảnh sát, điều này bao gồm các cuộc bàn luận nhằm tăng lương cho sĩ quan, bà cho biết.
Một viên chức hội đồng đã so sánh mức lương của các viên cảnh sát Goodhue với các thợ hàn trong thành phố và nói rằng: “Chẳng ai giao nộp mạng sống của mình ở tiền tuyến với mức lợi tức quá thấp.” (TTHN)
Người đe dọa ám sát Biden bị bắn chết từng đeo AR-15 tiếp cảnh sát
SALT LAKE CITY, Utah (NV) – Người đàn ông 75 tuổi lên mạng xã hội đe dọa ám sát Tổng Thống Joe Biden vào tuần trước bị FBI bắn thiệt mạng, từng gặp vấn đề với cảnh sát trong việc sử dụng súng, theo AP loan tin hôm Thứ Tư, 16 Tháng Tám.
Hồ sơ của cảnh sát Utah cho biết hồi năm 2018 giới chức công lực phải đến nhà ông Craig Roberstson, nay đã chết, vì có báo cáo đương sự chĩa súng vào người khác.

Hồi Tháng Tám, 2018, đương sự cầm một khẩu súng ngắn tiến đến các nhân viên Google Fiber đang làm việc trên một cột điện ở sân vườn phía sau nhà của ông ta.
Những nhân viên này làm việc để nối wifi cho nhà hàng xóm.
Ông Robertson đuổi những người này phải đi ra khỏi đất sở hữu của mình, vừa nói vừa chĩa súng vào nhóm người này.
Các nhân viên Google Fiber báo với cảnh sát và trình bày họ có đến bấm chuông cửa để xin vào làm việc trên cột điện đặt ở phía sân sau, nhưng không có người trả lời.
“Robertson hét vào mặt những nhân viên kia, và vung vẩy súng khiến họng súng chĩa vào họ,” báo cáo của cảnh sát cho thấy.
Nhóm nhân viên Google Fiber gọi 911, khi cảnh sát đến, ông Robertson ra mở cửa với một khẩu AR-15 khoác trên vai.
Trong cuộc nói chuyện với giới chức, đương sự phủ nhận việc chĩa súng ngắn về phía bất kỳ người nào.
“Khi tôi đang nói chuyện với Robertson, ông ta cầm khẩu súng AR-15, tôi thấy đương sự mang khẩu súng ở tư thế sẵn sàng nhả đạn, ngón tay đặt hờ trên vòng bảo vệ cò súng, điều này khiến tôi tin rằng đương sự được huấn luyện sử dụng súng và biết vị trí họng súng hướng về đâu và cách điều khiển vũ khí trong khi di chuyển,” báo cáo giới chức cảnh sát cho biết.
Hôm Thứ Hai đầu tuần, FBI công bố kết quả điều tra về việc nhân viên của cơ quan điều tra liên bang này bắn chết ông Robertson.
Bản báo cáo cho biết ông Craig Robertson, một cựu quân nhân Không Quân, thiệt mạng trong một cuộc đột kích của FBI vào nhà của đương sự tại thành phố Provo, Utah, vào Thứ Tư tuần trước, chỉ trong vài giờ trước khi ông Biden đến thủ phủ Utah.
Các nhân viên FBI đến nhà ông Robertson vào sáng sớm Thứ Tư, 9 Tháng Tám, để bắt đương sự vì ba trọng tội, bao gồm đe dọa tổng thống sau khi đã điều tra đương sự trong nhiều tháng, theo hồ sơ tòa án.
Ông Robertson đã chĩa súng vào các nhân viên FBI đến bắt giữ, thông báo của FBI cho biết hôm Thứ Hai.
Bà Sandra Barker, phát ngôn viên FBI, cho biết: “Ông Robertson chống cự việc bắt giữ và khi các nhân viên FBI cố gắng bắt giữ thì đương sự chĩa một khẩu súng về phía họ.”
Hai người con của ông Robertson hiện không đưa ra ý kiến trên mạng xã hội hoặc trả lời điện thoại, nhưng tuần trước, họ bác bỏ ý kiến cho rằng đương sự có thể làm tổn thương bất cứ ai.
