Học sinh trung học Idaho được tự điều hành tiền chi trả học thêm

Cô Cassandra Madrigal là học sinh lớp 12, hạng giỏi, với điểm trung bình là 3.94, đang ghi danh học hai lớp AP (Advanced Placement) niên khóa này, và có tín chỉ của hai lớp khác hồi năm ngoái. Madrigal cũng ghi danh học lớp xác suất thống kê cấp đại học, đang được dạy ở trường trung học ở thành phố Caldwell, tiểu bang Idaho này.

Thường thì những chương trình học thêm, có tính cách phụ trội, này chỉ thấy ở các học sinh từ gia đình giàu có hay trung lưu, muốn có được cơ hội nhận vào đại học. Tuy nhiên, cô Madrigal, năm nay 17 tuổi, sẽ là người đầu tiên trong gia đình ghi danh theo học đại học bốn năm khi cô vào trường Idaho State University mùa Thu tới đây.

Cả hai cha mẹ cô đều đi làm, nhưng họ cũng không dễ dàng chi trả số tiền $195 cho ba tín chỉ đại học mà cô đang lấy, theo lời Madrigal, hay hai kỳ thi AP với giá $93 mà cô dự trù có vào Tháng Năm này.

Cô may mắn có được một nguồn trợ giúp khác: đó là chính quyền tiểu bang Idaho.

Kể từ niên học này, tiểu bang đưa số tiền $4,125 vào trương mục trên mạng cho cô và tất cả các học sinh khác của tiểu bang, từ lớp 7 cho tới lớp 12, để chi trả cho các lớp học thêm nào mà họ thấy cần phải có để chuẩn bị cho đại học.

“Nếu tiền bạc là điều gây cản trở, thì nay bạn không còn phải lo lắng gì nữa, trừ khi là bạn lười, không muốn học,” theo Madrigal.

Với số tiền có được, Madrigal dễ dàng trả cho tiền lệ phí các kỳ thi AP năm nay cũng như lớp xác suất thống kê ở đại học Boise State University.

Số tiền này nằm trong chương trình gồm 20 điểm do tiểu bang Idaho đưa ra để cải thiện giáo dục bậc trung học.

Một trong những mục tiêu của chương trình này là khuyến khích thêm các học sinh trung học có tín chỉ đại học cũng như lấy các kỳ thi lớp cao cấp, được các đại học công nhận.

Nhằm mục đích thúc đẩy cho có thêm nhiều học sinh trung học vào đại học, tiểu bang Idaho cố tạo một cơ hội bình đẳng cho các học sinh từ những gia đình có lợi tức thấp và bảo đảm rằng không có học sinh nào bị cản trở không học thêm được các lớp cao chỉ vì không có tiền. Hơn nữa, học các lớp đại học khi còn ở trung học cũng sẽ giúp hạ thấp chi phí của sinh viên, một điều mà những người ủng hộ chương trình này nêu ra.

Tuy chưa có nhiều dữ kiện về sự thành công của chương trình này, hiện nay cũng có khoảng một chục tiểu bang đang tiến hành với khoảng hơn 1.4 triệu học sinh trung học tham dự, tính tới niên khóa 2010-2011.

Tại một số tiểu bang, các lớp cao này đang trở nên một điều rất bình thường. Có gần một nửa số học sinh tại tiểu bang Iowa và Indiana tốt nghiệp trung học với các tín chỉ đại học. Con số học sinh trung học lấy ít nhất 1 kỳ thi AP cũng tăng gần gấp đôi trong 10 năm qua, lên tới 1.1 triệu, theo báo cáo của tổ chức College Board.

Tuy nhiên, hiện chỉ mới có Idaho và Louisiana cho học sinh trung học tiền để lấy các lớp bên ngoài trường trung học của mình, kể cả các lớp bậc đại học-trao quyền quyết định trong tay của các học sinh.

Ông Adam Lowe, giám đốc điều hành tổ chức NACEP, chuyên khuyến khích học sinh trung học ghi danh học lớp cao hơn và chứng nhận các chương trình này, nói rằng đây là một điều rất đặc thù, và có thể sẽ trở thành một phong trào trong tương lai.

Các học sinh trung học ở Idaho không chỉ nhận tiền từ tiểu bang, Mỗi học sinh ký nhận một trương mục điện tử cùng một danh sách các lớp có thể học ở trường trung học của mình hay tại các đại học quanh đó. Các lớp mùa Hè hay các lớp học trại hè cũng có thể được chi trả từ số tiền này.

Với sự giúp đỡ của các cố vấn, học sinh có thể dùng số tiền trong trương mục để học bất cứ lớp này hay ngành nghề, như lớp thợ sửa máy xe hay lớp học cách dùng nhu liệu để vẽ kiểu, miễn là theo đúng đòi hỏi về phẩm chất lớp học như tiểu bang đề ra. Và nếu không dùng hết số tiền thì tiểu bang sẽ lấy lại.

Giải pháp của tiểu bang Idaho có vẻ là rất thành công. Theo Bộ Giáo Dục tiểu bang Idaho, thì sẽ có 25,000 học sinh tham dự chương trình năm nay, tăng gần 10,000 so với năm ngoái. Trường đại học Boise State nói rằng số học sinh trung học lấy lớp tại đây cũng tăng 30%, lên tới khoảng 5,000, so với năm trước.

Thương mại khu Little Saigon ra sao nếu không có người Mexico làm việc

WESTMINSTER, California (NV) – Trong thời gian qua, chính quyền liên bang thông báo, hàng triệu người sống ở Mỹ bất hợp pháp có thể bị bắt và bị trục xuất dựa theo các chính sách được Tổng Thống Donald Trump điều chỉnh.

Trong số này, người Mexico chiếm số lượng không nhỏ. Vì nhu cầu mưu sinh, họ vượt biên giới, tìm cách vào Mỹ kiếm việc làm, thường là các việc làm tay chân, kiếm tiền gửi về quê nhà cho người thân.

Ngay tại vùng Little Saigon, có thể nói, bước chân vào bất cứ nhà hàng, quán ăn, hay ngôi chợ Việt nào, cũng đều có thể nhìn thấy người Mexico được thuê mướn với lý do được nêu lên trước hết là họ có sức khỏe, chấp nhận làm những công việc chân tay nặng nhọc để mưu sinh với mức lương thấp nhất. Những việc này, người bản xứ cũng như những sắc dân khác thường không làm.

Vì vậy, vấn đề được đặt ra, giả sử, nếu chính sách trục xuất di dân bất hợp pháp được chính quyền thực hiện triệt để, liệu các cơ sở thương mại của người Việt có bị ảnh hưởng theo không?

Chúng tôi đi tìm câu trả lời từ một số ngôi chợ, nhà hàng, quán ăn, và cả nơi trồng bán cây kiểng, cây ăn trái.

Không ảnh hưởng vì không mướn nhiều nhân công người Mexico

“Người Mexico làm trong chợ chúng tôi chưa được 5% nên sẽ không có ảnh hưởng gì. Hơn nữa, khi mướn họ, mình làm theo đủ thủ tục như họ đưa mình số an sinh xã hội, rồi mình đưa đi xác minh thôi, còn số họ đưa mình đúng hay không thì bên phụ trách an sinh xã hội quyết định. Còn lại phần lớn người làm trong chợ là người Việt nên nếu chính sách đó có áp dụng thì chợ này cũng không bị ảnh hưởng gì lắm,” ông Dũng Yenson, chủ chợ Saigon City Market Place, cho biết.

Ông nói thêm, “Những năm trước, khi mới thành lập, công ty cũng có mướn khá nhiều người Mexico, từ từ những ai mà họ báo cho biết không xác minh được gốc gác thì mình cho họ nghỉ, thay bằng người khác. Hiện tại, những người còn lại đều có đủ điều kiện hợp pháp để làm việc.”

Ông An Nguyễn, chủ nhân tiệm phở Pasteur Hiền Vương góc đường Brookhurst và đường Westminster, nói trong vẻ “cam chịu,” “Giả sử nếu có ảnh hưởng thì mình cũng ráng chịu thôi, vì đó là quốc sách mà. Chúng ta thân phận là người tị nạn, nên chuyện quốc gia chúng ta cứ phải lẳng lặng mà nghe và thi hành thôi chứ. Mình phải biết an phận trong phạm vi của mình.”

Công nhân người Mexico nghỉ ngơi sau giờ làm việc nặng nhọc. (Hình minh họa: John Moore/Getty Images)
Công nhân người Mexico nghỉ ngơi sau giờ làm việc nặng nhọc. (Hình minh họa: John Moore/Getty Images)

“Người Mexico tôi mướn trong tiệm phải là người hợp pháp, bởi vì lỡ có chuyện gì xảy ra thì nội ‘Mễ’ nó vật mình thôi mình cũng chết rồi chứ đừng nói đến chính quyền. Mình cũng không có tin tưởng họ được lắm đâu. Nhưng mà nhà hàng tôi cũng chỉ mướn hai người để rửa chén, một người ca sáng, một người ca chiều, còn lại tất cả trong bếp đều là người Việt, vì người Việt nói tiếng Việt dễ hơn, chứ mà nói ‘tái, nạm, gầu, gân, sách’ Mexico đâu có biết,” ông An nói thêm một cách dí dỏm.

Một trong số những người chủ của một hệ thống chợ Việt Nam tại miền Nam California, không muốn nêu tên, trả lời “Không ảnh hưởng đâu” sau một thoáng suy nghĩ.

