Ðoàn Hữu Tâm về quê hương Bạc Liêu hát Tết Canh Tý 1960

Ngành Mai

Tờ bích chương đoàn Hữu Tâm về hát Tết ở Bạc Liêu, đăng trên báo Dân Tộc Xuân Canh Tý 1960. Lúc này Hùng Minh chưa về cộng tác. (Hình trích trong thư tịch cổ của Ngành Mai)

Cặp vợ chồng đào kép Ba Khuê, Ái Hữu và Bảy Cao cùng quê quán ở Bạc Liêu, từng tham gia đờn ca tài tử nhiều năm nên được bà con ở tỉnh này quen mặt biết tên.

Khoảng 1945, Bảy Cao lên Sài Gòn, lúc đầu cũng đi đờn ca tài tử và đến 1952 thì lập gánh hát lấy tên “đoàn ca kịch Hoa Sen,” thì rất thường mang gánh hát về diễn ở quê hương Bạc Liêu. Dịp này Ba Khuê, Ái Hữu xin gia nhập đi theo đoàn.

Khi đã tạo được chút ít tên tuổi, khoảng 1958 thì cặp Ba Khuê, Ái Hữu đứng ra lập gánh Hữu Tâm. Lúc mới thành lập thì thực lực đoàn còn yếu kém, bởi vợ chồng Ba Khuê, Ái Hữu tuy là bầu gánh, nhưng là đào kép phụ, nhờ có kép Bửu Tài thủ vai chánh đóng cặp với đào Mỵ Lan. Sau đó thì Ba Khuê mời được cặp danh ca đài phát thanh Văn Chung, Thanh Hương về tăng cường thành phần nghệ sĩ. Giọng ca vàng của Thanh Hương đương nhiên đảm trách vai nữ chánh, nhưng Văn Chung thì ca vọng cổ không mùi nên đóng vai phụ, vai chánh là Bửu Tài đóng cặp với Thanh Hương.

Bửu Tài là rể của Bảy Cao, buồn giận bất mãn chi đó, đã bỏ Hoa Sen đi theo Hữu Tâm. Thế nhưng, hơi ca vọng cổ của Bửu Tài chỉ tương đối khá thôi chớ không mùi, nên đóng cặp với Thanh Hương chẳng tương xứng. Chỉ có thế thôi, biết làm sao hơn, có còn hơn không, nếu kéo dài tình trạng sẽ đi đến chỗ không còn khán giả. Bởi vậy cái Tết năm đó Ba khuê phải đem đoàn về Bạc Liêu, dầu gì cũng được bà con thân hữu ở quê hương ủng hộ. Mang đoàn hát về quê hương còn có thêm ý nghĩa “áo gấm về làng,” nhờ vậy mà sau Tết đoàn ở Bạc Liêu hát thêm gần một tháng.

Theo như trong tờ bích chương đăng trên báo Dân Tộc Xuân Canh Tý 1960 thì năm ấy đoàn Hữu Tâm về Bạc Liêu hát Tết tại rạp Chung Bá (tờ bích chương đăng trong số báo này).

Chợt đến Tháng Hai, 1960, Ban Tuyển Chọn Giải Thanh Tâm họp tại Hội Ái Hữu Nghệ Sĩ, để tuyển chọn nghệ sĩ triển vọng trong năm vừa qua (1959). Kết quả nữ nghệ sĩ Lan Chi đào chánh đoàn Phước Chung, và nam nghệ sĩ Hùng Minh (kép hát ở một gánh hát nhỏ) đã trúng giải Thanh Tâm 1959.

Hùng Minh nhờ giọng ca hay, mùi lại vừa vừa đoạt giải Thanh Tâm 1959, liền được bầu Ba Khuê mời về hát đóng cặp với Thanh Hương, và trang tình sử cải lương éo le gay cấn bắt đầu…

Số là lúc bấy giờ hai soạn giả Bạch Diệp, Minh Nguyên vừa viết xong vở hát “Nắm Cơm Chan Máu” giao cho đoàn Hữu Tâm. Thế là bầu Ba Khuê phân vai trò cho Hùng Minh vai Trần Ai và Thanh Hương vai Ðỗ Lệ, cặp này hát nhập vai ca diễn xuất sắc, nhiều người đã rơi lệ xót thương cho hai nhân vật đáng thương trong vở hát. Khán giả bắt đầu đi coi đông đảo, đây là thời kỳ thịnh hành vàng son của đoàn Hữu Tâm, nhứt là khi đoàn được đài phát thanh Sài Gòn trực tiếp truyền thanh vở hát “Nắm Cơm Chan Máu” thì đoàn Hữu Tâm đi đến đâu cũng đông nghẹt khán giả.

Mối tình thiên nan vạn nan của hai nhân vật chính Trần Ai, Ðỗ Lệ trong tuồng đã đưa Thanh Hương, Hùng Minh nhập vai yêu nhau ngấm ngầm. Thời gian sau Văn Chung, Thanh Hương rời đoàn Hữu Tâm và lập gánh hát riêng.

