Xem màu nước tiểu để định bệnh

(Hình minh họa: Joe Raedle/Getty Images)

BS. Hồ Ngọc Minh

LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ý muốn. Ông đã từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility. Phòng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số phone liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: www.bacsihongocminh.com.

Người ta thường ví von, đôi mắt là cửa sổ của linh hồn, chỉ cần nhìn ánh mắt của một người có thể hiểu gần hết tâm tư của kẻ đó. Tương tự, nước tiểu là một cửa sổ khác của cơ thể con người, chỉ cần nhìn màu sắc của nước tiểu cũng cho ta biết khá nhiều về tình trạng sức khoẻ của chính mình.

Thông thường hai trái thận của bạn ngoài việc lọc máu để gạn bỏ chất dơ, còn đóng vai trò điều chỉnh lượng nước và áp suất máu được cân bằng. Khi dư nước thì thận sẽ thải ra nhiều nước tiểu còn lúc thiếu thì thận sẽ tìm cách hút nước, recycle trở lại. Màu của nước tiểu không chỉ phản ánh trữ lượng nước trong cơ thể của bạn, mà còn tùy loại thức ăn bạn ăn vào, và một số phản ứng phụ của thuốc men, nhưng cũng có thể là dấu hiệu nghiêm trọng hơn, như bị nhiễm trùng hay bị ung thư chẳng hạn.

Bằng cách quan sát màu của nước tiểu, ngoài màu vàng nhạt, ta có thể suy ra một số tình trạng bất ổn của cơ thể để biết khi cần phải tham khảo bác sĩ.

1. Màu vàng nhạt

Đây là màu lý tưởng của nước tiểu. Nước tiểu lành mạnh có đượm chút sắc vàng nhạt do những chất cặn do cơ thể thải ra, hòa tan trong đó. Đại khái như khi bạn pha nước đá chanh lemonade, hay nước trà, khi ít nước thì màu sẽ đậm hơn, khi nước tiểu có màu vàng đậm đa phần chỉ có nghĩa là cơ thể bạn đang thiếu nước, không nên lo sợ có bệnh gì trầm trọng cả.

2. Màu trong như nước lạnh

Bạn đọc chắc có nghe nói đến phương châm “uống một ngày 8 ly nước”. Thật ra phương châm này đúng mà cũng không đúng hẳn. Bạn không cần phải chứng minh “lòng yêu nước” của mình bằng cách sắp hàng ngang 8 ly nước lạnh để uống mỗi ngày. Thể tích nầy bao gồm cả các loại thức ăn hay trái cây có nước. Phương châm này chỉ nhắc nhở ta không quên uống nước, đừng chờ đến khát mới uống. Ngược lại, trong trường hợp màu của nước tiểu trong veo như nước lạnh, có thể là bạn uống nước quá nhiều. Thật ra, uống quá nhiều nước cũng không có hại gì cho cơ thể cả, vì nếu trái thận lành mạnh, sẽ tự điều chỉnh được, bắt bạn phải đi tiểu nhiều lần trong ngày mà thôi.

Một số trường hợp, cơ thể bị mất khả năng điều chỉnh nồng độ nước gọi là bệnh diabetes insipidus hay khi bị bệnh tiểu đường, trái thận sẽ thải nước ra nhiều hơn thể tích được giữ lại, bệnh nhân sẽ đi tiểu liên tục không ngừng, lúc nào cũng thấy khát nước và cơ thể rất mệt mỏi vì thiếu khoáng chất sodium trong máu.

3. Màu vàng sáng chói

Nếu nước tiểu có màu vàng đậm óng ánh là do uống thuốc bổ quá nhiều, cụ thể là vitamins nhóm B. Thí dụ, vitamin B2 (Riboflavin) thường phát ánh sáng dạ quang màu vàng (fluorescent) dưới ánh đèn tia cực tím (UV light). Khi uống thuốc bổ với nồng độ cao, nước tiểu sẽ có màu vàng đậm óng ánh như ánh đèn màu neon. Ngoài thuốc bổ, một số thức ăn có chứa Riboflavin gồm có trứng gà, thịt đến từ nội tạng, và sữa.