“Hiện tại hệ thống chợ này chỉ ở Garden Grove và Westminster là đã có gần 200 người làm việc, trong đó khoảng 10% nhân công là người Mexico. Họ là những người làm việc lâu rồi thì mình cứ tiếp tục thuê họ làm. Giả sử nếu họ có nghỉ hết thì cũng không có gì nghiêm trọng, bởi vì hiện giờ cũng có rất nhiều người Việt đang cần việc làm,” ông nói.

Qua điện thoại, ông mô tả, “Tôi đang ở bãi đậu xe của chợ, thấy có một người đàn ông gốc Việt đã ngoài 60 đang thu gom và đẩy những chiếc xe ‘shopping cart.’ Công việc này trước đây người Mexico làm, giờ thì ông Việt Nam này làm, ai cũng cần việc, nhiều người mới qua sau này càng lúc càng khó tìm việc thì mình thuê người Việt, tạo công ăn việc làm cho đồng hương cũng tốt hơn.”

Mướn người Mexico cũng ‘nhức đầu lắm’

Ông Nguyễn Minh Cảnh (Cảnh Vịt), chủ nhân tiệm phở Nguyễn Huệ, Westminster, cho biết, “Chuyện nhiều người Mexico bất hợp pháp có bị trục xuất hay không đối với tôi không có ảnh hưởng gì, vì ngày trước tiệm tôi có mướn họ, nhưng giờ tôi đuổi hết rồi, chỉ còn một anh làm việc có ba buổi tối thôi, anh này thì rất giỏi, ở đây lâu rồi.”

“Lý do tôi cho họ nghỉ hết là vì ngày trước tôi phát lương Thứ Sáu, lãnh lương ra họ về nhậu nhẹt say sưa, qua hôm Thứ Bảy không đi làm nữa. Về sau, muốn tránh tình trạng thiếu người làm như vậy, tôi chuyển sang phát lương ngày Chủ Nhật, thoạt đầu họ cũng chịu, nhưng một thời gian thì họ cũng lãnh lương ra là nhậu nhẹt, rồi Thứ Hai lại không đi làm, thành ra tôi đuổi hết rồi, chỉ còn lại một người thôi,” ông chủ tiệm phở lâu đời ở Little Saigon nói thêm về lý do ông không thích mướn Mexico làm việc.

Hiện tại, ông Cảnh chỉ mướn người Việt vì “dù có nhiều điều mình cũng chưa được ưng ý lắm, ví dụ như chuyện lau nhà, người Việt không có sức làm mạnh bạo như Mexico, nhưng họ lau đi lau lại thì cũng sạch thôi, lại có thêm công việc cho người Việt làm. Ớn người Mexico lắm rồi.”

Cũng không thích mướn nhân công người Mexico là ông Phương Thang, chủ nhân nhà hàng Sóc Trăng ở Westminster.

Ông Thang cho biết, “Trước khi kinh doanh nhà hàng, gia đình làm chủ nhiều tiệm rửa xe. Hồi đó mướn người Mexico làm rất tốt. Nhưng sau này hình như họ có ai xúi hay có hợp tác với luật sư Mexico gì đó mà họ thưa kiện tùm lum. Do vậy mà khi mở nhà hàng này tôi tuyệt đối không nhận người Mexico.”

“Dù rằng người Mexico có giỏi cỡ nào đi nữa, nhưng với kinh nghiệm của gia đình, tôi thấy hiện nay thuê họ rất phức tạp nên tôi không dám mướn. Chưa kể, dù họ có giấy tờ tôi cũng không dám nhận, cái này nói thiệt. Bởi vì phải mất thời gian đi kiểm tra lại thông tin của họ. Mặc dù giấy tờ thì tên của họ, hình của họ nhưng thông tin trong đó không phải của họ!” ông chủ nhà hàng Sóc Trăng “tiết lộ.”

Một ông khác, chủ một hệ thống chợ Việt Nam ở Nam California, không muốn nêu tên, cũng đồng ý với chuyện “Mướn người Mexico làm việc cũng nhức đầu lắm. Họ thích thưa kiện nữa. Mà mướn ai thì mình cũng phải trả tiền, vậy thì tại sao không mướn người Việt, người Việt cũng cần cù. Hơn nữa, chuyện trong chợ nặng nhọc nhất cũng chỉ là khiêng bao gạo 50 pound thôi, người Việt Nam khiêng cũng nổi.”

Trục xuất hết, lấy ai làm việc nặng?

Chủ nhân một vườn cây ở Little Saigon cho biết, “Tôi có cơ sở kinh doanh nên được phép bảo lãnh người Mexico sang làm việc và ở tại đây, giống như mình bảo trợ người Việt qua đây đi làm vậy. Thế nên, những người làm việc ở chỗ tôi đều hợp pháp. Tuy nhiên, trong tương lai, theo chính sách của ông Trump thì không biết như thế nào. Bởi vì tôi thấy ông làm căng quá.”

Theo người chủ nhân này, bà chỉ mướn người mà bà biết rõ họ là ai, “Tôi không nhận người ngoài vào làm việc, vì không biết họ như thế nào.”

“Một ông bạn của tôi làm nghề xây dựng, mướn mấy người ngoài đường làm cho rẻ tiền. Vậy mà khi kêu họ leo lên mái nhà làm thì có người thưa ngay, ông bạn tôi bị phạt $50,000. Hay người bạn làm trong tiệm nail mướn một cô người Mexico lau chùi vào cuối tuần thôi mà cũng bị thưa,” bà kể.

Bà cho hay, vì công việc ở vườn cây khá nặng nên chỉ có người Mexico mới đảm đương nổi. “Trước đây tôi có mướn người Việt Nam làm nhưng người Việt làm không nổi. Bởi vì mỗi lần hàng về là cả trăm chậu cây, nhiều chậu ba người vác còn khó khăn thì làm sao người Việt vác nổi. Người Mexico chịu được sức nặng từ nhỏ đến lớn làm quen rồi, họ có sức mạnh hơn,” bà nhận xét.

Chủ nhân vườn trái cây than thở, “Tôi không biết sắp tới như thế nào. Trục xuất hết người Mexico thì cơ sở kinh doanh nào cũng bị ảnh hưởng, trước nhất là người Mỹ ‘chết’ trước.”

Dù cho rằng bản thân không lo cho những người làm của mình vì “họ được bảo lãnh và trả tiền đầy đủ,” nhưng bà cũng nêu nỗi băn khoăn, “Giới kinh doanh chúng tôi đều có ý nghĩ giống nhau, nếu Mỹ không cho Mexico qua làm việc thì ai làm những việc nặng? Người Việt Nam làm không nổi, người Mỹ trắng thì chắc chắn họ không làm, người Mỹ đen thì làm ẩu, lại lười biếng, còn người Mexico thì cha sanh mẹ đẻ đã cầm cái cuốc từ bé rồi nên họ có sức khỏe để làm việc. Tôi nghĩ sau này sẽ rối lắm, nhân công không có, việc không ai làm, giá cả chắc chắn bị ảnh hưởng.” (Ngọc Lan)

 

Hy Lạp: Hãng thuốc Novartis hối lộ hàng ngàn bác sĩ và công chức

ATHENS, Hy Lạp (NV) – Bộ Trưởng Tư Pháp Hy Lạp hôm Thứ Sáu tố cáo đại công ty dược phẩm Thụy Sĩ Novartis từng hối lộ “hàng ngàn” bác sĩ và công chức ở quốc gia này để họ sử dụng sản phẩm của công ty.

“Một số lớn giới chức nhà nước bị coi là có liên hệ, và theo những gì tôi đọc được, con số những người được công ty này ở Thụy Sĩ hối lộ trực tiếp có thể lên tới hàng ngàn,” ông Stavros Kontonis cho đài phát thành nhà nước ANA hay.

“Các bác sĩ làm việc cho các bệnh viện công và các giới chức chính quyền được hối lộ để khuyến khích sử dụng sản phẩm y tế trong hành động trái phép và không theo căn bản khoa học nào,” ông Kontonis nói.

Cuộc điều tra khởi sự hồi năm ngoái sau khi một giới chức điều hành văn phòng Novartis ở Hy Lạp định tự tử ở Athen trong ngày đầu năm, nhưng được cứu sống.

Ông Kontonis hôm Thứ Sáu cũng cho hay Novartis tiếp tục bán quá giá các loại thuốc, ngay cả sau khi Hy Lạp lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế năm 2010 và phải cắt giảm ngân sách, khiến nhiều người dân Hy Lạp không có tiền mua thuốc.

Công ty Novartis cũng bị chính phủ Mỹ điều tra năm 2014, cáo buộc trả tiền hối lộ để đẩy mức bán của một số loại thuốc của họ. Công ty này sau đó bị Bộ Tư Pháp Mỹ phạt số tiền là $390 triệu.

Hồi Tháng Ba, Novartis cũng phải trả $25 triệu cho các cáo buộc tương tự ở Trung Quốc. (V.Giang)

Tòa Bạch Ốc: Không tranh chấp nội bộ, không thay đổi nhân sự

WASHINGTON, DC (AP) – Tòa Bạch Ốc, trước các tin đồn cho hay đang có đấu đá nội bộ kịch liệt để dành sự tin tưởng của Tổng Thống Trump, nhất là giữa con rể và cố vấn về chiến lược, cho hay không hề có việc này và cũng không có chuyện thay đổi nhân sự quan trọng.

