Đọc thơ TchyA, tác giả về thế giới truyền kỳ

Viên Linh

Chân dung phác thảo nhà văn TchyA Đái Đức Tuấn của họa sĩ Tạ Tỵ.

Độc giả văn chương tiểu thuyết Việt Nam mỗi khi nghe nhắc đến tên nhà văn TchyA Đái Đức Tuấn (1908 – 8.1969), thường đưa ra một hai câu hỏi tò mò, như bút hiệu TchyA có nghĩa gì, hay tác giả có cái bút hiệu như thế có những bí mật nào chăng?

Bài này nhắc đến ông vì ông mất vào tháng này tại Sài Gòn, tới năm nay là suýt soát nửa thế kỷ, và với bút hiệu Mai Nguyệt, ông là một thành viên cốt cán trong nhật báo Tự Do thời Đệ Nhất Cộng Hòa tại Miền Nam, trong khi là tác giả những cuốn tiểu thuyết hấp dẫn, nội những nhan đề đã gợi sự chú ý của độc giả Việt Nam từ thời tiền chiến diệu vợi: Thần Hổ (1937), Kho Vàng Sầm Sơn (1940), Ai Hát Giữa Rừng Khuya, Đồng Tiền Vạn Lịch (1942),…

Nổi tiếng là nhà văn viết những truyện thần kỳ, song ông là một thi sĩ, thi phẩm đầu tay của ông là tập Đầy Vơi xuất bản năm 1940. Đầy Vơi có những câu như:

Áo xanh chàng ấy màu phai nhạt
Hoa thắm vườn ai nhụy võ vàng
Viết một lá thư nhờ gió gửi
Chờ con én liệng cái tin sang?

Tưởng yêu được mãi người trong mộng
Mộng đến tàn canh cũng não nùng…

Dưới đây chúng ta đọc nguyên một bài thơ của TchyA.

Bài này ông đề “tặng hương hồn phụ than,” một cách giản dị. Bài thơ xen kẽ nhiều thể thơ, như đoạn đầu là thơ bảy chữ, ngay khi sang đoạn hai chuyển sang thể lục bát, thời đó người ta viết như thế không thành vấn đề, song sau này văn chương miền Nam rất thận trọng trong kỹ thuật, cho dù là người ta làm thơ tự do, chứ í tai còn chen lẫn các thể thơ trong một bài như bài này.

Thoát tục

Thân đã phôi pha đầu gió ngược
Tài còn trôi nổi mặt trào xuôi
Bút toan rạch nát giang sơn cũ
Mò đáy tang thương, trọn cảm hoài

Tuổi xanh hăm sáu xuân rồi
Đầu xanh chọi mãi với thời đảo điên.
Đòi phen tỉnh giấc cô miên
Đã toan rũ sạch trần duyên lỡ làng.

Thân thế mang oan sầu, tủi nhục
Tài hoa trở lại tập văn chương
Đã già nông nỗi cùng cơ hội
Mà vẫn bồng tang với đoạn trường.

Sống liều nghịch với sầu thương
Thuyền cô, đẫm bong tà dương nhẹ chèo
Sương tàn lả ngọn ba tiêu
Lòng trần thoảng sạch, bể chiều nhấp nhô.
Hỏi đường lên cõi Hư Vô.
Aout 1933
[Chúng tôi để nguyên cách tác giả đề ngày tháng dưới bài thơ, Aout 1933]

Trong đoạn thơ có những chữ mà sau này người ta ít dùng: đòi phen thay vì “đôi phen” hay đôi ba lần, “cô miên” hay giấc ngủ cô đơn, là tiếng Hán Việt cũng ít ai dùng nữa, mà dùng sẽ bị coi là xáo mòn. Trong một bài báo ngắn, phần này chỉ nói về thơ của TchyA, một khi khác chúng tôi sẽ nói về thế giới của “Thần Hổ,” của “Kho Vàng Sầm Sơn” hay “Ai Hát Giữa Rừng Khuya” là những tác phẩm đã đưa ông vào văn học sử, như Vũ Ngọc Phan đã ca ngợi trong bộ “Nhà Văn Hiện Đại.”

Sau đây là một đoạn của một bài thơ dài, cho thấy thêm về thi phẩm “Đầy Vơi” của TchyA Đái Đức Tuấn.

Trường tình

Trăng soi bóng lẻ khi tròn khuyết
Mây chứng duyên thề lúc hợp tan
Cảnh đổi nước trôi tình vẫn thế
Vẫn dài đằng đẵng tựa thời gian.

