OTTAWA, Canada (NV) – Dòng lũ tiền đầu tư từ Trung Quốc tràn sang Canada vẫn đang là chủ đề nóng. Tuần này, ba ký giả Charlie Gillis, Chirs Sorensen, và Nancy MacDonald vừa cung cấp một mổ xẻ chi tiết vào tình hình này trên tờ Maclean’s. Mời đọc bài tóm tắt của chúng tôi sau đây.
Một khu phố người Hoa ở Canada. (Hình minh họa: real-estate-canada.org)
Trong năm năm qua, dòng tiền từ Trung Quốc đại lục vào bất động sản Canada đã đạt đến mức độ nguy hiểm, tạo không khí căng thẳng trong các thành phố hàng đầu của quốc gia, khơi dậy nỗi tức giận trong giới trẻ, tầng lớp trung lưu, những người Canada cảm thấy bị loại ra ngoài thị trường ngay trên quê hương của họ. Và chính phủ Canada chưa hề có một giải pháp điều chỉnh thích đáng.
Cơn sốt tiêu tiền của Trung Quốc lan xa đến tận những đồng cỏ xanh dần biến mất ở Fraser Valley, đặc biệt là trong vài năm qua. Theo một khảo sát công bố trong Tháng Tư của công ty nợ thế chấp và nhà ở Canada (CMHC), toàn bộ 10% những căn chung cư mới được xây dựng ở trung tâm Toronto hiện nay thuộc về khách mua nước ngoài, phần lớn là người Trung Quốc. Trang Juwai.com, một dịch vụ quảng cáo trực tuyến, nơi người mua Trung Quốc có thể tìm kiếm bất động sản trên thị trường quốc tế, yêu cầu mua bất động sản ở Ontario đã tăng 143% trong năm 2015, với tổng giá trị đạt $11.2 tỷ.
Trong khi đó, các nhà phát triển Trung Quốc đã mua nhà cửa đất đai tại các địa điểm khiến các nhà phân tích phải gãi đầu gãi tai, bao gồm từ bờ biển Nova Scotia xa xôi phía Đông đến một thị trấn hoang vắng trong British Columbia. Những lý do cho việc mua sắm như vậy hoàn toàn đi ra ngoài các tính toán thông thường.
Nhưng cũng không khó hiểu khi nhìn vào những ưu đãi lớn vô cùng lớn của thị trường. Bên cạnh thị trường bất động sản có biến động riêng của Trung Quốc, hầu như tất cả các bất động sản ở bất cứ nơi nào trong thế giới phương Tây đều có thể là một hòn đảo an toàn tỉnh táo về tài chính.
Ông Matthew Moore, chủ tịch khu vực Bắc Mỹ của trang mạng Juwai, cho biết: “Bất động sản gia tăng năm này qua năm khác ở Thẩm Quyến, một trong bốn thành phố phát triển nhất của Trung Quốc, tạo nên một lớp đông đảo những người giàu có. Thêm vào đó là cảm giác cấp bách: ngay cả các lục địa có đặc quyền nhất của Trung Quốc đã từng có nhiều thập niên không cho phép mua mua bất động sản. Đây là lo lắng hàng đầu của nhiều người Trung Quốc về hệ thống chính trị độc đoán của đất nước, việc thiếu nguyên tắc minh bạch của pháp luật và tham nhũng tràn lan.”
Tất cả những điều đó đã đổ xuống Canada trong một nghịch lý kinh tế. Tại Vancouver và ngày càng lan rộng đến Toronto, khiến tràn ngập nỗi lo sợ rằng tiền của Trung Quốc đang thổi phồng quả bóng bất động sản, thậm chí đẩy giá bất động sản ra ngoài tầm với của nhiều người trong khi làm gia tăng nguy cơ của một vụ đổ vỡ thị trường. Tuy nhiên, chính hoàn cảnh thị trường này đang bổ sung hậu hĩnh vào giá trị thực của hàng triệu chủ nhà, hỗ trợ một loạt các ngành công nghiệp liên quan đến nhà ở, từ việc bán bất động sản đến trang trí nội thất. Tất cả đang được coi là động cơ chính của nền kinh tế của Canada.
Kinh tế gia Peter Routledge của National Bank Canada từng đưa ra “giả thuyết” rằng người mua Trung Quốc năm ngoái đã chi gần $12 tỷ trong bất động sản ở Vancouver, chiếm 33% doanh số bán của thành phố. Đối với Toronto, con số là khoảng $8.4 tỷ, chiếm 14% doanh thu. Những con số ấy dường như ăn khớp với một nghiên cứu của ông Andy Yan, một giáo sư quy hoạch đô thị, về doanh số bán nhà tại ba khu phố đắt nhất Vancouver, cho thấy 66% số nhà bán được trong khoảng thời gian sáu tháng bắt đầu từ Tháng Chín, 2014 là cho người Trung Quốc.
Một thông điệp rõ ràng đang được nhìn thấy: dòng tiền chảy từ Trung Quốc sang các tài sản trên toàn thế giới đã đạt đến tỉ lệ sóng thần. Ước tính số lượng nhà đầu tư và các công ty Trung Quốc di chuyển ra khỏi lục địa năm ngoái đạt gần $1,000 tỷ, tăng hơn gấp bảy lần kể từ năm 2014. Phần lớn số tiền đó được các công ty Trung Quốc chi vào việc mua lại các tài sản thương mại của phương Tây và một phần đáng kể được đưa trực tiếp vào bất động sản ở nước ngoài.