Trong mấy ngày qua, có các tin rò rỉ cho hay Cố Vấn Cao Cấp Jared Kusher và Chiến Lược Gia Tòa Bạch Ốc Steve Banon, hai người được coi là có nhiều ảnh hưởng nhất đối với ông Trump, liên tiếp đụng độ với nhau từ mấy tuần nay về chiến lược thông qua dự luật y tế, việc sắc lệnh di trú bị ngăn cản cũng như mới đây là có can dự vào chiến cuộc Syria hay không.

Phía ông Bannon cho rằng Kushner tìm cách đưa ông Trump về đường hướng ôn hòa hơn, gọi ông Kushner và những người bị coi là cùng nhóm với ông này là “bọn Dân Chủ”.

Trong khi cuộc tranh cãi diễn ra, cả hai bên đều rò rỉ tin tức nội bộ ra ngoài, một điều làm cho Tổng Thống Trump giận dữ và muốn có sự thay đổi nhân sự rộng lớn.

Nữ phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Lindsay Walters cho hay trong bản thông cáo đưa ra hôm Thứ Sáu, rằng các nguồn tin sắp có thay đổi nhân sự quan trọng tại Tòa Bạch Ốc là”hoàn toàn sai và do những người muốn đánh lạc hướng dư luận về những thành công của chính phủ Trump đưa ra.”

Bà Walters nêu lên việc thẩm phán Neil Gorsuch được Thượng Viện thông qua để vào Tối Cao Pháp Viện và các cuộc họp gần đây với giới lãnh đạo quốc tế, cùng với việc phóng hỏa tiễn vào Syria là những chỉ dấu thành công của Chính Phủ Trump. (V.Giang)

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Phật tử Tây Tạng sẽ quyết định truyền thống tái sanh

GAUHATI, Ấn Độ (NV) – Đức Đạt Lai Lạt Ma hôm Thứ Bảy khi đến thăm và giảng dạy cho các tín đồ tại một ngôi chùa gần biên giới Ấn Độ với Trung Quốc, nơi ngài từng vào trú ẩn trong cuộc hành trình ra khỏi Tây Tạng, cho biết chính các Phật tử sẽ quyết định là liệu có sự tái sanh của Đạt Lai Lạt Ma hay không.

Trong chuyến viếng thăm ở Tawang, thành phố nằm về phía Đông Bắc Ấn và cũng là một địa điểm quan trọng của Phật Giáo Tây Tạng, Đức Đạt Lai Lạt Ma cho hay ngài không biết là Đạt Lai Lạt Ma đời tới sẽ tái sinh ở đâu.

Khi được hỏi là liệu rằng vị Đạt Lai Lạt Ma tới có thể là một phụ nữ hay không, ngài trả lời “điều đó cũng có thể xảy ra.”

Câu hỏi ai là người thay thế vị lãnh đạo tinh thần 81 tuổi này đang trở nên quan trọng trong những năm gần đây, vì chế độ Bắc Kinh khẳng định rằng Đức Đạt Lai Lạt Ma đời tới phải là người sinh ra ở Trung Quốc.

Hôm Thứ Bảy, nhà lãnh đạo Phật Giáo Tây Tạng nói rằng tín đồ sẽ trả lời câu hỏi này.

“Họ sẽ quyết định rằng truyền thống này có tiếp tục hay không,” ngài nói với giới truyền thông ở Tawang, nằm trong khu vực hẻo lánh của tiểu bang Arunachal Pradesh, nằm về phía Đông Bắc Ấn Độ.

Đức Đạt Lai Lạt Ma dự trù sẽ viếng thăm Arunachal Pradesh trong một tuần, dù có sự phản đối của Trung Quốc, vốn cho rằng đây là vùng đất thuộc chủ quyền của họ. (V.Giang)

Google bị cáo buộc trả lương nữ nhân viên ít hơn nam

SAN FRANCISCO, California (AP) – Các điều tra viên chính phủ Mỹ hiện đang xem xét các tố cáo cho rằng công ty Google trả lương cho nữ nhân viên ít hơn nam, dù rằng họ cùng làm công việc tương tự.

Một giới chức Bộ Lao Động Mỹ cho hay như trên trong một phiên xử của tòa tại San Francisco.

“Chúng tôi thấy có sự khác biệt có hệ thống trong việc trả lương, khiến nữ giới bị thiệt thòi, trong hầu như toàn thể nhân viên làm việc cho Google,” theo lời Janette Wipper, một giám đốc vùng của Bộ Lao Động, khi khai trước tòa, theo một bản tin của tờ The Guardian.

Công ty Google nói rằng họ hoàn toàn bác bỏ cáo buộc này, vốn theo công ty có trụ sở đặt tại Mountain View, tiểu bang California, thì họ không hề hay biết, cho tới khi bà Wipper xuất hiện trước tòa.

“Mỗi năm, chúng tôi đều có sự duyệt xét sâu rộng trong danh sách trả lương và không thấy có sự khác biệt vì lý do giới tính,” theo công ty Google.

Công ty Google và các công ty kỹ thuật cao khác hiện đang xem lại các thuê mướn nhân viên vì các cáo buộc cho rằng chỉ dành cho nam giới da trắng và Á Châu.

Hiện nay, nữ giới chỉ chiếm 19% trong tổng số nhân viên làm việc kỹ thuật cho Google. Nói chung, khoảng 1/3 trong tổng số hơn 70,000 nhân viên của Google là nữ giới. (V.Giang)

Hoa Kỳ so tài Trinidad and Tobago trên sân Dick’s Sporting Goods Park, Colorado

Vòng loại World Cup CONCACAF: Ngày 8 Tháng Sáu, 2017

TỔNG HỢP – Vào Tháng Sáu tới đây các trận đấu vòng loại World Cup 2018 tiếp tục diễn ra trên khắp thế giới. Tại khu vực Bắc Trung Mỹ và vùng Caribbean, đội tuyển Hoa Kỳ sẽ trở lại vùng ngoại ô Denver cho trận đối đầu với đội tuyển đảo quốc Trinidad and Tobago vào ngày 8 Tháng Sáu trên sân Dick’s Sproting Goods Park.

Liên đoàn bóng tròn Hoa Kỳ đã tuyên bố vài ngày trước đây, đánh dấu chu kỳ thứ ba liên tiếp với trận đấu vòng Hex cuối cùng của vòng loại World Cup 2018 khu vực CONCACAF diễn ra ở thành phố Commerce, Colorado.

Sân Dick’s Sporting Goods Park là sân nhà của đội bóng câu lạc bộ Colorado Rapids nổi tiếng là nơi diễn ra trận đấu “Snowcalsico” trong Tháng Ba, 2013 mà đội tuyển Hoa Kỳ dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Jurgen Klinsmann đã thắng Costa Rica 1-0 trên sân tuyết phủ dày đặc.

Trong một thông cáo báo chí của đội tuyển Mỹ được công bố, huấn luyện viên Bruce Arena cho biết: “Trong cuộc thi đấu vòng loại World Cup, những trận thắng trên sân nhà rất quan trọng. Trong tất cả mọi cách, Colorado cung cấp môi trường tuyệt vời nhất cho đội tuyển chúng tôi. Chúng tôi đang ở tình thế quan trọng của cuộc đua tìm vé đến Nga, và chúng tôi muốn có được sự ủng hộ lớn lao nhất có thể.”

Sau trận đấu diễn ra vào ngày 8 Tháng Sáu trên sân Dick’s Sporting đề cập ở trên, đội tuyển Hoa Kỳ sẽ có trận thi đấu trên sân khách gặp đội chủ nhà Mexico trên sân Estadio Azteca, Mexico City, Mexico. Khu vực Denver có cao độ 5,000 feet so với mặt biển, sẽ là nơi các cầu thủ Mỹ có thể làm quen khi thi đấu trên sân Estadio Azateca cũng có độ cao trên 7000 feet.

Các học trò của Arena hiện đứng vị trí thứ 4 trên bảng xếp hạng của vòng Hex gồm sáu đội tuyển Hoa Kỳ, Mexico, Costa Rica, Trinidad and Tobago, Honduras và Panama với thành tích thua Mexico 1-2 ngay trên sân nhà, thua đậm Costa Rica 0-4 trên sân khách, đè bẹp Honduras 6-0 và hòa đội chủ nhà Panama 1-1 trong khi đội Trinidad and Tobago đứng chót bảng chỉ với một thắng, ba thua.

Sau 10 vòng đấu, ba đội đứng đầu bảng sẽ có vé chính thức đến Nga dự World Cup 2018 trong khi đội xếp thứ tư phải đá hai trận playoffs với đội đứng thứ 5 của khu vực Châu Á để tìm vé vớt dự World Cup. (TTC)

Filibuster và giải pháp hạch nhân

Hôm Thứ Năm vừa qua, các thượng nghị sĩ Cộng Hòa đã thực hiện một điều được gọi là “một giải pháp hạch nhân” để thay đổi luật lệ của Thượng Viện để cho người được Tổng Thống Donald Trump cử làm thẩm phán Tối Cao Pháp Viện có thể được chuẩn thuận với chỉ cần có một đa số đơn giản 51 phiếu, thay vì đa số tuyệt đối cần đến 60 phiếu.