…Em ơi có nhớ ngày mơ mộng
Tóc vẫn còn xanh, lệ chửa khan?
Ai tưởng rồi ra cơn gió bụi
Bắt tình duyên ấy chịu lầm than?

Mà nay gió thoảng hương tàn
Trăng đầm lơ láo, mây ngàn lả lơi.
Cuộc vui khôn ép miệng cười
Đỉnh chung khôn tẩy vế đời phiêu linh.
Lệ non tưới mãi biển tình
Mắt xanh khóc mãi ngày xanh những mờ.
Thân cô, xác đã như vờ
Lỗi thề, lỗi đến bao giờ mới thôi?
Novembre 1934.
[Đăng trên báo Ích Hữu 1936]

Mời độc giả xem bình luận “Người Việt đất Mỹ Kỳ 2” (Phần 1)

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Ôi tội hồng phúc! (Kỳ 52)

Nói xong, Thiện và Khôi lần lượt nhẹ bước trở về trên chiếc giường sô pha, nhâm nhi cà phê, xem truyền hình và sôi nổi bàn luận với nhau đủ thứ đề tài mãi tận đêm khuya. Tuấn tiếp tục im lìm bất động, chìm đắm trong dòng suy tư day dứt muộn màng...

Tuyển tập văn học nghệ thuật và văn hóa của Ngô Thế Vinh

Đây là một công trình mang tính anthology hay “hợp tuyển tác giả” vừa công phu vừa mang tính sử của nhà văn Ngô Thế Vinh.

Ôi tội hồng phúc! (Kỳ 51)

Đoạn đưa mắt nhìn Tuấn một cách thông cảm, Khôi tắc lưỡi bình phẩm: - Nói thiệt nghen. Con nhỏ đó nóng hôi hổi như vậy. Mèn ơi! Nội chỉ ngó nó thôi là chưn cẳng thằng nào thằng nấy đã mềm nhũn như cọng bún rồi. Rờ dzô nữa là tan ra thành nước luôn.

Thành Tôn, chàng ‘thư si’

Thú mê sách của chàng, rốt cuộc, không chỉ là cái thú cá nhân. Nhà chàng trở thành một kho chứa văn học Việt Nam, đặc biệt là văn học miền Nam Việt Nam.

Ôi tội hồng phúc! (Kỳ 50)

Tuấn chợt lặng người, nhớ đến Quỳnh Hương, người vợ sắp cưới mà chàng hằng thương yêu, nhớ đến vẻ bồn chồn thấp thỏm của nàng khi buộc chàng cam kết chấm dứt việc kết bạn và chít chát qua mạng ảo.

Thêm nhiều huyền thoại về câu chuyện ‘Hồ Nguyệt Cô Hóa Cáo’ (phần 3)

Kể từ nay giới đờn ca tài tử hải ngoại họp mặt sinh hoạt hằng tuần lúc 6 giờ chiều Thứ Năm, tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt, 14771 Moran St., Westminster, CA 92683.

Tô Kiều Ngân và mặc khách Sài Gòn

Tô Kiều Ngân tên khai sinh là Lê Mộng Ngân, sinh năm 1926 tại Huế, khoảng giữa thập niên 50 nổi tiếng qua làn sóng phát thanh bằng giọng ngâm thơ và tiếng sáo của ông hơn là bằng ngòi bút.

Ôi tội hồng phúc! (Kỳ 49)

Giời ơi! Đất hỡi! Bỗng dưng rơi sập vào chiếc bẫy tình tua tủa giăng ra bởi một nữ “yêu quái” chính hiệu. Rõ là oan nghiệt trái ngang mà!

Ôi tội hồng phúc! (Kỳ 48)

Diễm vòng bàn tay nõn nà nhè nhẹ ve vuốt gáy Tuấn rồi mơn trớn trượt dài trên sống lưng một cách đầy nhột nhạt. Chàng đứng lặng, da chợt nổi gai trước những đụng chạm nhạy cảm đến... tê người.

Ôi tội hồng phúc! (Kỳ 47)

Diễm tỉnh bơ nói, đoạn đủng đỉnh đẩy túi hành lý đi về phía buồng khách, không cho Tuấn có đủ thời gian... khước từ. Chưng hửng đứng chôn chân tại chỗ, chàng bất lực nhìn theo dáng điệu tự nhiên như đang ở... nhà riêng của Diễm.