4. Màu vàng đượm nâu

Nước tiểu có màu sắc như nước táo vẫn kể là bình thường, nhưng nếu đậm hơn có nghĩa là cơ thể bị thiếu nước chút đỉnh nhưng không đến nổi nguy hiểm đến tính mạng. Chỉ cần uống thêm nước khi thấy nước tiểu có màu đậm, nhất là khi tập thể dục, thể thao.

5. Màu nâu

Tình trạng nước tiểu có màu nâu gọi là myoglobinuria. Myoglobin là chất protein cấu tạo nên bắp thịt. Khi có chất myoglobin trong nước tiểu là dấu hiệu bắp thịt bị hủy hoại, tình trạng gọi là rhabdomyolysis, gọi tắt là “rhabdo”, đọc là “rab-đô”. Một số tình trạng bệnh nặng có thể gây ra rhabdo, nhưng một số trường hợp tập thể dục thể thao quá độ cũng gây ra rhabdo. Nếu không chữa trị kịp thời, rhabdo có thể dẫn đến tình trạng hư hoại hai trái thận. Đau gan cấp tính hay kinh niên cũng có thể làm cho ra nước tiểu màu nâu.

6. Màu xanh lá cây, pha chút xanh dương, hoặc màu cam

Một số thuốc trị đau khi bị đi tiểu buốt xót do nhiễm trùng đường tiểu cũng làm cho nước tiểu biến thành màu cam, xanh lơ, tím, hay xanh lá cây. Thuốc Uribel, có chứa phẫm nhuộm màu xanh methylene blue tạo ra màu xanh trong nước tiểu. Một loại thuốc trị đau khác, Phenazopyridine, làm cho nước tiểu có màu da cam. Những phản ứng phụ của thuốc nầy sẽ tan biến sau khi hết sử dụng thuốc.

7. Màu hồng hay màu đỏ

Ăn nhiều củ cải đường (beet) làm nước tiểu có màu đỏ thẫm. Một số trái cây rau cải như blackberries hay một số thuốc xổ, nhuận trường cũng làm cho nước tiểu có màu hồng hay màu đỏ. Phần còn lại, khi thấy nước tiểu có màu hồng hay đỏ thì nên quan tâm. Phụ nữ đang khi hành kinh có thể thấy máu trộn với nước tiểu, nhưng trong những thời gian khác của chu kỳ kinh nguyệt, phải lưu ý và gọi cho bác sĩ ngay. Đa số trường hợp có máu trong nước tiểu là do bị sạn thận hay bị nhiễm trùng đường tiểu. Nếu màu nước tiểu ngả màu sậm như Cola Cola là dấu hiệu của máu bầm trong đường tiểu do sạn thận hay ung thư thận, ung thư hệ thống tiết niệu, hoặc bị chấn thương hai quả thận, hay chấn thương toàn bộ cơ thể như sau tai nạn xe cộ chẳng hạn.

Trong mọi trường hợp khi nước tiểu bị đục, có mùi hôi tanh, nguyên nhân có thể bị nhiễm trùng đường tiểu hay những bệnh khác quan trọng hơn.

Sau màu sắc, chúng ta cần lưu ý tới mùi của nước tiểu. Nước tiểu có mùi vị ngọt là do bị bệnh tiểu đường hay một số chứng bệnh không tiêu thụ được amino acid có trong đồ ăn. Đa số chúng ta không ngửi được mùi măng tây trong nước tiểu, nhưng một số người với gene di truyền đặc biệt có thể ngửi được mùi tanh này.

Thử nghiệm nước tiểu có thể cho biết rất nhiều điều về sức khỏe của bạn. Hơn 6,000 năm trước các bác sĩ thời xưa đã biết thử nước tiểu hay soi bọng đái của bệnh nhân. Bác sĩ thời xưa ấy có khi bảo bệnh nhân tiểu lên đất sét, hay có lúc phải… nếm nước tiểu để định bệnh. Một cách thử nghiệm may mắn thay, không cần phải làm nữa.

Ngày nay, nhờ những thử nghiệm rất thường tình như chấm một cái que (dipstick) vào nước tiểu (thay vì phải nếm!) bác sĩ có thể biết gần hết những thay đổi quan trọng trong nước tiểu. Để biết được bạn có vấn đề với hệ thống tiểu tiện, có khi bạn phải hứng nước tiểu trong vòng 24 tiếng đồng hồ để xác nghiệm chất lượng lẫn thể tích xem nhiều hay ít để xem bệnh nhân có bị suy thoái thận hay không. Khi có vấn đề bác sĩ sẽ soi ống dẫn tiểu và bọng đái.