Luật lệ mới, hủy bỏ quyền của phe thiểu số, trong trường hợp lần này là đảng Dân Chủ, chặn lựa chọn của đảng đa số với một phương thức được gọi là filibuster (tức là quyền nói dai nói dài). Nhưng giải pháp “hạch nhân” này sẽ có hậu quả lâu dài, kể cả việc phá hủy tinh thần liên hệ lưỡng đảng ở Quốc Hội và sự hủy bỏ một trong những khả năng cuối cùng của một đảng thiểu số để ảnh hưởng đến quyết định của quốc hội. Nó rồi sẽ trở lại để ám ảnh đảng Cộng Hòa.

Trong khi chủ tịch khối đa số Thượng Viện, Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell (Cộng Hòa-Kentucky) đã gắn liền hành động lần này cho việc thông qua Thẩm Phán Neil Gorsuch trở thành một thành viên của Tối Cao Pháp Viện, quyết định sử dụng đến giải pháp hạch nhân này đã thai nghén từ nhiều năm nay.

Filibuster là gì?

Filibuster, vốn đã trở thành bất tử vì cuốn phim năm 1939 mang cái tên “Mr Smith Goes to Washington,” cho phép các thượng nghị sĩ chặn việc thông qua một dự luật bằng cách nói dai nói dài trước diễn đàn thượng viện. Và quả là họ nói rất lâu. Kỷ lục được lập ra năm 1957 bởi Thượng Nghị Sĩ Strom Thurmond (Cộng Hòa-South Carolina) khi ông nói liên tục chống lại Luật Dân Quyền trong 24 giờ 18 phút. Và họ nói đủ thứ chuyện. Thượng Nghị Sĩ Everett Dirksen (Cộng Hòa-Illinois) thường thích nói chuyện về bông cúc vạn thọ mà ông muốn lập thành quốc hoa của Hoa Kỳ. Ông cũng đã có lần mở sổ điện thoại vừa đọc tên vừa bình luận.

Filibuster đầu tiên xảy ra vào năm 1850 và được tăng cường năm 1975. Trong khi hầu hết các vị dân cử nói filibuster là một nền tảng của hệ thống lưỡng đảng, giúp ngăn cản một đảng nào quy tụ quá nhiều quyền lực, những người chỉ trích thì chỉ ra là filibuster đã ngăn cản Quốc Hội thông qua những luật lệ cần thiết trong những hoàn cảnh chia rẽ gay gắt.

Làm sao có thể đến sự bế tắc hiện nay?

Các vị dân cử Cộng Hòa thì nói là bên Dân Chủ đã khai hỏa trước hồi năm 2013. Đó là lúc họ bỏ phiếu hủy quyền filibuster cho các đề cử của tổng thống cho chính phủ sau khi bên Cộng Hòa tìm cách chặn một nhân vật được Tổng Thống Barack Obama đề cử làm bộ trưởng quốc phòng, ông Chuck Hagel, vốn là một thành viên của đảng Cộng Hòa.

Lúc đó bên Dân Chủ lý luận là nhân dân Hoa Kỳ đã quá chán sự bế tắc và cản trở chính trị. Thượng Nghị Sĩ Harry Reid (Dân Chủ-Nevada), lúc đó là lãnh tụ khối đa số Thượng Viện, tuyên bố: “Nhân dân Hoa Kỳ tin là Thượng Viện đã sụp đổ, và tôi tin là họ đúng. Đã đến lúc cho Thượng Viện hoạt động trở lại.” Lúc đó bên Dân Chủ cũng nói là họ sẽ nới rộng sự thay đổi cho cả các đề cử liên quan đến Tối Cao Pháp Viện.

Tuy nhiên, biện pháp nguyên thủy đó đã làm bên Cộng Hòa tức giận, đặc biệt Thượng Nghị Sĩ McConnell, lúc đó là lãnh tụ khối thiểu số. Hồi năm 2013, ông đã lên án bên Dân Chủ là tìm cách “chiếm quyền.” Mới đây, ông đã sử dụng vụ này như là lý do tại sao bên Cộng Hòa cảm thấy thoải mãi sử dụng giải pháp hạch nhân với các đề cử vào Tối Cao Pháp Viện.

Bên Dân Chủ nói gì?

Đối với bên Dân Chủ, khởi đầu của cuộc tranh luận lần này không phải là năm 2013 mà là năm 2016, năm mà Thẩm Phán Antonin Scalia qua đời và Tổng Thống Obama đề cử Chánh Án Merrick Garland để thay thế chỗ của ông Scalia ở Tối Cao Pháp Viện. Mặc dầu ông Obama đề cử ông Garland từ Tháng Ba, các thượng nghị sĩ Cộng Hòa từ chối không chịu tổ chức các cuộc điều trần cho ông, lý luận là việc chuẩn thuận nên để chờ đến sau bầu cử tổng thống và quốc hội.

Sau khi thấy bên Cộng Hòa chặn việc chuẩn thuận cho Chánh Án Garland, một người dung hòa không quá nghiêng về tả hay hữu, rất ít thượng nghị sĩ Dân Chủ sẵn lòng bỏ phiếu chuẩn thuận cho Thẩm Phán Gorsuch. Chỉ có bốn thượng nghị sĩ Dân Chủ từ chối filibuster chống lại sự đề cử ông Gorsuch: ông Michael Bennet của Colorado, ông Joe Donnelly của Indiana, bà Heidi Heitkamp của North Dakota và ông Joe Manchin của West Virginia.

Tất cả những tranh cãi này có liên quan gì đến Thẩm Phán Gorsuch hay không?

Rất ít thượng nghị sĩ bên Dân Chủ đưa ra giải thích nhiều cho việc tại sao họ tin là vị thẩm phán bảo thủ từ tiểu bang Colorado không đủ khả năng cho chức vụ thẩm phán Tối Cao Pháp Viện. Một số, như Thượng Nghị Sĩ Bob Casey (Dân Chủ-Pennsylvania) vốn sẽ phải vận động tranh cử năm 2018, nói là họ không tin là “thái độ pháp lý (của ông Gorsuch) có thể bảo đảm được công bằng cho công nhân và các gia đình.”

Thượng Nghị Sĩ Chuck Schumer (Dân Chủ-New York), chủ tịch khối thiểu số, đã chỉ ra là sự việc ông Gorsuch đã được “tuyển chọn” bởi tổ chức bảo thủ Heritage Foundation và hiệp hội Federalist Society, và sẽ trở thành một trong hai thẩm phán cực hữu nhất tại Tối Cao Pháp Viện, theo tờ Washington Post và New York Times. Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders (Độc Lập-Vermont) trong khi đó, đã cáo buộc ông Gorsuch đã “từ chối trả lời những câu hỏi chính đáng và đã đưa tiến trình chuẩn thuận đến một tiêu chuẩn thấp hơn nữa với một làn khói mù né tránh.”

Bên Cộng Hòa thì nói là bên Dân Chủ chỉ muốn chặn bất cứ một ai được đề cử bởi Tổng Thống Trump vì nó sẽ làm cho khối cử tri cấp tiến của họ thích thú. Ông McConnell đã tuyên bố trên Fox News: “Tôi nghĩ là họ đã phản ứng cho những ai hưởng ứng họ, vốn nói: chống cự lại mọi sự.”

Hậu quả của “giải pháp hạch nhân?”

Trong khi hiện nay đảng của Tổng Thống Trump đang là đảng đa số, rồi thì cũng có một ngày nào đó họ sẽ thấy họ chuyển sang thế đối lập thay vì nắm quyền.

Đòi hỏi là Thượng Viện cần 60 phiếu để chuẩn thuận các chỉ định của tổng thống và các thẩm phán Tối Cao Pháp Viện đã lâu nay được coi như là kiểm soát và thăng bằng trong hệ thống chính quyền Hoa Kỳ. Đã có những lo sợ là các chính trị gia có thể đến một ngày nào đó hủy bỏ luôn luật về filibuster cho các đạo luật nữa. Thượng Nghị Sĩ McConnell thì khẳng định là đảng Cộng Hòa của ông không có ý định làm việc đó. Nhưng nếu bên Cộng Hòa chọn giải pháp đó thì nó sẽ giúp đảng đang nắm quyền thông qua những đạo luật gây tranh cãi và chia rẽ, vốn chỉ để nhằm ngắm vào ủng hộ viên của đảng mình, bất kể phe bên kia.

Cũng phải nói thật là chưa thấy bên Cộng Hòa chuẩn bị cho bước quyết liệt đó. Nhưng hủy bỏ luật lệ cuối cùng cho việc filibuster các ứng viên của tổng thống sẽ cho phép các tổng thống Hoa Kỳ đưa vào Tối Cao Pháp Viện những thẩm phán với lập trường cực đoan hơn trong quang phổ chủ thuyết, dẫn đến một tòa án ngày càng phân chia thành hai nhánh mà không có bao nhiêu thẩm phán đứng giữa để dung hòa. Điều đó hẳn là không tốt gì cho nền Dân Chủ Hoa Kỳ.

Ngôi sao bóng tròn nữ Brazil, Marta thi đấu cho Orlando Pride

TỔNG HỢP – Đội bóng câu lạc bộ nữ Orlando Pride ngày Thứ Sáu, 7 tháng Tư vừa tuyên bố ký kết hợp đồng thi đấu với Marta, ngôi sao bóng tròn nổi tiếng Brazil và thế giới.

Marta là nữ cầu thủ Brazil năm lần được FIFA vinh danh Nữ Cầu Thủ Xuất Sắc Nhất Thế Giới Trong Năm (FIFA World Player of the Year).