Trong nhiều tháng trước, ông Robertson thường xuyên đưa ra trên mạng xã những lời đe dọa các đảng viên đảng Dân Chủ nổi tiếng, bao gồm cả những nhân vật chủ chốt như Phó Tổng Thống Kamala Harris và Tổng Thống Biden.
Các mối đe dọa trở nên cụ thể hơn trước chuyến thăm Utah của tổng thống, khi ông Robertson đe dọa trên mạng xã hội rằng sẽ mặc đồ ngụy trang và “phủi bụi khỏi khẩu súng bắn tỉa M24” để “chào đón” tổng thống.
Những lời đe dọa đó diễn ra sau nhiều tháng ông Robertson đăng những bức ảnh trên mạng xã hội về nhiều loại súng mà ông ta gọi là “công cụ diệt trừ,” cùng với những lời đe dọa chống lại các giới chức chính phủ.
Các bài đăng trên mạng xã hội của ông Robertson hoàn toàn tương phản với cách một số người hàng xóm mô tả là một người đàn ông sùng đạo và chu đáo. (MPL) [qd]
Vụ Việt Á chưa xử, Việt Nam có tạo dư luận sẽ có nhóm bị can ‘được miễn tội?’
Sâu róm tàn phá 2,000 hécta rừng thông ở Hà Tĩnh
HÀ TĨNH, Việt Nam (NV) – Rừng thông phòng hộ rộng 2,000 hécta ở huyện Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh, đang trong thời kỳ khai thác nhựa bị sâu róm tấn công đến lụi tàn.
Sâu róm hay còn gọi là sâu lông, khi trưởng thành có lông chứa độc tố.

Xác nhận với báo VNExpress hôm 16 Tháng Tám, ông Nguyễn Phi Quỳnh, trưởng Ban Quản Lý Rừng Phòng Hộ Hồng Lĩnh, cho biết dịch sâu róm xuất hiện tại các cánh rừng thông do đơn vị quản lý từ hồi đầu năm 2023.
Tuy nhiên, từ Tháng Bảy đến nay sâu phát triển mạnh, với mật độ dày đặc 10-50 con một cây, cá biệt có cây 300-400 con sâu bám đầy thân.
“Sâu róm tại rừng thông lúc nào cũng có, nhưng chu kỳ 3-5 năm phát dịch một lần. Hiện nay, sâu róm xuất hiện nhiều do độ ẩm lớn, mưa nắng thất thường,” ông Quỳnh nói và cho biết những con sâu róm này thuộc thế hệ thứ ba, độ tuổi từ 3 đến 6.
Theo ông Quỳnh, sâu ăn lá khiến quá trình sinh trưởng của cây bị ảnh hưởng, cây thông có thể bị còi cọc và chết khi gặp thời tiết cực đoan, nắng nóng kéo dài. Do đó mỗi tuần, giới chuyên môn đều phải dùng máy phun thuốc diệt sâu 1-2 lần.
Thậm chí, những khu vực có mật độ 300-400 con sâu róm mỗi cây thì phun 4-5 lần một tuần. Công việc này khá vất vả do địa hình núi cao và dốc.
“Chúng tôi đã báo cáo sự việc cho Sở Nông Nghiệp và các đơn vị liên quan được biết, theo dõi và đề nghị giúp đỡ như cung ứng thêm thuốc trừ sâu cùng trang thiết bị trong việc phòng trừ sâu róm,” ông Quỳnh cho biết.

Rừng thông bị sâu ăn trụi lá thì phải ba năm nữa mới cho nhựa. Như vậy, thiệt hại kinh tế rất lớn bởi vì trung bình mỗi năm một cây thông cho thu hoạch 1 kg nhựa, và cứ 1 hécta rừng có khoảng 1,000-1,100 cây thông.