Tóm lại, nên để ý đến màu và mùi của nước tiểu đi đôi với những dấu hiệu bất thường khi đi tiểu và tham khảo với bác sĩ khi có dấu hiệu cần quan tâm. Lần tới, hãy nhìn xuống dưới và hỏi thăm: “Nước tiểu, bạn có khỏe không ?”

Mời độc giả xem chương trình nấu ăn “Cá salmon và cơm chiên giòn tuyệt cú mèo”

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Những mùa nắng đẹp

Hôm nay nghe lại bài “Những mùa nắng đẹp” (Seasons in the sun), tôi lại nhớ những ngày “road trip” ở nước Mỹ. Chỉ mới đây thôi, chưa xa lắm nhưng vẫn gọi là nhớ bởi đó là lần đầu tiên tôi được trải nghiệm một chuyến hành trình dài nửa tháng

‘Cô ơi, mẹ không muốn con đi học college’

“Cô ơi, mẹ con không muốn con đi học college, mẹ muốn con phải đi University.” Đó là câu nói của Lily, một cô bé chỉ mới đang học lớp 6. Chúng tôi không ngạc nhiên vì câu nói của em. Tuy nhiên, mặc dù đã nghe những câu tương tự như thế này khá nhiều lần, chúng tôi vẫn chạnh lòng.

Tăng khả năng có thai một cách tự nhiên

Thường thường một người đàn bà có kinh nguyệt điều hòa, khả năng có thai cao nhất ngay trong tháng đầu tiên, sau khi “thả,” không ngăn ngừa.

Làm sao để hình thành thói quen hằng ngày?

Uống nhiều nước, tập thể dục đều đặn, đi yoga, học cách thư giãn hay đơn giản là dành năm phút mỗi ngày thiền là một trong các thói quen lành mạnh khó duy trì vì chúng ta thường hay cuốn vào công việc và bận bịu trong cuộc sống.

Dưỡng tóc kiểu Hàn

Nếu bạn hay gặp tình trạng da đầu hay đổ dầu, tóc thường xuyên bị bết và xuất hiện gàu thì cùng tìm hiểu năm bước dưỡng tóc của phụ nữ xứ kim chi để giúp tóc khỏe mạnh và mượt mà hơn

Coi chừng vạ miệng

Tôi kể lại câu chuyện cho chồng tôi nghe. Anh ấy bất ngờ nhưng lại cho rằng ai cũng già hai thứ tóc trên đầu, cô ấy không phải là người khù khờ dễ tin nên tôi không phải lo cho họ, coi chừng vạ miệng.

Năm sai lầm thường mắc phải sau khi chia tay

Một số nghiên cứu cho thấy, nhiều người thường nghĩ phải khoảng thời gian dài mới quên đi người yêu cũ. Nhưng theo trang Business Insider, không gian và thời gian lại là liều thuốc tốt nhất để bạn hàn gắn vết thương lòng.

Cách nấu phở nhanh ‘tốc hành’ dành cho người bận rộn

Phở là món ăn thuộc quốc hồn quốc túy của người Việt. Với những người thích ăn phở ở nhà nhưng lại bận rộn, hay với những ai sống xa khu phố Việt thì đây là cách nấu phở nhanh gọn, lẹ nhất. Nhưng quan trọng là tô phở vẫn thơm ngon, đậm đà. Hãy thử đi, bạn sẽ thấy thích.

Cách làm rau câu trái dừa

Rau câu trái dừa đạt yêu cầu không quá mềm, nhưng cũng không cứng như rau câu đổ khuôn. Vị ngọt thanh của nước dừa tươi, vị béo béo của nước cốt dừa tạo cho rau câu trái dừa một khẩu vị đặc biệt, nhất là khi ăn cùng với lớp cơm dừa non bên trong.

Hãy để con làm ‘người lớn’

Chúng tôi thường nói với các em trung học, SAT là “vấn đề người lớn” đầu đời của các em. Các em phải là người quyết định cho tương lai của chính bản thân. Nếu muốn vào thẳng đại học 4 năm, thì phải thi SAT.