Kỳ 162
Ngoài công việc cứu trợ, tôi tích cực tham gia ý kiến trong các phiên họp đại hội đồng. Thực ra nào mình đã được quyết định cái gì lớn đâu. Tôi bác bỏ dự án của phe đại diện cho những người Pháp muốn nắm độc quyền trông coi về vệ sinh thành phố mà đòi phải cho bỏ thầu.
Một đại diện Pháp hỏi: “Ông hãy trả lời là các ông giúp chúng tôi diệt độc tài xây dựng tự do hay các ông đến đây chỉ để bảo vệ quyền lợi lỗi thời của thực dân?”, về việc đổi tên đường Paul Bert thay vào tên một danh nhân Việt khác, phe đại diện Pháp cũng phản đối, tôi trả lời: “Ông Paul Bert có hai khuôn mặt; khuôn mặt nhà bác học Paul Bert thì Pháp quốc được hưởng và chúng tôi rất kính trọng, khuôn mặt ông toàn quyền Ðông Dương là đại diện cho chủ nghĩa thực dân lỗi thời. Dân chúng Việt Nam chỉ biết có ông Toàn Quyền Paul Bert, vì vậy vì thanh danh của nước Pháp hiện thời và của người Pháp ở đây, chúng tôi thấy thay tên ông đi là hợp lý.”
Ngoài giờ họp, một đại diện Pháp có nói với tôi nửa như thán phục nửa như mỉa mai: “Tại sao lý ông nêu lên luôn luôn thắng chúng tôi?” Tôi đáp: “Vì chúng tôi là những người vừa thoát khỏi bị trị – (tôi nói vậy cho nhã) – và Thượng Ðế thường về phe kẻ yếu, lý của chúng tôi có Thượng Ðế ủng hộ!” Cả đôi bên cùng cười xòa. Tuyệt nhiên trong những vụ tranh luận, người bạn luật sư của tôi không hề lên tiếng. Y giữ trọn vẹn tình bạn với tôi.
Một tuần trước đây anh Sơn đến chào chúng tôi nói là trở lại đất Lào buôn bán rồi luật sư về Pháp.
Hôm nay chúng tôi vừa được tin anh bị ám sát ở khoảng biên giới Miên và Thái Lan.
Tới lúc đó bà Ðô mới chấm nước mắt nói:
– Thế là anh tôi tuyệt tự!
Nét mặt Khóa băn khoăn và đau đớn nhưng về vấn đề khác, chàng hỏi Khiết.
– Có thể thế không anh?
Khiết hỏi:
– Ai cho anh biết tin Sơn chết?
– Chị tôi. Tức chị ruột anh Sơn. Trước khi đi Sơn có lại chào chị, Sơn đi cùng một người bạn nữa mà chị biết. Thư báo tin Sơn chết là thư của người bạn đó. Có thể thế không anh? Có thể Sơn ra đi là trong âm mưu lập chính phủ lưu vong. Và việc bại lộ, Sơn bị đối phương giết?
Khiết đã lăn lóc trong trường chính trị. Những thủ đoạn đặt mạng lưới gián điệp quốc tế, sửa soạn con bài, thủ tiêu đối phương… thì ở cái thời đại bá đạo này đâu có là chuyện lạ. Nhưng Khiết biết nói gì với Khóa bây giờ?
Khiết chào bà Ðô, bắt tay Khóa ra về ngay. Chính Khiết cũng bâng khuâng và buồn. Khi ngang qua quầy hàng, Cam khẽ cúi chào. Khuôn mặt Cam trong sạch như thiên thần làm Khiết thấy đỡ buồn nản cho những nhơ bẩn lọc lừa tàn bạo trong chính giới. Khiết dừng lại. Cam nói khẽ:
– Mai thong thả mời anh lại chơi.
Khiết gật đầu dịu dàng đáp:
– Vâng mai tôi sẽ lại.
Rồi Khiết ra cửa, xuống hè. Trước khi sang đường Khiết quay lại lần nữa. Cam vẫn nhìn theo, và khi chàng quay lại như vậy, đôi mắt Cam vẫn mở to, không hề chớp chớp hoặc quay đi ngượng nghịu. Cô bé mới lạ chứ!
Hôm sau Khiết đến hiệu giày của bà Ðô thật, gặp một thanh niên chỉ kém mình chừng hai ba tuổi, mặt mũi tuấn tú, đang thảo luận gì với Khóa, rất sôi nổi. Cuộc thảo luận tạm ngừng vì có mặt Khiết, bà Ðô giới thiệu ngay:
– Anh Khiết ạ, đây là em Hữu, Lê Văn Hữu, cháu gọi tôi bằng cô. Ngày gặp anh ở Nam Kinh, khi nghe anh xưng họ tên Lê Tịnh Khiết tôi nẩy ý nhận họ ngay vì nhớ đến cháu Hữu đây. Hữu bị Việt Minh bắt ngay từ ngày đầu kháng chiến, chuyển hết trại giam này sang trại giam khác, hơn ba năm trời mới được tha, cũng mới được quân đội Pháp trong một chiến dịch càn quét quơ được vào đây, thật phúc đức.
Trong câu chuyện kế tiếp, Khóa biết thêm Hữu đã từng theo hoạt động bên một lãnh tụ quốc gia trẻ tuổi nhưng vô cùng lỗi lạc. Trước đây hồi Khiết hoạt động cách mạng ở Nam Kinh chàng có lần được đọc ít tài liệu và thi ca của vị lãnh tụ này đồng thời với tin đồn là vị lãnh tụ đó đã bị Việt Minh giết. Nay Khiết hỏi lại Hữu về tin đó, Hữu cả quyết rằng những người như ông L. – tên nhà lãnh tụ – đâu có thể sa vào tay Vẹm chết uổng. Là Hữu cũng đoán vậy thôi, nhưng lời chàng đượm một niềm tin sắt đá và sáng suốt tựa như khi đọc Tam Quốc Chí ta luôn luôn đứng ở phe Gia Cát, tin rằng nhất cử nhất động của Gia Cát đều là mưu trí thông suốt.