Ban Quản Lý Rừng Phòng Hộ Hồng Lĩnh được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng với diện tích gần 10,000 hécta, gồm cây thông thuần loài, thông xen keo, rừng tự nhiên và đất lâm nghiệp, trải dài trên thị xã Hồng Lĩnh và các huyện Lộc Hà, Can Lộc, Nghi Xuân. (Tr.N) [qd]
2 nhà báo, 2 ‘đại trượng phu’
LTS: Nhật báo Người Việt mở mục ‘Bạn đọc viết’ nhằm mời gọi quý thân hữu ‘cùng làm báo’ với Người Việt, chia sẻ những rung cảm, ý tưởng, quan niệm, hồi ức, kiến thức, kinh nghiệm,… về đời sống và xã hội. Để tham gia, quý bạn đọc vui lòng gởi email: [email protected]
Lê Thi

Hai nhà báo Phan Khôi và Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu đều là những thức giả thời “tân cựu giao duyên.” Phan Khôi sinh năm 1887 ở làng Bảo An, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Còn Nguyễn Khắc Hiếu sinh năm 1889 ở làng Khê Thượng, huyện Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây.
Hai ông có nhiều nét tương đồng. Cùng sinh vào những năm cuối thế kỷ 19, đều là những người xuất thân từ Nho Học nhưng lại đi làm báo Quốc Ngữ để sinh sống. Hai ông cộng tác với hàng chục tờ báo và cũng từng làm chủ bút những tờ báo nổi tiếng.
Trong làng báo, cả hai cùng nổi lên như những ngôi sao sáng vừa độc đáo, vừa dồi dào năng lực sáng tác, là những cây bút phóng khoáng xông xáo trên nhiều lĩnh vực, đi khắp miền đất nước. Một người được đánh giá là “chuẩn bị,” còn một người lại “mở đầu” cho sự ra đời của “Thơ Mới.”
Hai ông cũng được xem là những nhà Nho, nhà báo đầy cá tính. Nhưng Tản Đà là người trung thành với Nho Giáo, còn Phan Khôi thì khác “ông là nhà Nho đã phụ bạc một cách tàn nhẫn Nho Học để đi theo Tây Học.” (1) Vì thế hai ông có chỗ bất đồng với nhau.
Từ năm 1931, khi phụ trách tờ Phụ Nữ Tân Văn, Phan Khôi đã lái tờ báo đi vào con đường canh tân, ông bắt đầu tấn công nền cựu học, tấn công Nho giáo, kết án chế độ đại gia đình, công kích kịch liệt chế độ “tam cương.”
An Nam Tạp Chí của Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu liền nhảy vào vòng chiến. Nhà nho Phan Khôi và nhà nho Nguyễn Khắc Hiếu “giao tranh” ác liệt trong một cuộc bút chiến kéo dài.

Trên An Nam Tạp Chí số 29 ngày 20 Tháng Hai, 1932 với tựa đề “Một Cái Tai Nạn Lưu Hành ở Nam Kỳ: Phan Khôi,” Nguyễn Khắc Hiếu nhân danh giới Nho Học kết án Phan Khôi ba tội: “Vu hãm tiên hiền, loạn ngôn hoặc chúng, bại hoại phong hóa.”
Với tội danh như vậy, Tản Đà kêu án “xử chém” Phan Khôi. Nhưng để Phan Khôi được biện hộ ông cho “trảm giam hậu” (để lại chứ chưa chém ngay).
Tiếp đó, trên số báo số 37 ra ngày 16 Tháng Tư, 1932, Tản Đà buộc Phan Khôi phải chịu một hình phạt độc đáo… “chịu ba trăm roi đòn, chia đánh ở ba nơi:
– Ở trước sân Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội là nơi gốc văn vật của sự học Nho của nước ta.
– Ở Huế, là thủ phủ xứ Trung Kỳ
– Ở Quảng Nam là nơi chốn của tội nhân sinh trưởng và học tập.”
Để “trên có các vị Tiên Thánh, Tiền hiền cùng giám lãm, dưới có các sĩ phu trong phái Hán Học cũng được dự biết.”
Tản Đà còn chu đáo: “Ngoài cái tội án Phan Khôi đã nghĩ kết, chiếu theo thường luật có bắt tội oa chủ; vậy những tiền giải Phan Khôi từ Nam ra Bắc cho lại về đến Huế, về đến Quảng Nam do Ban Trị Sự của Phụ Nữ Tân Văn của bà Nguyễn Đức Nhuận phải trích tiền quỹ của báo ấy cung nạp, vì báo này đã đăng bài của Phan Khôi.”