Đây là động thái quan trọng đối với đội bóng nữ vừa gia nhập giải National Women’s Soccer League (NWSL) Hoa Kỳ từ năm 2016 với nhiều tham vọng – và đối với NWSL – cần phải có sự xuất hiện ngôi sao nổi tiếng thế giới như Marta để tăng thêm sự hấp dẫn của giải đấu từ đó sẽ thu hút nhiều hơn số lượng khán giả đến sân.

Tưởng cũng nên nhắc lại trước đây tại giải Major League Soccer, năm 2007 đội Los Angeles Galaxy đã ký hợp đồng thi đấu 5 năm với ngôi sao nổi tiếng thế giới lúc bấy giờ David Beckham. Nhờ sự xuất hiện của ngôi sao nầy mà giải MLS đã càng ngày càng thu hút nhiều hơn số người đến sân theo dõi các trận đấu đặc biệt là những trận có đội Los Angeles Galaxy đồng thời cũng là động lực thúc đẩy giải đấu này phát triển nhanh chóng cả về chất lượng lẫn số lượng khán giả khi mà các đội bóng khác cũng theo bước chân Los Angeles, đem về những ngôi sao bóng tròn Châu Âu và Nam Mỹ như Thiery Henry, Pirlo, Lampard, Kaka…

Marta, 31 tuổi, gia nhập Orland theo dạng chuyển nhượng tự do từ đội bóng Thụy Điển Rosengard.

Alex Leitao, giám đốc điều hành người Brazil của đội Orlando Pride và Orlando City của MLS cho biết: “Ngay khi mà Orlando City quyết định đem bóng tròn nữ về thành phố và tham dự giải NWSL với tên Pride, tôi nghĩ điều quan trọng phải có một cầu thủ chất lượng cao như Marta. Theo ý tôi, Marta là cầu thủ hay nhất từ trước đến nay.”

Được biết ông Alex Leitao từng quen biết với đại diện của Marta, Fabiano Farah trong nhiều năm qua.

Trong khi đó, huấn luyện viên đội bóng Orlando Pride, ông Tom Sermanni cho biết thêm: “Chỉ cần có Marta thi đấu tại giải này chắc chắn sẽ mang đến nhiều hấp dẫn và thu hút khán giả nhiều hơn. Từ khía cạnh thi đấu, Marta vẫn là cầu thủ tầm cỡ thế giới đơn giản chỉ có thế. Đưa nữ cầu thủ này về NWSL là một thông điệp rõ ràng.”

Marta của đội Rosengard đi bóng trong trận tứ kết lượt về giải UEFA Women's Champions League giữa hai đội bóng nữ Barcelona và Rosengard diễn ra tại Mini Estadi, Barcelona, Tây Ban Nha ngày 29 Tháng Ba, 2017. (Hình: Getty Images)
Marta của đội Rosengard đi bóng trong trận tứ kết lượt về giải UEFA Women’s Champions League giữa hai đội bóng nữ Barcelona và Rosengard diễn ra tại Mini Estadi, Barcelona, Tây Ban Nha ngày 29 Tháng Ba, 2017. (Hình: Getty Images)

Marta là cầu thủ từng đoạt danh hiệu World Player of the Year thứ hai của Brazil đến Orlando. Người đầu tiên là ngôi sao một thời Kaka. Thời gian trước đây, Marta từng thi đấu tại Hoa Kỳ cho các đội bóng câu lạc bộ Los Angeles Sol, FC Gold Pride, Western New York Flash…

Marta đã không rời khỏi đội bóng Thụy Điển Rosengard cho đến sau khi đội này thi đấu xong giải Champions League. Đội bóng bị loại ở tứ kết vào ngày Thứ Tư vừa qua khi đối đầu với đội bóng nữ Barcelona.

Theo ông Leitao, Marta sẽ nhận lương cao nhất giải NWSL đối với cầu thủ ngoại quốc, đồng thời sẽ có thêm nhiều tài trợ khác ngoài lương bổng.

Ông Leitao nói: “Lương bổng không là điểm chính. Điều đó tại sao phải mất thời gian dài để thương thảo. Vai trò của Marta ngoài vấn đề thi đấu còn giúp phát triển không những từ đội bóng Orlando Pride bước vào năm thứ hai mà ngay cả league NWSL. Cô ấy rất yêu mến Hoa Kỳ. Cô muốn đến và sống ở đây, và cô muốn trong thời điểm nào đó của sự nghiệp cô có thể đến nơi cô chọn và sống theo kiểu đời sống mà cô muốn có.”

Theo Leitao, cuộc thương thảo để đưa Marta đến Orlando cũng tương tự như trường hợp của Kaka trước khi ngôi sao này ký kết với Orlando City.

Marta sẵn sàng cho mùa giải NWSL sắp tới mà trận đầu tiên vào ngày 15 Tháng Tư mà Orlando Pride ra sân tại Portland Thorns. Ngôi sao xinh đẹp Hoa Kỳ Alex Morgan cũng tái gia nhập Orland Pride vào đầu Tháng Sáu, sau khi kết thúc hợp đồng thi đầu ngắn hạn với đội bóng Lyon tại Pháp.

Riêng huấn luyện viên Sermanni tỏ ra vui mừng khi nói: “Sở hữu hai cầu thủ ngôi sao đem đến cho chúng ta những vũ khí tấn công sắc bén và nguy hiểm.”

Những nữ tuyển thủ Hoa Kỳ khác cũng chơi cho đội Orlando gồm có Ali Krieger và Ashlyn Harris – cựu đồng đội với Marta tại đội bóng Thụy Điển Tyreso.

Giải NWSL mất đi ngôi sao sáng khi Crystal Dunn đầu quân cho Chelsea và Heather O’Reilly cũng về chơi cho Arsenal trong khi Alex Morgan và Carli Lloyd (Manchester City) đã ký hợp đồng thi đầu ngắn hạn ở Châu Âu sẽ không thi đấu tại giải NWSL cho đến Tháng Sáu tới đây. Tuy nhiên việc ký kết với Marta là một bước tiến đúng hướng đối với league này.

Ngoài Marta, huấn luyện viên Sermanni cho biết ông hy vọng sẽ thu hút thêm những tên tuổi lớn khác đến với league. (TD)

7 điều không nên làm trước khi biết chắc nhận được việc

NEW JERSEY (NV) – Tạo ấn tượng trước nhà tuyển dụng luôn là một nỗi lo ngại của nhiều người xin việc. Tuy nhiên, khi đứng trước người có quyền quyết định mướn bạn hay không, bạn buộc phải đáp ứng một số tiêu chí từ nhà tuyển dụng đề ra trước khi được chính thức nhận việc.

Ví dụ tiêu biểu là công ty có thể yêu cầu bạn làm không lương nhằm đanh giá thực lực, như một dạng thử việc, trước khi nhận bạn vào làm.

Tuy nhiên, lại có nhiều người đi xin việc kể lại rằng, họ ước rằng họ không phí thời gian và từ bỏ buổi phỏng vấn vì bị công ty lợi dụng nhân lực, theo tạp chí Forbes.

Sau đây là 7 điều bạn không nên làm để tránh rơi vào trường hợp tương tự:

1-Làm những đề án, nghiên cứu, bài thuyết trình, bài mẫu thông cáo báo chí và những mẫu khác. Thay vào đó, nên đưa những mẫu bạn từng làm. Nếu đang làm một đề tài nào thú vị, bạn vẫn có thể đưa nhà tuyển dụng xem qua, nhưng chỉ nên đưa những phần nào mà nhà tuyển dụng cần xem mà không nên trình bày một sản phẩm toàn diện. Nếu nhà tuyển dụng không đồng ý hình thức trên, bạn nên cảm ơn họ dành thời gian cho mình, rồi rời buổi phỏng vấn.

2-Lên kế hoạch du lịch, nhận đặt phòng, hoặc lấy vé máy bay cho chuyến đi của công ty trước khi được nhận – cho dù bạn hoặc công ty đứng ra trả.

3-Chia sẻ thông tin cá nhân và kiến thức của mình với mục đích thể hiện kỹ năng trước nhà tuyển dụng. Nhưng một số công ty lại lạm dụng việc này và sử dụng thông tin và kiến thức của người xin việc cho mục đích riêng của công ty.

4-Cam kết tham gia những chương trình và sự kiện sắp diễn ra. Một số nhà tuyển dụng yêu cầu bạn bỏ ngày diễn ra sự kiện như những buổi họp và hội chợ triển lãm vì họ muốn bạn cảm nhận rằng bạn là một thành viên của nhóm. Tuy họ muốn bạn cam kết tham gia, nhưng họ lại không cam kết chính thức nhận bạn. Vì thế, bạn hãy thuyết phục nhà tuyển dụng rằng bạn rất muốn tham gia sự kiện ấy sau khi bạn được chính thức nhận vào công ty.

5-Có thêm một giờ đồng hồ làm thêm công việc không liên quan đến công ty vì đây là một trong những tiêu chí của công ty khi tuyển dụng người mới.

6-Dưới danh nghĩa của công ty đi tiếp xúc với khách hàng. Một số công ty không rõ ràng yêu cầu bạn phải gọi “chào hàng,” đi gặp khách hàng cùng họ, hoặc làm việc trực thuộc họ trong khi bạn không có lương và chưa hoàn toàn được nhận vào công ty. Ngoài ra, đây là một phương thức thiếu chuyên nghiệp vì một người chưa được vào làm chính thức thì không thể nhân danh công ty đó đi gặp khách hàng.

