Kỳ 188
PHẦN HAI
CHƯƠNG MỘT
TRÊN BỜ VỰC LỊCH SỬ
I
Chợt thức giấc ra vườn dưới ánh trăng tà gần về sáng nghe tiếng sáo diều buồn hiu hiu, nghe điệu đò đưa thổn thức như bốc lên tự lòng đất ghi nhận sự bất tuyệt của tình quê, rồi Kha cũng phải trở vào nhà, ngả lưng xuống phản, đắp chăn ngang bụng, để mặc cho ý nghĩ lông bông rồi chợp ngủ lại… Khi chàng sực dậy đã có tiếng lách cách dọn cơm.
Nhà quê vì việc cày bừa vất vả nên có thổi bữa sáng, mâm cơm thịnh soạn mà thân mật với những thức ăn dư hôm trước được đun lại. Lâu lắm Kha mới được vục mặt vào chậu nước mưa trong vắt đầy ắp và hầu như có phảng phất hương cau hương nhài. Rồi ba chú thím cháu vừa ăn vừa ôn lại chuyện mời mọc hôm qua xem có điều gì khuyết điểm không. Ăn xong cũng đã tám giờ sáng, trong khi ông bà Hạo sửa soạn đi thăm đồng, Kha tạm biệt chú thím ra Hà Nội. Khi qua cổng nhà Thi, Kha đã thấy Thi từ trên hiên bước xuống tới chàng. Nàng hỏi:
– Anh ra phố?
Kha gật đầu âu yếm đáp:
– Anh phải ra phố sớm để kịp soạn bài dạy buổi chiều.
– Em tiễn anh một quãng.
Thi đi bên Kha, nhỏ bé.
– Ðêm qua em ngủ ngon giấc?
– Cám ơn anh, khá.
Ði qua cổng chùa một chút Kha dừng lại bảo Thi:
– Thôi em yếu đừng tiễn anh xa lát nữa về một mình mệt.
Thấy không có bóng người, Kha dịu dàng cầm tay Thi:
– Vả lại sớm nay lành lạnh, em nên trở lại nằm nghỉ, tuần sau anh về.
Thi ngoan ngoãn vâng lời.
Ra tới Hà Nội, Miên đã đi làm, buổi đầu tiên của nàng tại nhà thương Phủ Doãn. Kha thấy Hiển ngồi thừ trước bàn, tay cầm mẩu giấy nhỏ, vẻ thẫn thờ của Hiển làm Kha chột dạ. Kha hỏi:
– Có việc gì thế Hiển?
Hiển lắc đầu ngao ngán:
– Tôi thật ngu như bò, lúc vào đây thực thà khai văn bằng, bây giờ nó bắt vào Nam theo học lớp sĩ quan Thủ Ðức. Giấy vừa nhận sáng này đây!
Kha chỉ thốt được tiếng “hừ”, chưa biết tính sao, Hiển đã nói:
– Chúng mình đến thăm Hãng, cả ba cùng bàn xem sao.
– Nếu vậy nên đi ngay!
Hãng có nhà và khi hay tin Hiển bị gọi đi theo học lớp sĩ quan Hãng cũng thốt tiếng “ủa” ngạc nhiên, thành thử ba người gặp nhau cho ấm lòng thôi, chứ cùng vô kế khả thi. Hiển nói:
– Ðây mới là giấy gọi lần đầu, còn thì giờ xoay xở. Ban sáng ông Cai hàng xóm trước khi đi làm, thấy tôi nhận được giấy này bèn góp ý là tôi nên thi vào làm thông ngôn trong thành, thi xong chi một tháng sau đi làm và đóng đội ngay, như vậy tránh được lệnh động viên này.
Ðôi mắt Hãng bỗng trợn tròn, miệng há hốc rồi nói ngay:
– Ấy chớ! Nhục! Nhục, thật là nhục!
Thoạt Kha và Hiển chưa hiểu sao, nhưng khi nhớ lại những lời trước đây Hãng thường cau có thốt ra thì cũng mang máng đoán được phần nào.
Thì ra con đường đó chính là con đường Hãng đã đi. Bỏ “ngoài kia” vào thành, gặp lúc buôn bán khó khăn, mẹ túng, lại thêm vấn đề động viên, Hãng vào làm interprète (thông dịch) đồng hóa chân sergent trong quân đội. Thoạt Hãng ngỡ là chỉ việc ngồi tại phòng nhì – (cái tên nghe đã gây nhiều ác cảm) – dịch tài liệu ai ngờ họ còn có quyền bắt đi “ốp” (opération). Lần thứ nhất đi theo chiến dịch Hãng được xếp ở một trại lọc tù binh – camp de triage. Các thầy đội thông ngôn mỗi người một bàn, tù binh – những người dân tại các làng lân cận đủ nam phụ lão ấu bị quây dẫn về- xếp thành từng hàng dài, các thầy hỏi mấy câu theo chỉ thị, rồi tùy theo sự nhận xét của mình phát cho tờ phiếu xanh hay đỏ (nguy hiểm hay không) nhốt vào hai nơi riêng. Người dân quê vốn giàu nhận xét thực tế, thấy phiếu đỏ phát cho những người già, những người tàn tật thi họ đoán ngay là những người phiếu đỏ sẽ được thả sớm bèn ăn cắp của nhau những phiếu đỏ đó ngay khi còn trong hàng, thế là những lời than khóc, cãi cọ làm sốt tiết một vài thầy đội thông ngôn đương hỏi cung, những đường gậy giáng xuống đầu, những dòng máu đỏ tươi rỉ ra chảy xuống, quện đặc lại, tím đen dần bện vào mớ tóc rối bản bên màu da vàng xỉn… Bức tranh điêu linh còn đó chỉ phản ảnh được muôn một thảm trạng mênh mông rộng lớn mà người dân quê Việt đương phải chịu đựng. Lần thứ hai Hãng đi “ốp” theo sát hẳn đại đội hành quân càn quét. Hãng dừng lại cùng bộ tham mưu bên một nhà thờ nghe bộ phận truyền tin gọi chasse- khu trục cơ.
