HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Không những bị dân chúng phẫn nộ, doanh nhân và chính phủ Nhật vừa đưa ra cảnh cáo quyết định hấp tấp cấm xe gắn máy chạy xăng ở Hà Nội sẽ dẫn đến nhiều hệ quả tệ hại.
Ngày 21 Tháng Mười, báo Japan Times (JP) của chính phủ Nhật Bản đưa tin cả chính phủ Nhật cũng như nhiều công ty nước này đầu tư sản xuất xe gắn máy chạy xăng tại Việt Nam đã khuyến cáo từ hơn tháng qua, nhưng nhà cầm quyền CSVN đến nay vẫn chưa thấy phản hồi tích cực.
Họ cảnh cáo rằng nếu không đưa ra một lộ trình hợp lý, thay vì cấm xe máy xăng trong khu vực nội đô Hà Nội từ đầu Tháng Bảy, 2026, hàng trăm ngàn nhân công sẽ thất nghiệp và gây trở ngại cho một thị trường trị giá $4.6 tỷ mà hãng xe Honda hiện vẫn đang dẫn đầu doanh thu nhờ sự tín nhiệm của người tiêu thụ.
Ngày 12 Tháng Bảy, Thủ Tướng Phạm Minh Chính ra một chỉ thị nhằm đối phó với tình trạng ô nhiễm môi trường ở thành phố Hà Nội coi như “nhiệm vụ cấp bách.” Theo đó, từ đầu Tháng Bảy, 2026, khu vực bị cấm chạy xe máy xăng là những đường phố ở nội đô gọi là “Vành Đai 1.” Đây là khu vực quy tụ các cơ quan đầu não của chế độ, đồng thời có các trung tâm thương mại, dịch vụ lớn nên người đi lại đông đảo, chen chúc.
Theo thống kê đến cuối năm 2024, thành phố Hà Nội có khoảng 6.9 triệu xe máy xăng. Báo chí nhà nước nhất loạt đưa tin và coi như biện pháp cấp thiết để đối phó với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng ở địa phương. Nhưng dư luận bất bình nhiều về cái lệnh quá gấp gáp, dân không kịp trở tay, trong khi còn có những nghi ngờ về “lợi ích nhóm” ẩn phía sau.
Theo báo JT, Tòa Đại Sứ Nhật thúc giục Hà Nội “đưa ra một lộ trình thích đáng” cho việc điện khí hóa xe máy, gồm cả thời gian chuẩn bị cũng như khai triển thực hiện từng giai đoạn để cả người dân (chủ xe máy) cũng như các nhà sản xuất kịp thời thích ứng (chuyển đổi dây chuyển từ xăng sang điện) với lệnh lạt. Còn với dân, người đang là chủ xe máy xăng ở Hà Nội vất xe của họ đi đâu? Tiền đâu mua xe máy điện nếu chỉ là kẻ lãnh lương tháng tạm đủ ăn?
JT dựa vào thống kê của tổ chức Mordor Intelligence nói rằng 80% người dân Việt Nam (dân số 100 triệu) đăng ký là chủ xe máy xăng. Con số này cao nhất thế giới. Hãng xe Nhật Honda hiện làm trùm tại Việt Nam, cũng chiếm đến 80% thị trường, kế đến là các hãng Nhật khác gồm Yamaha và Suzuki. Họ được tín nhiệm vì vừa đẹp, vừa phẩm chất vượt trội.
Không thấy Đại Sứ Quán Nhật cho biết khi nào họ gửi thư khuyến cáo tới nhà cầm quyền Hà Nôi, chỉ hiểu là khoảng Tháng Chín. Nhưng trước đó, trong Tháng Tám, các công tư Nhật đã gửi thư cho nhà cầm quyền trung ương khuyến cáo các hệ quả nghiêm trọng sẽ đến vì cái quyết định hấp tấp ấy. Theo đó, ảnh hưởng đến 2,000 đại lý bán xe và khoảng 200 công ty cung cấp phụ tùng lắp ráp sản xuất xe.
Họ sẽ không kịp trở tay khi cái lệnh ấy tiến hành trong một năm và đề nghị một lộ trình thực hiện từ hai đến ba năm, vì họ phải điều chỉnh dây chuyền sản xuất, lại còn phải thiết trí các trạm sạc điện xe máy trên cả nước, đồng thời, các tiêu chuẩn về an toàn cũng phải mở rộng thêm. Một số vụ cháy do sạc pin điện xe máy đã xảy ra rồi, theo báo chí tại Việt Nam đưa tin.
JT nói rằng trong một cuộc họp của doanh nhân Nhật với Thủ Tướng Chính hồi tháng Tám, ông nại cớ phải giảm ô nhiễm không khí là vấn đề toàn cầu đòi hỏi “nỗ lực chung” nên phải “lựa chọn giải pháp tối ưu nhất với lộ trình phù hợp.”
Người ta không rõ “giải pháp tối ưu” và “lộ trình phù hợp” mà ông đề cập có phải là vẫn giữ cái lệnh cấm từ đầu Tháng Bảy, 2026, hay nghe theo đề nghị của nhà đầu tư và chính phủ Nhật.
Ngay sau lệnh của ông Chính, theo JT, doanh số của Honda bị sụt giảm 22% trong Tháng Tám rồi gượng lại một phần nào trong Tháng Chín. Trong khi đó, số bán xe máy điện và xe đạp điện của Vinfast của tỷ phú đỏ Phạm Nhật Vượng tăng 55% trong quý thứ hai của năm nay. Từ khi có lệnh mới của ông Chính, số bán của Vinfast dự trù gia tăng nhanh chóng, theo tổ chức nghiên cứu thị trường Asia Plus.
Tin báo Nhật JT thuật lại các kêu ca của doanh nhân và chính phủ Nhật cũng được tờ Tuổi Trẻ đưa tóm tắt lại ngày 21 Tháng Mười theo bản tin Reuters. Báo JT nói họ liên lạc với nhà cầm quyền CSVN yêu cầu bình luận nhưng không thấy phản hồi. (NTB) [kn]
