CHICAGO (AP) – Ông này chưa từng được bầu vào bất kỳ chức vụ nào, không cả “ban đại diện học sinh ở trung học” như ông ta từng khoe khoang. Ông không có đủ kiên nhẫn để đi rỉ tai từng người để xin phiếu. Về giao tế nhân sự, ông ta công nhận mình là người “ăn nói huỵch toẹt” thích hợp với việc tranh chức quản lý các đại công ty tư nhân, nơi ông Bruce Rauner gặt hái được thành công trong 30 năm hơn là kiếm phiếu để ra làm thống đốc, điều mà ông dự tính thực hiện ở Illinois vào năm tới.
Những điểm tiêu biểu có thể đã khiến ông Rauner từng có lần bị thất bại trong chính trị nay đang bắt đầu có vẻ như có thể là vốn liếng cho một đảng viên Cộng Hòa ở Illinois, và cho những tay dưới cơ ở các nơi khác trên khắp cảnh quang chính trị ngày càng phân cực ở Hoa Kỳ. Với ba phần tư các tiểu bang nay đang do một đảng thống trị hoặc các ứng viên khác từ phía ngược lại vốn thường có vẻ ít có cơ hội trong ngày bầu cử, một tỉ lệ cao nhất trong lịch sử. Trong môi trường như thế, một số người ngoài cuộc đang đánh cuộc rằng thời gian đã chín mùi cho những kẻ thách thức muốn phá vỡ cái khuôn mẫu của đảng phái thông thường.
Thay vì có khiếu chính trị hay kinh nghiệm, họ có mặt dày mày dặn và có nhiều tiền nhiều của.
Ông, Rauner, một người theo Cộng Hòa, tuyên bố trước một cử tọa toàn thương gia ở tiểu bang mà phe Dân Chủ chiếm số đông: “Tôi từ ngành kinh doanh mà ra. Tôi không phải từ thế giới của chính trị. Tôi có nhiều tiền, không ai có thể mua chuộc được tôi. Chẳng ai có thể hù dọa được tôi.”
Ông Rauner là một tổng giám đốc, dáng người cao ráo, to mồm to miệng, có giá trị gần đến $1 tỉ, là ngôi sao của một lớp đảng viên Cộng Hòa giàu có, vốn lấy cảm hứng từ Thống Ðốc Rick Snyder của Michigan và TNS Ron Johnson của Wisconsin, người từ bỏ thế giới kinh doanh vào năm 2010 để đánh đổ những đảng viên Dân Chủ đã đứng vững ở những nơi phe Dân Chủ hùng cứ. Trong khi đó những người Cộng Hòa về mặt kỹ thuật mà nói, họ ra tranh cử như là những tổng giám đốc, những người chuyên giải quyết những khó khăn.
Tom Foley, một cựu tư bản chuyên đầu cơ, dự trù ra tranh cử như là đảng viên Cộng Hòa cho ghế thống đốc tiểu bang Connecticut. Sau khi thua không đầy một phần trăm vào năm 2010. Lần này ông hy vọng lợi dụng lúc ông Dan Malloy của đảng Dân Chủ đang bị đánh giá thấp để ra lần nữa. Ông Scott Honour, người làm giàu nhờ kinh doanh ngân hàng, dự trù đối đầu với Thống Ðốc Mark Dayton thuộc đảng Dân Chủ ở Minnesota, tiểu bang vững vàng của đảng Dân Chủ. Và ông Charlie Baker, cựu tổng giám đốc một tổ hợp bệnh viện, đang chạy cho chiếc ghế thống đốc ở tiểu bang Massachusetts.
Ðồng thời, đảng Dân Chủ cũng đang tìm những ngôi sao sáng giá từ doanh nghiệp để ra tranh cử ở các tiểu bang thuộc vùng Trung Tây, nơi phe Cộng Hòa đang trụ vững.
Người khuôn mẫu đó là Mark Warner, một đại tài phiệt ngành cell phone, người từng giật mất chiếc ghế thống đốc của phe Cộng Hòa hồi năm 2001 ở Virginia. Tại Wisconsin, họ nhắm đến Mary Burke, một cựu tổng giám đốc của công ty Trek Bicycles do cha bà thành lập, để đối đầu với Thống Ðốc Scott Walker thuộc đảng Cộng Hòa.