Với con số triệu phú mới giàu ở Trung Quốc lên đến 3.6 triệu người trong năm 2014, đó là một đạo quân đông đảo đang tìm kiếm tuyệt vọng cho một nơi chốn an toàn hơn là Trung Quốc. Trong mục đích đó, bất động sản ở nước ngoài luôn ở đầu danh sách của họ.
May mắn cho những triệu phú này, một ngành công nghiệp phát triển mạnh đã hình thành để tạo điều kiện cho nhu cầu chuyển tiền ra nước ngoài, không cần phải mang theo lên máy bay của họ. Giữa Tháng Tư, hơn 40,000 người chen chúc vào Hội Chợ International Property & Investment ở Bắc Kinh. Giữa đại diện 31 quốc gia tham dự, hầu hết khách viếng thăm đều đổ xô đến gian hàng treo cờ Lá Phong. Ba nhà triển lãm Canada hầu như không có thời gian để nghỉ ngơi.
Ông Alex Majdpour, chủ tịch Sans Souci Executive Realty, phải thuê hai thông dịch viên để đáp ứng với sự tràn ngập của những vị khách Trung Quốc. Người mua tiềm năng nói chuyện với các nhà triển lãm Canada về việc mua hàng bằng tiền mặt và bày tỏ sự quan tâm lớn nhất đến các tài sản nằm xung quanh Vancouver và Toronto.
Chưa kể, có một yếu tố chắc chắn đang ẩn nấp trong tâm trí người mua tại hội chợ: Khi tiền Canada suy giảm so với đồng đô la Mỹ trong hai năm qua, đã góp phần làm tăng sức mua của người mua bất động sản Trung Quốc vì khi so với đồng đô la Mỹ, mua bất động sản ở Canada là mặc nhiên hưởng được 25 hoặc 30% giảm giá.
Một thủ phạm khác cũng thường được trích dẫn như một ống xả dòng tiền từ nước ngoài vào Canada mà người Trung Quốc từng tận dụng tối đa là chương trình nhập cư dành cho người giàu, cụ thể là chương trình nhập cư đầu tư do chính phủ Mulroney tạo ra vào năm 1986, cấp quyền thường trú cho bất kỳ công dân nước ngoài chịu ký quỹ trên $800,000 cho chính phủ Canada, hoàn trả không lãi sau năm năm. Và thực tế cho thấy Canada đã có gần hai thập kỷ bán hộ chiếu, với giá rẻ.
Những năm gần đây, ngày càng trở nên phổ biến những người nhập cư dạng đầu tư đem con cái họ sang Canada đi học, trong khi trụ cột chính của gia đình tiếp tục làm việc và nộp thuế thu nhập ở nơi khác. Một nghiên cứu từ liên bang hé lộ cho thấy ngay cả sau năm năm ở Canada hơn 60% những người nhập cư đầu tư vẫn khai báo không có thu nhập.
Cuối cùng, khi chương trình bị đình chỉ vào năm 2012, trước khi hoàn toàn hủy bỏ hai năm sau đó, vẫn còn tồn đọng khoảng 65,000 hồ sơ xin đi. Trong khi đó, Quebec vẫn tiến hành phiên bản cho phép nhập cư tương tự của riêng mình. Nhưng rất ít người đến Quebec thực sự chịu ở lại trong tỉnh. Dữ liệu do Luật Sư Richard Kurland ở Vancouver thu thập cho thấy 94% những người đến Quebec vào năm 2008 ngay sau đó đều lên tàu đi Vancouver.
Canada đã làm gì trước những thực tế đầy bấp bênh này? Hầu như là chưa. Tại British Columbia, một nhóm các nhà kinh tế đang đề xuất một loại thuế, phạt 2% những người mua nhà để trống không ở. Ý tưởng này một phần nhằm ngăn chặn đầu cơ đồng thời cũng tạo ra một chút doanh thu (dự đoán đạt được $90 triệu trong năm đầu tiên), nhưng quan trọng hơn, là cần phải theo dõi những hoạt động thị trường bất thường. Có bao nhiêu đơn vị được sở hữu bởi những người không phải trả bất kỳ thuế ở British Columbia? Làm thế nào nhiều đơn vị nhà ở được sở hữu bởi những người thuê, mua rồi để bỏ trống? Làm thế nào được số tiền này vào Canada? Tại thời điểm này, chính phủ vẫn không có một đầu mối.
Những rủi ro cho Canada không chỉ dừng lại ở đó. Các biến động bất ổn của kinh tế Trung Quốc khiến giới thượng lưu, lãnh đạo, thành phần giàu có buộc phải chuyển tiền bạc, tài sản của họ đến những nơi an toàn hơn. Tuy nhiên, nếu xảy ra một cuộc khủng hoảng toàn diện ở Trung quốc cũng có thể gây nên tác dụng ngược lại, khi thấy rằng cuộc sống có nguy cơ, các nhà đầu tư Trung Quốc này có thể không còn lựa chọn nào khác hơn là nhanh chóng bán bỏ tài sản ở nước ngoài để trả nợ. Nói cách khác, tình hình hiện báo trước không phải chỉ lo lắng về một thị trường có thể sụp đổ ở Canada, mà chúng ta còn phải lo lắng về một cuộc khủng hoảng kinh tế tại Trung Quốc nữa. (L.Q.T.)