Lập gánh hát, Thanh Hương kéo theo Hùng Minh để đóng kép chánh, thì mối tình ngấm ngầm kia ngày một rõ nét hơn. Và việc gì đến đã đến. Ngày nọ lúc đoàn đang hát ở Sa Ðéc thì trong đoàn cải vả dậy sóng, Thanh Hương tuyên bố dứt khoát với Văn Chung. Sự việc ra trước chính quyền Hội Ðồng Xã, Văn Chung đồng ý ký giấy cho Thanh Hương… đi lấy chồng.

Cuộc tình chấm dứt, phân chia tài sản Văn Chung lấy chiếc xe hơi, Thanh Hương lấy gánh hát, sửa bảng hiệu Thanh Hương Hùng Minh, và chính thức làm vợ chàng kép trẻ đẹp trai Hùng Minh.

Nói về đoàn Hữu Tâm thì sau ngày cặp đào kép chánh Thanh Hương, Hùng Minh rời gánh thì xuống dốc thấy rõ, chỉ hát ở vùng xa, sống lây lất, rã gánh lúc nào chẳng ai biết. Còn Văn Chung thì sau biến cố tình cảm nặng nề, buồn tình ẩn dật đâu đó một thời gian, rồi cũng xuất hiện ở sân khấu Dạ Lý Hương. May mắn thay, soạn giả Nguyễn Phương nhìn thấy “chất hề” trong con người nghệ thuật Văn Chung, và đã viết đo ni đóng giày cho ông vai hề trong tuồng xã hội “Tiền Rừng Bạc Biển,” và Văn Chung đã xuất sắc với vai hề này, bắt đầu lên hương luôn.

Năm 1990, Văn Chung ra hải ngoại định cư ở miền Nam California, thỉnh thoảng cũng có hát vai hề, và qua đời tại Mỹ trên một năm nay.



Sinh hoạt đờn ca tài tử hải ngoại

Vào ngày Thứ Sáu, 22 Tháng Hai sắp tới đây lúc 6 giờ chiều, đờn ca tài tử hải ngoại sẽ họp mặt sinh hoạt tại hội trường nhật báo Người Việt, Little Saigon.

Ban tổ chức xin thông báo với tất cả giai nhân tài tử, đồng thời cũng mời bà con khán giả mộ điệu tham dự. Vào cửa miễn phí.

Theo truyền thống tài tử thì những ai có đờn cổ nhạc bất cứ loại gì thì cứ mang đến để cùng hòa điệu tiếng tơ.

Số điện thoại liên lạc ban tổ chức.

Ngành Mai (714) 360-6711

Nhạc sĩ Quang Khải (619) 807-3790


 


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Truyện chưởng Kim Dung của Trần Văn Tích: Từ hư cấu đến hiện thực

Dựa theo bối cảnh, sự kiện cũng như các nhân vật trong truyện chưởng Kim Dung, tác giả Trần Văn Tích lần lượt nêu lên nhiều chi tiết lý thú

Tại sao vĩ tuyến 17 mà không là vĩ tuyến khác?

Lê Công Tâm đã mang ra ánh sáng tại sao Việt Nam lại bị vĩ tuyến 17 chia đôi, phân cách mà không phải là một vĩ tuyến khác? Thí dụ 15 hay 18?

Viễn Châu và bài ca vọng cổ ‘Chim Vịt Kêu Chiều’

Dân đờn ca tài tử rất thích học bài “Chim Vịt Kêu Chiều” bởi vì đây là bài ca vọng cổ có xen vào nhiều lớp kịch.

‘Hồng bay mấy lá…’

Một bài thơ của Tản Đà, không có nhan đề, đúng ra nhan đề bài thơ ấy đã được dùng làm nhan đề cho cả cuốn sách, in ở ngoài bìa: hồng bay mấy lá

Tháng Ba, Đà Nẵng và Em – thơ Lê Tấn Dương

Ta vẫn nhớ thương về nơi ấy/ Những chiều nắng nhạt Ngũ Hành Sơn/ Nhớ đỉnh Sơn Trà trong gió lộng/ Tiếng oán than như tiếng gọi hồn.

Lê Công Tâm ghi nhận được những gì qua Hiệp Định Geneva 1954?

Luật Sư Lê Công Tâm cho rằng, ông thật may mắn khi có thể truy lục được các tài liệu liên quan về lịch sử Việt Nam, nhất là lịch sử cận đại.

Bài vọng cổ xưa ‘Nỗi Lòng Nàng Khương Nữ’ của Huỳnh Thủ Trung

Đến giữa thập niên 1950, soạn giả Huỳnh Thủ Trung đã dựa theo trang tình sử bi thảm của nàng Khương Nữ tìm chồng viết lên bài vọng cổ 12 câu

Nhìn lại một tạp chí miền Nam: Hiện Đại

Trong năm 1960 miền Nam Việt Nam xuất hiện tới ba tạp chí văn chương: Hiện Đại xuất bản vào Tháng Tư, tới Thế Kỷ Hai Mươi, và Sáng Tạo.

Tình muộn – thơ Thọ Khương

Giọt mưa buồn thánh thót/ Thu vàng gợi tình xưa/ Lá rơi chiều cúi mặt/ Thầm lặng đời lay đưa

Hành Tây Bắc – thơ Lê Tấn Dương

Ta đã lưu phương Tây Bắc này/ Hai sáu mùa, theo lá thu bay/ Hết năm, Xuân đến, hoa đào nở/ Mới thấy cuộc đời lắm đổi thay.