7-Đối với những trường hợp người xin việc ở xa, bạn nên trao đổi từ đầu với nhà tuyển dụng về chuyện ai sẽ là người chi trả phí đi lại, sau khi họ muốn mời bạn đến văn phòng phỏng vấn. Trong trường hợp thuận lợi nhất, phía công ty sẽ trả toàn bộ phí ấy. Nếu không, công ty có thể gởi bạn một văn bản cam kết rằng công ty sẽ hoàn trả số tiền ấy.

Tuy những hướng dẫn này là hữu ích, người xin việc cũng nên dựa vào linh cảm của bản thân. Dù sao, bạn không muốn làm việc cho một công ty có đạo đức nghề nghiệp thấp và không tôn trọng giá trị mà bạn có thể mang đến cho công ty. (Kh.L.)

TT Trump: THAAD chỉ nhằm chống lại đe dọa của Bắc Hàn

SEOUL, Nam Hàn (NV) – Tổng Thống Mỹ Donald Trump hôm Thứ Bảy cho Nam Hàn hay ông đã giải thích với Chủ Tịch Nhà Nước Trung Quốc Tập Cận Bình về quan điểm của Mỹ liên quan đến việc thiết lập hệ thống phòng thủ chống hỏa tiễn tại Nam Hàn, theo một bản thông cáo từ văn phòng Thủ Tướng Nam Hàn.

Ông Trump thông báo với Thủ Tướng Nam Hàn Hwang Kyo-ahn trong cuộc điện đàm hôm Thứ Bảy về cuộc họp giữa ông và họ Tập tại Florida, trong đó vấn đề hệ thống hỏa tiễn được nêu ra.

Trung Quốc chống lại việc Mỹ đặt hệ thống phòng thủ chống hỏa tiễn, được gọi tắt là THAAD tại Nam Hàn, lo ngại rằng hệ thống này có thể đe dọa an ninh Trung Quốc. Tuy nhiên, cả Nam Hàn và Mỹ đều nói rằng chỉ nhằm chống lại mối đe dọa từ hỏa tiễn Bắc Hàn.

Trung Quốc hiện đang gia tăng áp lực và đưa ra thêm một số giới hạn nhắm vào công ty Nam Hàn làm ăn ở Trung Quốc, khiến nhiều người Nam Hàn cho rằng Bắc Kinh đang trả đũa việc đặt hệ thống này.

“Tổng Thống Trump cho hay ông và Chủ Tịch Tập Cận Bình có cuộc thảo luận sâu xa về mối nguy hiểm nguyên tử Bắc Hàn cũng như cách đối phó, cùng là đưa ra quan điểm của Mỹ về hệ thống THAAD,” bản thông cáo cho biết.

Tổng Thống Trump, trong cuộc họp thượng đỉnh ở khu nghỉ mát Mar-a-Lago do ông làm chủ ở Florida, cũng yêu cầu họ Tập phải có thêm nỗ lực để ngăn chặn chương trình nguyên tử của Bắc Hàn, Ngoại Trưởng Mỹ Rex Tillerson cho hay.

Quân đội Mỹ khởi sự thiếp lập hệ thống THAAD hồi Tháng Ba, một ngày sau khi Bắc Hàn bắn bốn hỏa tiễn đạn đạo ra biển. (V.Giang)

Bảo vệ an ninh cho Bộ Trưởng Giáo Dục DeVos: $7.8 triệu

WASHINGTON, DC (AP) – Giới chức chính phủ hôm Thứ Sáu nói rằng bà Bộ Trưởng Giáo Dục Betsy DeVos yêu cầu được tăng cường bảo vệ an ninh vì từng bị đe dọa, và chi phí cho việc này có thể tốn đến $7.8 triệu.

Cơ quan cảnh sát liên bang US Marshals Service nói qua một thông cáo rằng sự đe dọa được đánh giá hồi Tháng Hai và bà DeVos được đặt trong tình trạng cần phải bảo vệ an ninh thêm.

Thông cáo không nói rõ chi tiết về sự đe dọa hay số nhân viên được chỉ định để bảo vệ cho bà là bao nhiêu người.

US Marshals Service cho hay họ sẽ được Bộ Giáo Dục bồi hoàn số tiền $7.78 triệu cho dịch vụ họ cung cấp từ Tháng Hai đến Tháng Chín.

Bộ Giáo Dục nói rằng đó chỉ là con số dự phóng chứ chưa phải chính thức sau cùng.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh chính phủ Donald Trump đề nghị cắt giảm 13% ngân sách của bộ này.

Việc lượng định sự an toàn của bà DeVos xảy ra sau khi một người chống đối chận đường không cho bà đi vào một trường công lập ở thủ đô.

Bà DeVos được chuẩn thuận giữ chức vụ Bộ Trưởng Giáo Dục với tỉ số khít khao, tiếp sau một cuộc đề cử đầy sóng gió với những cuộc phản kháng diễn ra khắp Hoa Kỳ.

Xưa nay, các bộ trưởng giáo dục tiền nhiệm chỉ được nhân viên của bộ bảo vệ an ninh chứ không phải của cảnh sát liên bang. (T.P)

Gần phân nửa người Mỹ bị bệnh phong tình HPV

WASHINGTON, DC (NV) – Hơn 42% người Mỹ tuổi từ 18 đến 59 bị nhiễm bệnh phong tình HPV do vi trùng ở bộ phận sinh dục gọi là “papillomavirus.”

Báo New York Times trích dẫn báo cáo được Trung Tâm Thống Kê Y Tế Quốc Gia công bố hôm Thứ Năm, trong đó nói rằng một vài biến thể di truyền có mức độ nguy hiểm cao của loại vi trùng này được phát hiện ở 25.1% phái nam và 20.4% phụ nữ, và căn bệnh này là nguyên nhân của khoảng 31,000 trường hợp ung thư mỗi năm.

Các nhà nghiên cứu cho biết hiện đang có hai loại thuốc chích ngừa có thể phòng chống hiệu quả HPV, và rằng dữ kiện mới cho thấy mọi người ở tuổi trưởng thành nên gấp rút chích ngừa.

Không những thế, bà Geraldine McQuillan, nhà dịch tễ học thuộc Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC) và cũng là tác giả chính của bản nghiên cứu, thêm rằng: “Nếu chúng ta có thể cho các em ở độ tuổi 11 và 12 chích ngừa thì chúng ta được tiến bộ thêm.”

Bà McQuillan tiếp: “Chúng ta cho các em chích ngừa trước khi các em bắt đầu có hoạt động về tình dục, trước khi các em bị lây nhiễm. Chờ đến lúc các em trên 20 tuổi, thì bấy giờ đã quá trễ. Hãy nhớ rằng thuốc này chống lại bệnh ung thư. Đó là một thông điệp nhắn nhủ đến với mọi người.”

Theo bà McQuillan và các cộng sự, 7.3% người Mỹ tuổi từ 18 đến 69 bị nhiễm HPV qua miệng, và 4% bị nhiễm với loại vi trùng biến thể có thể gây nên ung thư miệng và cuống họng.

Mặc dù CDC đề nghị phụ nữ tuổi từ 21 đến 65 nên thường xuyên đi truy tầm ung thư cổ tử cung nhưng những người ở tuổi trưởng thành lại không truy tầm thêm về HPV, đặc biệt chưa có thử nghiệm nào dành riêng cho đàn ông. (TP)

Fresno: Cảnh sát tìm thấy ‘người cá’ ngón chân như chân vịt

FRESNO COUNTY, California (NV) – Người phụ nữ tìm thấy lang thang giữa đường gần Fresno và tự nhận là “người cá,” sau ba ngày điều tra, Sở Cảnh Sát Fresno County vừa nhận diện được tông tích hôm Thứ Sáu.

Theo trang mạng SFGate, sau khi nhận được báo cáo rồi liên lạc với thân nhân, các nhà điều tra nói họ xác định được người phụ nữ là một cư dân tiểu bang Virginia, 33 tuổi.

Qua một thông cáo, sở cảnh sát nói họ tin rằng người phụ nữ này có thể là nạn nhân của một vụ tội phạm nhưng chưa tiết lộ danh tính.

Tình huống lạ lùng của trường hợp tìm thấy người phụ nữ khiến giới truyền thông chú ý, sau khi Sở Cảnh Sát Fresno County đưa lên Facebook lời kêu gọi công chúng giúp đỡ để tìm ra manh mối người phụ nữ này là ai.

Một người lái xe trông thấy người phụ nữ lang thang ngay giữa đường vào lúc 3 giờ 15 sáng Thứ Ba ở thị trấn Friant, gần Fresno. Bấy giờ bà này chỉ mặc duy nhất một chiếc áo ngực màu đen.

Người tài xế liền báo cho cảnh sát. Khi họ đến nơi và hỏi, thì hầu hết câu trả lời của người phụ nữ là “tôi không biết.”

Trang Facebook của cảnh sát có đoạn viết rằng khi mới gặp, tóc của người phụ nữ còn ướt và tự xưng với cảnh sát bà là “người cá” tên Joanna. Cảnh sát còn ghi nhận rằng mấy ngón chân của người phụ nữ dính lại với nhau như chân vịt. Sau khi lấy dấu tay họ vẫn không thể nhận diện được đương sự là ai.

Trung Úy Cảnh Sát Mark Hudson nói: “Người bà ấy còn ướt và nói rằng vừa từ dưới hồ lên, cần sự giúp đỡ, cần được vào bệnh viện.”

