Lời khuyên của tổ chức y tế thế giới WHO về mất trí nhớ

LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ý muốn. Ông đã từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility. Phòng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số điện thoại liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: www.bacsihongocminh.com

Mất trí nhớ xảy ra nhiều cho người lớn tuổi, cho dù nhiều bệnh nhân trẻ hơn 50 tuổi cũng bị mất trí nhớ. Theo định nghĩa, mất trí nhớ là một hội chứng gây ra do nhiều nguyên nhân khác nhau mà trong đó bệnh Alzheimer là một nguyên nhân hàng đầu. Cho đến nay, giới thẩm quyền trong ngành y tế vẫn không hiểu một cách chính xác tại sao người ta lại bi mất trí nhớ và mất khả năng tư duy.

Theo thống kê, có khoảng 50 triệu người trên toàn thế giới bị mất trí nhớ. Một hình thức mất trí nhớ nhiều nhất là bệnh Alzheimer, ảnh hưởng đến hơn 5.8 triệu người Mỹ. Dự đoán, trong vòng 30 năm tới, con số người bị mất trí nhớ sẽ tăng gấp ba lần.

Danh từ “dementia” là một đại từ chung để chỉ nhiều tình trạng thoái bộ của hệ thần kinh, đưa đến tình trạng mất trí nhớ và mất khả năng tư duy. Những tình trạng này có thể nặng đến độ làm cho bệnh nhân không còn khả năng sinh hoạt trong đời sống hằng ngày. Dù rằng trên toàn cầu, tình trạng mất trí nhớ làm thay đổi chất lượng cuộc sống của nhiều người và những người thân thuộc, cho đến nay các khoa học gia vẫn không hiểu một cách tường tận tại sao lại bị mất trí nhớ.

Cụ thể, những lý do nào dẫn đến bệnh mất trí nhớ Alzheimer vẫn còn là một bí ẩn. Yếu tố di truyền có thể đóng vai trò chủ yếu, nhưng ảnh hưởng của môi trường cũng làm tăng nguy cơ, nhất là cho những người đã có thân nhân trong gia đình bị mất trí nhớ.

Cho dù tuổi tác vẫn là yếu tố chính, những nghiên cứu tổng hợp, đúc kết một số yếu tố nguy cơ có thể gây ra tình trạng mất trí nhớ. Một số yếu tố có liên hệ đến nếp sống, do đó, có thể thay đổi được. Với những thông tin mới này, người ta có thể tìm cách ứng phó, tích cực thay đổi nề nếp sống để giảm bớt nguy cơ.

Tháng Năm, 2019, Tổ Chức Y Tế Thế Giới WHO đưa ra những lời hướng dẫn để giảm bớt nguy cơ bị mất trí nhớ, trong đó họ liệt kê ra 12 yếu tố nguy cơ đưa đến mất trí nhớ.

Những yếu tố nầy gồm có: thiếu vận động, hút thuốc lá, nghiện rượu, ăn uống không lành mạnh. Ngoài ra, thiếu sinh nhoạt xã hội, tăng cân, cao huyết áp, cao mỡ cholesterol, tiểu đường, bệnh tâm thần phiền muộn, và cả bệnh mất thính giác cũng làm tăng nguy cơ. Yếu kém khả năng tư duy từ cơ bản có thể là lý do chính làm giảm bớt hiệu năng chống chọi với các nguy cơ khác làm mất trí nhớ.

Tổ chức WHO tuy đưa ra những yếu tố nguy cơ cùng với lời khuyên làm thế nào để giảm bớt hiểm nguy, nhưng đồng thời cũng thẩm định tầm quan trọng và bằng chứng liên đới của từng yếu tố nguy cơ.

Ví dụ, họ cho rằng, chỉ có một số bằng chứng vừa phải, không hùng hồn cho lắm, xác nhận rằng tăng cường vận động, ăn kiêng cử diet, hay bớt uống rượu có thể làm giảm bớt mất trí nhớ. Thêm vào đó, uống nhiều thuốc bổ cũng chẳng giúp ích tính cực gì cả.

Cho đến nay, cũng không có đủ chứng cớ cho rằng giao tế xã hội, nhiều bạn bè, uống thuốc an thần, hay mang thiết bị trợ giúp thính giác có thể làm giảm bớt nguy cơ bị mất trí nhớ. Tuy nhiên, cơ quan WHO vẫn khuyên mọi người nên tích cực, nên tăng cường quan hệ xã hội, tránh tự cô lập, nếu bị bệnh phiền muộn, và nếu bị mất thính giác thì cũng nên thì nên chữa trị.

Dĩ nhiên, chẩn bệnh và điều trị sớm các bệnh kinh niên như cao máu, cao mỡ, cao đường luôn luôn đóng vai trò quan trọng không những cho bệnh mất trí nhớ mà còn cho sức khoẻ tổng quát. Một lý thuyết cho rằng sự thoái hoá của các tế bào não là do hệ thống mahc máu trong não bị teo lại tương tự như mạch máu tim khi bị ảnh hưởng bởi hội chứng mỡ, đường máu.

Nói chung, bệnh mất trí nhớ vẫn không có cách để chữa trị hoàn hảo. Do vậy, đề phòng được phần nào, chừa được tật xấu nào trong nếp sống thì đỡ bớt phần ấy. (Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh)

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút phía góc phải bên dưới của khung video.