Ngoài những câu chuyện thành công mà những nhà doanh nghiệp sáng giá kể, họ có thể đánh cuộc cả những nguồn lực mà những kẻ mới ra lần đầu không thể có được.
Danny Kanner, phát ngôn viên của hiệp hội Democratic Governors Association nói: “Khả năng thực hiện được việc đó chắc chắn là điều mà chúng tôi mong đợi.”
Khuynh hướng thống trị của một đảng là thành trì khó lòng phá vỡ. Tại tiểu bang California nghiêng nặng về Dân Chủ, Meg Whitman thuộc đảng Cộng Hòa và từng tạo được sự nghiệp nhờ làm tổng giám đốc cho Ebay, đã thua cuộc đua ghế thống đốc năm 2010, mặc dù bà đã bỏ tiền túi ra hết $140 triệu.
Lần đầu tiên tính từ 1952, một đảng nắm được văn phòng thống đốc và cả hai viện lập pháp ở 37 tiểu bang; phe Dân Chủ thống trị vùng Ðông Bắc và duyên hải miền Tây, trong khi Cộng Hòa nắm ở miền Nam và Trung Tây. Ðối với những kẻ thử lửa từ bên ngoài, mục tiêu là sẽ tranh cử với tính cách khác với tiêu chuẩn của kẻ đại diện cho đảng. Các doanh gia giành được nhiều phiếu từ cử tri độc lập và có thể đưa ra dự phóng về kinh tế, vốn rất hấp dẫn ở những tiểu bang nơi đang bị khổ sở về tài chánh và thất nghiệp cao.
Charlie Black, chiến lược gia lão thành Cộng Hòa toàn quốc góp ý thêm: “Giờ đây, nhiều vị này tỏ ra là những ứng cử viên tồi, tuy nhiên ai có bản năng chính trị tốt và có nhiều tiền thì có thuận lợi hơn trong cuộc tranh đua.”
Là một cư dân của Chicago với bằng tốt nghiệp từ các trường Dartmouth và Harvard, ông Rauner, 56 tuổi, bắt đầu vận động từ một năm rưỡi trước ngày bầu cử, đăng ký với các nhà cố vấn lỗi lạc, chạy các quảng cáo trên hệ thống truyền thanh, truyền hình, và đi vận động trên khắp tiểu bang.
Ðể gặp gỡ các doanh nhân ở vùng nông thôn phía Nam Illinois, ông Rauner, con người cao 6 ft 4 inch này đến nơi họp bằng một chiếc xe mô tô Harley Davidson Ultra Classic. Giọng phát âm rền vang của ông khiến ông không cần dùng đến microphone khi thuyết trình trong phòng hội.
Khi kết thúc phần thẩm định về các trường học ở Illinois, ông nói: “Không thể chấp nhận được. Thật quá đáng.”
Ông nhấn mạnh đến quá trình kinh nghiệm về kinh doanh và sự yếu kém về chính trị của mình. Về lãnh vực sở trường, ông nói: “đo lường thành công là sự tạo nên của cải cho các cổ đông, tạo nên việc làm và sau đó là đưa kinh tế đến sự tăng trưởng.”
Tuy nhiên ông không được sự hậu thuẫn của cựu Thống Ðốc Illinois, Jim Edgar, trái lại ông này lại ủng hộ cho TNS Kirk Dillard của đảng Cộng Hòa ra tranh cử ghế thống đốc.
Phe Dân Chủ khống chế tiểu bang này trong thập niên qua mặc dù gặp nhiều tai tiếng về tham nhũng. Ba ứng viên Cộng Hòa được đề cử đều là những nhân vật vững vàng của đảng.
Ngoài ông Dillard, ông Rauner dự trù còn phải đụng độ với cựu Dân Biểu tiểu bang Bill Brady và Bộ Trưởng Tài Chánh tiểu bang Dan Rutherford trong vòng tranh cử sơ bộ đảng Cộng Hòa. Trong khi đó Thống Ðốc Pat Quinn thuộc đảng Dân Chủ đang dự trù tái ứng cử, đối đầu với cựu Ðổng Lý Văn Phòng Tòa Bạch Ốc William Daley.
Vấn đề mấu chốt sẽ là hệ thống hưu bổng tiểu bang, vốn đang bị thiếu nợ đến $100 tỉ, và công khố phiếu tiểu bang cũng đang bị liệt kê và hạng tệ nhất nước. (TP)