Giới chức điều tra tin rằng người phụ nữ đến vùng này vào tuần trước “để xem sau này có nên dọn đến ở hay không,” và cảnh sát đang muốn tìm hiểu xem trong thời gian vừa qua người phụ nữ đã làm gì và ở đâu.

Sở Cảnh Sát cho biết họ đang giàn xếp để người phụ nữ được đoàn tụ với thân nhân, đồng thời cũng muốn ai có thêm thông tin nào khác liên quan đến người phụ nữ hãy liên lạc với họ. (T.P)

Hằng trăm nhân viên TSA có chất kích thích trong máu

WASHINGTON, DC (NV) – Hằng trăm nhân viên Cơ Quan An Ninh Vận Chuyển (TSA) làm việc tại bộ phận kiểm soát hành khách ở các phi trường trong nước Mỹ, được báo cáo có chất kích thích trong máu, qua xét nghiệm đột ngột trong những năm gần đây.

Theo trang mạng SFGate, 858 nhân viên TSA được xét thấy dương tính đối với các chất ma túy hoặc rượu cồn trong thời gian từ 2010 đến 2016.

Phi trường quốc tế George Bush ở Houston báo cáo có 14 trường hợp, trong đó 11 liên quan đến ma túy và ba với rượu bia.

Tại Hobby Airport cũng ở Houston, bốn nhân viên TSA bị phát giác dương tính đối với ma túy và hai liên hệ đến bia rượu.

Mức nhân viên TSA vi phạm cao nhất xảy ra tại một số phi trường bận rộn nhất Hoa Kỳ. Ví dụ phát hiện nơi 51 nhân viên TSA ở phi trường quốc tế Los Angeles và 40 ở phi trường quốc tế John F Kennedy.

Một báo cáo của Ủy Ban Nội An Hạ Viện được công bố hồi năm ngoái nhận thấy hành vi bất chính đang gia tăng tại cơ quan TSA.

Ví dụ vào Tháng Mười Hai, 2015, một bồi thẩm liên bang kết tội một nhân viên TSA làm việc tại phi trường quốc tế Okland đã lợi dụng chức vụ để chuyển lậu hơn 220 pound cần sa qua trạm kiểm soát.

Cũng cùng năm 2015, một nam nhân viên TSA làm việc tại phi trường LaGuardia ở New York bị truy tố tội tấn công tình dục một nữ hành khách khi bảo với người này là cần phải được khám kỹ hơn.

Năm 2012, một cấp chỉ huy TSA và một nhân viên bị xét thấy có tội vì đã dùng cocaine trong khi làm nhiệm vụ tại Dallas Fort Worth International Airport. Cả hai đều bị bắt và sau đó từ nhiệm.

Báo cáo viết rằng số trường hợp hành vi bất chính gia tăng từ 13,722 trong tài khóa 2013 lên 17,627 của năm 2015, tức gia tăng 28.5%.

Cơ quan TSA được thành lập sau khi xảy ra vụ khủng bố “9/11” vào năm 2001, đến nay có khoảng 60,000 nhân viên làm việc ở 450 phi trường. (TP)

Con rể TT Trump không khai báo những cuộc gặp phía Nga

WASHINGTON, DC (NV) – Khi ông Jared Kushner, con rể và cũng là cố vấn cao cấp của Tổng Thống Donald Trump, muốn được tiếp cận những thông tin tối mật, ông phải nộp hồ sơ an ninh cá nhân trong đó kê khai tất cả những cuộc gặp gỡ với chính giới ngoại quốc trong bảy năm qua.

Theo báo New York Times, nhưng ông Jared Kushner, chồng của cô Ivanka Trump, ái nữ của tổng thống, đã không nhắc đến hằng chục cuộc tiếp xúc với các lãnh đạo hay giới chức nước ngoài trong những tháng gần đây, gồm một cuộc gặp hồi Tháng Mười Hai với Đại Sứ Nga Sergey I Kislyak, và một lần khác với trưởng ngân hàng Vneshconombank của chính phủ Nga, qua sự sắp đặt của ông Kislyak.

Những sự thiếu sót mà luật sư của ông Kushner gọi là nhầm lẫn, có tính cách nhạy cảm đặc biệt, vào lúc Quốc Hội và FBI đang mở cuộc điều tra về những cuộc liên lạc giữa các giới chức Nga với những phụ tá của ông Trump.
Ủy Ban Tình Báo Thượng Viện cách đây vài tuần thông báo với Tòa Bạch Ốc, rằng trong cùng khuôn khổ của cuộc điều tra, họ muốn hỏi ông Kushner về những lần gặp gỡ mà ông dàn xếp với đại sứ Nga, gồm lần gặp với ông Sergey N. Gorkov, người tốt nghiệp trường tình báo Nga và nay đang đứng đầu ngân hàng Vnesheconombank.

Trong mẫu đơn hồ sơ an ninh phải khai trước khi được giữ chức vụ về an ninh quốc gia, ứng viên phải trả lời nhiều câu hỏi của FBI, trong phần kiểm tra lý lịch. Qua đó họ phải kê khai ngày tháng và chi tiết tất cả những lần liên lạc với đại diện chính quyền các nước.

Đây không chỉ là thủ tục hành chánh thông thường, mà mẫu đơn còn cảnh cáo rằng “giấu giẹm thông tin, cố tình diễn giải sai lạc, hay man khai” có thể dẫn đến việc bị mất quyền tiếp cận các thông tin mật, bị khước từ một chức vụ nhạy cảm và ngay cả bị truy tố. Khai gian có chủ ý hay che giấu các sự kiện là một tội hình sự liên bang mà kết quả có thể đưa đến án tù tối đa năm năm hoặc phải đóng tiền phạt.

Người nộp đơn thường được phép khai bổ túc để tránh khỏi bị trừng phạt nếu sự thiếu sót là do sơ ý chứ không phải cố tình, trong khi việc truy tố hiếm khi xảy ra. (T.P)

Bốn phạm nhân chết trong tù ở South Carolina

COLOMBIA, South Carolina (AP) – Có bốn phạm nhân chết trong một nhà tù thuộc hàng canh giữ nghiêm ngặt nhất ở tiểu bang South Carolina vào sáng ngày Thứ Sáu, theo giới hữu trách.

Các phạm nhân này bị giam ở Kirland Correctional Institution, tại thủ phủ Columbia của South Carolina, theo lời Giám Đốc Cải Huấn tiểu bang, ông Bryan Stirling, cho hãng thông tấn AP hay.

Ông Stirling không cho biết vì sao những người này thiệt mạng.

Nữ phát ngôn viên Sommer Sharpe của Sở Cải Huấn nói rằng những người chết là John King, 52 tuổi; Jason Kelley, 35 tuổi; Jimmy Ham, 56 tuổi; và William Scruggs, 44 tuổi.

King đang ở tù vì nhiều tội khác nhau và có thể được thả ra vào Tháng Mười 2020. Kelley bị án 15 năm tù và sẽ thả vào Tháng Tám, 2020. Ham dự trù sẽ được thả vào Tháng Mười Một năm nay, trong khi Scruggs bị án chung thân.

Giám Đốc Stirling cho hay sẽ nhờ cơ quan cảnh sát tiểu bang hỗ trợ cuộc điều tra. Giảo nghiệm viên Gary Watts cho hay ông đang điều tra bốn cái chết trong tù, nhưng không cho biết thêm chi tiết nào khác.

Nhà tù Kirland có một khu đặc biệt dành cho những tù nhân bị coi là thành phần nguy hiểm nhất của tiểu bang South Carolina.

Năm 2015, có hai tù nhân dùng dao tự chế cầm giữ hai y tá trong bảy giờ đồng hồ. Một nữ y tá bị cắt cổ nhưng may mắn sống sót.

Năm ngoái, ba giám thị tại Kirland bị đuổi việc sau khi giới hữu trách cho hay họ tìm cách giết một tù nhân.

Giới hữu trách nói rằng các giám thị này bị truy tố tội âm mưu giết người và có hành động sai trái khi làm nhiệm vụ, do việc đâm tù nhân lúc tay người này bị còng. (V.Giang)

Mỹ sẵn sàng có biện pháp khác với Syria

BEIRUT, Lebanon (NV) – Đại Sứ Mỹ ở Liên Hiệp Quốc, bà Nikki Haley, trong phiên họp đặc biệt của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc, cảnh cáo rằng chính phủ Mỹ sẵn sàng có thêm các biện pháp khác tại Syria, nhưng vẫn hy vọng rằng “đây là điều không cần thiết.”

Trong khi đó, nguồn tin từ các cơ quan truyền thông thế giới cũng như nhân chứng địa phương cho hay vừa có thêm các cuộc oanh tạc nhắm vào một thành phố ở về phía Tây Bắc Syria, nơi từng bị tấn công bằng võ khí hóa học trước đó trong tuần.

Các tin tức này được đưa ra sau khi có báo cáo hôm Thứ Sáu cho hay hai phi cơ chính phủ Syria cất cánh từ phi trường bị Mỹ dùng hỏa tiễn tấn công để mở các cuộc không tập ở khu vực nằm về phía Đông thành phố Homs.

Bản tin của ABC News cho hay hiện chưa rõ phía nào mở ra cuộc oanh kích tại Khan Sheikhoun, nơi bị tấn công hôm Thứ Sáu và Thứ Bảy, dù rằng cho tới nay chỉ có các phi cơ Nga và Syria hoạt động ở khu vực này, thuộc tỉnh Idlib.