Trong cuộc bút chiến, đôi lúc Tản Đà không giữ được bình tĩnh nên có những lời lẽ hết sức nặng nề như:
– “Cứ những lời ông Khôi viết trên tờ Tân Văn có nhiều những tính chất tầm bậy.”
-“…Thời một phần nhân đạo sẽ chẳng do đó mà dần dần lấn lún đến trở ra cầm thú cẩu trệ sao?”
Hay: “Gian thay! ông Phan Khôi, ác thay! ông Phan Khôi, tiểu nhân thay! ông Phan Khôi.”
Nghe chuyện, người ta cứ tưởng giữa Phan Khôi và Tản Đà chắc phải căng thẳng lắm. Thế nhưng… Khi Tản Đà mất, Phan Khôi có viết một bài đăng trên báo Tao Đàn (số Tháng Bảy,1939) với tựa đề “Tôi Với Tản Đà Thi Sĩ.”
Đoạn cuối của bài, Phan Khôi viết: “Lần uống rượu ở quán chả cá, chúng tôi thảo luận về cách ở đời của chúng tôi, nên làm sao? Ông Hiếu và tôi đều rập nói ‘Chúng ta nên gắng làm đại trượng phu.’ Rồi mỗi đứa đọc một đoạn này trong sách Mạnh Tử: ‘Cư thiên hạ chi quảng cư, lập thiên hạ chi chính vị, hành thiên hạ chi đại đạo, phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy võ bất năng khuất, thử chi vị đại trượng phu’ mà cười phá lên, và uống cạn chén mình.
Trong khoảnh khắc ấy, chúng tôi thấy chúng tôi hào hoa vô cùng, phong nhã vô cùng, vĩ đại vô cùng thì làm sao chả trở nên một bạn đồng tâm cho được?
Mà bây giờ đây tuy một mất một còn, hai chúng tôi vẫn cứ hiệp nhau ở chỗ ấy chứ sao?
Ông Tản Đà ơi! Đại trượng phu… Chúng ta có phải đại trượng phu không? Ông Tản Đà?”
Những người biết Phan Khôi, đọc mấy lời trên không lấy làm ngạc nhiên, vì Phan Khôi là một con người hết sức rạch ròi, rạch ròi trong mọi chuyện.
Đối với ông, trong bút chiến: “phải giữ thái độ quang minh chính đại, khi người ta bẻ bác mình, mình còn lẽ nói lại thì đem ra mà nói lại, mình hết lẽ thì phải tỏ ý chịu cái thuyết người ta đi, nói rõ ra hễ thua thì chịu thua” hay “Tôi cũng biết rằng sự cãi nhau về học vấn chẳng qua là bênh vực cho chân lý…” và “phải lấy sự chân lí đắc thắng làm vui.” (2)
Trong bút chiến, ông luôn có thái độ trí thức đáng phục và “Chính thái độ trí thức đó đã giúp làm sáng tỏ nhiều vấn đề triết học bấy lâu bị thiên hạ hiểu rất mù mờ.” (Thanh Lãng)
Có lẽ đối với ông, ở trên đời “chân lý” và “sự trung thực” là những thứ quan trọng nhất những thứ khác chỉ là chuyện phụ.
Vì thế, trong đời thường ông hay bảo:
“Làm sao cũng chẳng làm sao,
Dẫu có thế nào cũng chẳng làm chi.
Làm chi cũng chẳng làm chi,
Dẫu có làm gì, cũng chẳng làm sao.”
Nhưng khi tranh luận, ông lại bảo: “Người được nói không nên nói lấy được!”
Nói về ông, một nhà nho xứ Quảng, cử nhân Hồ Ngận có lời bình” “Với phong độ ấy, với chí khí ấy thật đúng là đại trượng phu trong Nho Giáo.” (3)
__________
(1) Theo Lưu Trọng Lư. Dẫn lại trong Nhớ Cha Tôi Phan Khôi của Phan Thị Mĩ Khanh. Nxb Đà Nẵng. 2001. tr 250.
(2) Báo Phụ Nữ tân văn số 54 ngày 29/5/1930
(3) Hồ Ngận, Quảng Nam Xưa & Nay, Nxb Thanh Niên. 2004. Trang 405,406















