Bài này trích từ cuốn Quốc Văn Giáo Khoa Thư, lớp Sơ Đẳng, do Rectorat de l’Université Indochine ấn hành năm 1948. Nhan đề: Sự lợi ích của xe lửa, trang 76.
“Ngày xưa, ở nước ta, đường sá ít mà xấu, sự giao thông thật là bất tiện. Nhân dân thường cứ ở đâu biết đó, không năng đi lại, cho nên việc buôn bán làm ăn không mở mang ra được.
Bây giờ thì không thế nữa, đường sá đã nhiều lại tốt, lại có xe lửa là một cách giao thông rất tiện lợi cho người ta. Người xứ nọ qua xứ kia dễ như đi chợ vậy. Nhờ vậy người trong Nam, ngoài Bắc năng gặp nhau, thành ra không xa cách như trước nữa.
Xe lửa lại chở được các sản vật như nông sản, lâm sản, khoáng sản cùng những hàng hóa nơi nọ đến nơi kia, làm cho các công nghệ càng ngày càng phát đạt thịnh vượng thêm, và sự làm ăn cũng dễ dàng hơn trước. Nói rút lại, xe lửa có thể giúp cho sự văn minh tấn bộ được một phần rất lớn.
Vậy nên trong sách Tây có câu rằng: Cứ xem đường xe lửa của một nước nhiều hay ít thì biết được nước ấy mạnh hay yếu.”
Đường xe lửa của Pháp
Đường xe lửa của nước Pháp có từ hơn 200 năm nay. Công ty hỏa xa Pháp Société nationale des Chemins de fer francais SNCF chính thức hoạt động từ năm 1938.
TGV, train à grande vitesse, đường cao tốc của SNCF bắt đầu hoạt động từ năm 1981. Nhật phát triển đường tàu cao tốc sớm nhất. Đường tàu Shinkansen của Japan Railways, Nhật, có từ năm 1964, nhưng tầm hoạt động xe lửa nói chung không bằng nước Pháp.
TGV chạy với tốc độ 350 cây số/giờ, chạy khắp nước Pháp. Tốc độ kỷ lục là 574.8 cây số/giờ, chỉ một lần phô trương cho biết sức mà thôi. (Đáp lễ, Shinkansen của Nhật, tàu có tên riêng là SCMaglev, chạy tới 600 cây số/giờ, cũng thử một lần cho biết mà thôi).
Cho tới nay, mỗi năm có 105 triệu hành khách du hành bằng TGV, mục tiêu của SNCF là gia tăng 15 triệu năm tới. TGV có thêm tên mới là “in” và “oui,” “inoui,” phải mà, tôi đang ở trong TGV!
Từ Paris chạy khắp nơi
Từ Paris, TGV chạy khắp nơi, lên miền Bắc để qua Bỉ, Đức, Hoà Lan… miền Đông qua Anh, về miền Nam tới Bordeaux, xuống nữa qua Tây Ban Nha, hay chạy ngang qua Ý.
Đặc biệt, từ Tháng Bảy năm nay, TGV chạy nhanh hơn. Nói hơi quá một chút, đi đâu cũng chỉ cần vài giờ đồng hồ là tới.
Paris-Bordeaux, cách xa 584 cây số, trước đây cần 3 giờ 14 phút, nay chỉ cần 2 giờ 2 phút, nhờ vừa tân trang đoạn đường từ Tours vể Bordeaux. Giá tiền 98 euro, đắt hơn 10 euro. Khứ hồi 196 euro.
Paris-Toulouse, hơn 4 tiếng đồng hồ hay tới Hendaye, biên giới Tây Ban Nha, chỉ cần 4 tiếng rưỡi đồng hồ. Từ nay, đi xe lửa bước lên là phải canh giờ mà bước xuống, không la cà hay ngủ nghỉ như trước.
Từ Sài Gòn đi Hà Nội
Thử nghĩ tới Việt Nam: Huế, Sài Gòn, Hà Nội.
Sài Gòn cách xa Hà Nội 1,140 cây số đường chim bay. Đường xe hơi phải đi 1,482 cây số, muốn đi phải mất một ngày và hai giờ đồng hồ, theo Wikipedia.
Nhà nước CSVN có kế hoạch tới năm 2020 giảm xuống còn 10 giờ với điều kiện phải xây dựng lại đường tàu mới khổ 1,435 mm để có thể chạy trên 120 cây số/giờ.
Với tốc độ bình thường TGV của Pháp ngày nay, từ Sài Gòn đi Hà Nội chỉ mất hơn sáu tiếng đồng hồ. Đó là chuyện thần thoại, mà thần thoại không viết về chuyện xe lửa.
Đường về Little Saigon
San Francisco cách xa Little Saigon 666 cây số, khoảng 413 dặm. Tàu Amtrak chạy 160 cây số/giờ mất vào khoảng chừng 6 giờ 58 phút, kể cả những lúc ngừng tại ga. Giá tiền $333 mỗi chuyến, đại khái là như vậy. Đi xe ca mất nhiều giờ hơn.
Nếu tính theo TGV Pháp, từ San Francisco về Little Saigon chỉ cần hai tiếng rưỡi đồng hồ! Cũng là… nghe qua rồi bỏ.
Thật sự, Amtrak đã chuẩn bị để chuyển qua đường tàu cao tốc nhưng chỉ mới dành cho đường Excela Express, chạy ở miền Đông Bắc Hoa Kỳ từ Boston, New Haven, New York, Philadelphia, Baltimore, tới Washington, DC. (Excela là chữ ghép của excellence và acceleration).
Tháng Tám, 2016, Amtrak ký giao kèo trị giá $2.45 tỷ với công ty Alstom của Pháp mua 28 tàu của công ty này để tăng cường tuyến đường Excella Express. Tàu chạy với tốc độ 160 dặm/giờ (257 cây số/giờ), có thể lên tới 186 dặm/giờ (299 cây số/giờ), bắt đầu hoạt động từ năm 2021.
Có người vui rồi
Hỏa xa Nhật chở một năm hơn 7 tỷ lượt hành khách còn Amtrak 31.3 triệu lượt hành khách trong năm 2015. Trong một ngày có 85,700 lượt hành khách lên 300 tàu của Amtrak.
SNCF chở mỗi ngày 5 triệu lượt hành khách, một năm 2 tỷ lượt hành khách, mỗi giờ 228,310 lượt hành khách, mỗi phút có 3,805 lượt người đi xe lửa của hỏa xa Pháp. Cứ sáu giây đồng hồ, môt chiếc tàu ra đi, lại bao nhiêu cuộc tiễn đưa trên sân ga.
Sự bột phát của xe lửa của Pháp cũng là điều vui cho đệ nhất phu nhân. Tại sao? Tại vì bà Brigitte Macron hay bị say sóng khi du hành bằng máy bay, bà chỉ muốn đi xe lửa mà thôi.