Các cuộc oanh tạc diễn ra tiếp theo việc Mỹ phóng hỏa tiễn vào một căn cứ không quân của Syria hôm Thứ Sáu.

Phía Mỹ cáo buộc chính quyền Syria dùng võ khí hóa học hôm Thứ Ba, khiến ít nhất 80 người chết, gồm cả phụ nữ và trẻ em, với hàng chục người khác bị thương.

Trong khi đó, chính phủ Nga, đồng minh thân cận nhất của Syria, gửi một hộ tống hạm mang theo hỏa tiễn đến một cảng ở Syria, rõ ràng là để biểu dương lực lượng đáp trả cuộc tấn công của Mỹ. (V.Giang)

Nhớ Anh, Thầy Chung Phước Khánh

 

Anh Chung Phước Khánh nguyên là một giáo sư Trung Học.

Theo lẽ tuổi tác tôi có thể gọi anh Chung Phước Khánh là “Thầy”. Nhưng tôi không có cơ hội học anh. Và tôi quen anh qua một cơ duyên khác.

Năm 1967 khi anh rời Sài Gòn lên Ban Mê Thuột (BMT) làm giáo sư dạy Việt Văn tại trường Trung Học Ban Mê Thuột, tôi mới là một học sinh lớp 6, nhưng vì học ở trường dòng Lasan BMT nên không học anh.

Mùa thu 1974 tôi vào đại học khoa học Sàigòn.

Năm 1979, sau khi xong cử nhân (ngưng học một năm do biến cố 1975) tôi được phân về làm giáo viên môn Vật Lý tại trường trung học Lê Thị Hồng Gấm trên đường Công Lý, Sài Gòn (SG), trước 1975 đây là trường Regina Mundi của các sơ dòng Chanoinesses de Saint-Augustin de la Congrégation Notre-Dame (trường còn hay được gọi là Couvent Des Oiseaux)

Đó là duyên cho tôi gặp thầy Chung Phước Khánh. Anh đang dạy môn Văn cho các lớp 12 (tức là môn Việt Văn thời VNCH).

Khi đó anh còn rất trẻ nên tôi bắt chước các thầy trẻ khác gọi là “anh” xưng “em” chứ không nỡ gọi anh là “thầy”.

Anh ở tổ Văn, tôi ở tổ Vật Lý nhưng vì trường không lớn và chúng tôi còn độc thân nên quen nhau rất nhanh.

Từ năm đó, anh và tôi gần như gặp nhau 5 ngày một tuần trong phòng giáo viên, trên sân trường, trên hành lang các lớp học, và thỉnh thoảng ở mấy quán café vỉa hè gần trường nữa, khi các thầy trẻ độc thân rủ anh đi uống cà phê sau giờ dạy học.

Anh Khánh là một mẫu thầy giáo, gần như có thể gọi là hoàn hảo.

Anh tận tụy với công việc, nếp sống giản dị, ít nói, vui tính, rất hiền, không cà phê thuốc lá, không bia rượu; lâu lâu vì nể lời mời của các đồng nghiệp “đàn em” anh mới đi uống chút cà phê sau giờ dạy học.

Năm 1982 trường trung học Lê Thị Hồng Gấm chuyển thành trường Trung Học Kỹ Thuật, anh và tôi đều chuyển qua dạy học ở trường trung học Marie Curie, cũng trên đường Công Lý của SG, cách đó chừng hơn trăm thước.

Năm 1983 tôi có dịp đi coi thi, chấm thi Trung Học chung với anh, và cùng có dịp quen thêm vài đồng nghiệp nữ trẻ tuổi độc thân đến từ các trường khác. Ngày Tết có lần đạp xe rủ anh đi chơi cùng với nhóm những cô giáo trẻ ấy, cứ mong anh thích một người để anh thôi “một mình”.

Dù là đối với đồng nghiệp nam hay nữ, đã quen lâu hay mới quen, anh lúc nào cũng hòa mình, nhỏ nhẹ, vui vẻ, khiêm tốn và kín đáo. Anh có thích ai trong những cô giáo này cũng khó mà biết được.

Hình như khoảng năm 1984, khi vẫn đang cùng dạy ở trung học Marie Curie, anh xuất cảnh sang Mỹ theo diện bảo lãnh.

Đầu thập niên 90 tôi lại có dịp gặp anh tại Mỹ. Anh vẫn như xưa, giản dị, khiêm tốn, nhỏ nhe, và mực thước.

Công việc tại Mỹ của anh lại là giảng dạy, anh dạy trong các chương trình song ngữ Anh- Việt.

Hơn hai mươi năm trước, có lần tôi qua Boston vì công việc, anh đến gặp và chở đi ăn phở. Lần đó có cả anh Phan Bá Huế dạy Sử Địa, cũng là một giáo sư trung học đáng mến cùng thời với anh Khánh.

Trong những năm 2000 lẻ thỉnh thoảng anh từ Boston qua Orange County dự các sự kiện hội ngộ trường cũ, anh và tôi vẫn gặp nhau, có khi chỉ hai anh em đi ăn với nhau, có khi thêm những đồng nghiệp khác.

Có lần chở anh đi ăn sáng và uống cà phê cùng với anh Phan Bửu Giá dạy Toán từ San Jose xuống, anh Minh (dạy Vật Lý từ VN qua chơi), họ đều là những thầy cùng thời với anh. Ngồi cả nửa ngày trò chuyện với các anh, học hỏi biết thêm nhiều chuyện.

Những năm gần đây anh vẫn qua California tham dự các cuộc hội ngộ với học trò cũ, nhưng tôi lại ít gặp anh vì quá bận bịu với việc làm và gia đình. Chỉ thỉnh thoảng email qua lại hỏi thăm nhau. Và anh luôn luôn là người tận tụy hơn, mỗi khi có tin gì từ thầy cô hay học trò trường cũ có liên quan, anh đều gửi hình và tìn qua email cho tôi. Bức hình cuối anh gửi là hình lớp 12 P5/Marie Curie SG niên khóa 1983, anh làm GS chủ nhiệm dạy Việt Văn, tôi dạy Vật Lý.

Lòng cứ ngỡ anh vẫn còn trẻ, còn khỏe, và sẽ còn sống đến rất già. Và rồi sẽ lại có dịp gặp anh.

Đột nhiên nghe tin anh đi.

Anh đã đi qua cõi khác, rất bất ngờ, nhưng chắc chắn là anh đã đi với đầy hành trang là lòng quý mến của các học trò cũ và của các đồng nghiệp.

Ngồi nhớ anh và nhớ hình ảnh những ngày xưa, tưởng như mới đây thôi, chúng ta vẫn gặp nhau mỗi ngày trên sân hai trường trung học xinh đẹp của Sài Gòn.

Nhớ anh, nhớ dáng đi chậm rãi, giọng nói khoan thai, và tính tình hiền lành của anh.

Anh Khánh, em chúc anh đi xa bình an.

Trần Duy Khang, Ph.D.

Dân Mỹ chuộng mua hàng qua mạng, thêm nhiều cửa tiệm giảm nhân viên

NEW YORK, New York (AP) – Các cửa hàng bán lẻ nay đang giảm nhân viên ở mức cao nhất từ hơn bảy năm nay, chỉ dấu rõ rệt về chiều hướng mới của người tiêu thụ tại Mỹ là mua hàng qua mạng chứ không còn đến cửa tiệm như trước.

Có tổng cộng khoảng 60,600 công việc bán lẻ bị mất đi trong hai tháng qua, và sự kiện này không do tình hình kinh tế hay khả năng chi trả của người tiêu thụ Mỹ, mà do thay đổi thói quen mua sắm.

Trong thời đại của Amazon, các cửa tiệm truyền thống, từ J.C. Penney cho tới Macy’s, đều đẩy mạnh tiến trình đóng cửa tiệm và thử nghiệm với việc dùng ít nhân viên tại các tiệm còn mở.

Kỹ nghệ bán lẻ cũng gặp phải hàng loạt các vụ khai phá sản, gần đây nhất là công ty bán giầy Payless ShoeSource, loan báo rằng đang đóng gần 400 tiệm, tức gần 10% tổng số của công ty.

Việc giảm nhân viên này, tuy gây khó khăn cho đời sống nhiều người, nhưng tương đối cũng chỉ là một trì trệ nhỏ cho nền kinh tế Mỹ nói chung.

Nhưng đối với những người Mỹ mới khởi sự đi kiếm việc làm, đặc biệt trong giới trẻ hoặc người không kinh nghiệm làm việc, sự sút giảm này ảnh hưởng lớn tới họ.
Công việc tại các cửa hàng bán lẻ chiếm khoảng gần 1/3 các việc làm đầu tiên của người dân Mỹ, trước khi chuyển qua làm các công việc khác, do đó sự thu hẹp của kỹ nghệ này có thể ngăn bước tiến vào thị trường lao động của nhiều người.

Cùng lúc với sự gia tăng mua bán qua mạng, số phần trăm công việc bán lẻ trong thị trường lao động cũng sút giảm.

Nay, loại công việc này chỉ chiếm 10.9%, so với 11.6% năm 2000, theo Michael Niemira, thuộc công ty nghiên cứu thị trường The Retail Economist.

Các chuyên gia trong lãnh vực này tin rằng sẽ có thêm nhiều cửa tiệm đóng cửa—nghĩa là mất thêm nhiều công việc nữa, trong những tháng tới. (V.Giang)

Tin mới cập nhật