Trà Nhiên/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Báo chí và tiểu thuyết hư cấu, hai phạm trù tưởng không liên quan, nhưng đối với ông Andrew Lâm, nhà báo kiêm tác giả gốc Việt hiếm hoi thành danh ở dòng chính thời thập niên 1990, tất cả đều có thể.
Tác phẩm mới nhất của tác giả Andrew Lâm, “Stories from the Edge of Sea,” gồm 14 truyện ngắn khám phá tình yêu và mất mát, khao khát và sầu bi, mong mỏi và tan vỡ, qua cuộc đời của những người nhập cư Việt Nam và hậu duệ tại California.
“Nặng nợ” với nguồn cội
Ông Andrew Lâm, tên Việt Nam là Lâm Quang Dũng, sinh năm 1964 ở miền Nam Việt Nam và là con trai cố Trung Tướng Lâm Quang Thi của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Gia đình ông sang Mỹ vào Tháng Tư, 1975, khi ông mới 11 tuổi.
Là con út trong gia đình và phải cố hòa nhập vào cuộc sống mới nơi “xứ cờ hoa,” cậu nhóc Andrew dần trở nên “Mỹ hóa” và quên tiếng Việt.
“Tôi cứ mải tập trung vào đời sống Mỹ và đi học nên cứ như ‘Mỹ con’ lúc nào không hay, dù tiếng Anh chỉ là ngôn ngữ thứ ba. Hồi nhỏ tôi biết tiếng Việt và tiếng Pháp đó,” nhà báo Andrew Lâm cười nhớ lại.
Nhưng khi trưởng thành, ông bắt đầu tò mò về bản sắc Việt của mình, tò mò về chiến tranh, về những tổn thương của các thế hệ.
Là một “cây bút” gai góc trong làng báo khai thác các góc khuất của xã hội nhưng nhà báo Andrew Lâm lại có niềm đam mê với viết truyện và tiểu thuyết hư cấu.
Ông ví viết báo và viết tiểu thuyết như kiến trúc sư và họa sĩ tranh trừu tượng.
Tác phẩm “Stories from the Edge of Sea” gồm các mẩu chuyện như: Một vũ công trẻ bị ám ảnh với ký ức suýt chết trên thuyền khi trốn khỏi Việt Nam, một góa phụ đối diện với cái chết của chồng qua những bài đăng đầy hoảng loạn trên Facebook, một nhà văn bước vào ngôi nhà của người tình cũ và nhìn thấy một hồn ma lúc chạng vạng…
Các câu chuyện tuy hư cấu nhưng đều phảng phất nỗi niềm của lịch sử người Việt tị nạn.
“Các anh chị của tôi đều chôn vùi tổn thương và tiếp bước với cuộc sống, duy chỉ có tôi tuy ‘Mỹ con’ nhất nhưng lại nghiên cứu kỹ về lịch sử 50 năm của người Việt tị nạn,” ông Andrew Lâm tâm sự.
Ông Andrew cũng trở về Việt Nam vài lần để tìm tài liệu và cảm hứng cho việc nghiên cứu và viết sách.
Tác giả bật mí “Stories from the Edge of Sea” được hình thành khoảng năm 2017 đến 2018, đến 2019 thì hoàn thành. Sau đó vì đại dịch COVID-19 nên ông bị mắc kẹt ở Việt Nam một thời gian và mãi đến mùa Xuân 2025, cuốn sách mới ra mắt độc giả.
Cái duyên với nghiệp “cầm bút”
Thuở sinh viên, ông học tại đại học UC Berkeley, tốt nghiệp ngành hóa sinh để chuẩn bị vào trường y khoa. Nhưng, ông sớm nhận ra thiên hướng với văn chương nên từ bỏ làm bác sĩ và chuyển hướng sang học chương trình viết văn sáng tạo tại đại học San Francisco State University.
Lúc còn học văn, ông bắt đầu viết cho tổ chức truyền thông Pacific News Services. Năm 1993, ông đoạt giải “Outstanding Young Journalist Award” do Hiệp Hội Society of Professional Journalists trao tặng.
Ông Andrew Lâm hiện là chủ biên của New America Media, trang web cơ quan truyền thông bất vụ lợi có trụ sở ở San Francisco, cũng là nơi ông trưởng thành.
Ông từng là bình luận viên chương trình “All Things Considered” của đài phát thanh NPR trong tám năm và còn cộng tác với một số cơ sở truyền thông như New York Times, Huffington Post, National Geographic Traveler, Los Angeles Times Magazine, và The Nation.
Năm 2005, ông xuất bản quyển sách “Perfume Dreams: Reflections on the Vietnamese Diaspora” nói về bản sắc của người Việt ở Mỹ, và năm 2006 ông đoạt giải “PEN/Beyond Margins Award” (tên hiện tại là PEN Open Book Award) cho chính tác phẩm này.
Ngoài ra, từ năm 2010 đến năm 2013, ông cũng cho “ra đời” thêm hai quyển sách ăn khách khác là “East Eats West: Writing in Two Hemispheres” và “Birds of Paradise Lost.”
Ông cũng là “chủ nhân” của “The Josephine Miles Literary Award” và vô số giải thưởng danh giá khác.
Ông còn viết nhiều bài luận nặng trĩu nỗi ám ảnh với quá khứ đau thương của dân tộc và nỗi khắc khoải của riêng ông về quê hương.
Nói về cảm hứng cho thể loại hư cấu, ông tâm sự: “Tôi đọc rất nhiều sách và truyện, và lúc nào cũng tự hỏi sẽ như thế nào nếu nhân vật là người gốc Việt?”
Cứ thế ông bắt đầu tưởng tượng và phóng bút.
“Ý tưởng cho nhân vật đến với tôi rất bất chợt, có khi đang ngồi ở quán phở là có thể liên tưởng đến cốt truyện ngay,” ông chia sẻ.
Ông khuyên các tác giả tương lai nên mạnh dạn thử sức với nhiều thể loại và cứ thoải mái để trí tưởng tượng bay cao, bay xa.
Đối với các thế hệ thứ hai và thứ ba gốc Việt ở hải ngoại đang loay hoay với suy nghĩ về văn hóa của nguồn cội và bản sắc của chính mình, ông Andrew Lâm khuyên: “Cứ nghĩ chính mình là vũ công đang tìm cách cân bằng bản thân giữa các giá trị và văn hóa.”
Ông cho biết khoảng cách giữa các thế hệ là do không chấp nhận sự bất đồng quan điểm và đó là điểm yếu khiến các nỗ lực kết nối bị đứt đoạn.
Ông tâm đắc lời cha ông, cố Trung Tướng Lâm Quang Thi, thường nói: “Dân chủ thực sự là có quyền bất đồng quan điểm.”
Dù đã trải qua hơn ba thập niên gắn bó với nghiệp cầm bút, từ báo chí đến tiểu thuyết, ông Andrew Lâm vẫn không ngừng tìm kiếm và đào sâu những câu chuyện chưa kể về người Việt tha hương. Với ông, văn chương không chỉ là phương tiện để giãi bày mà còn là chiếc cầu kết nối các thế hệ.
Những tác phẩm của ông Andrew Lâm, dù là những trang báo với ngôn từ sắc bén hay những câu chuyện hư cấu thấm đẫm nỗi ám ảnh, đều phản ảnh một hành trình không ngừng khám phá bản sắc và nguồn cội. Và có lẽ, với những trang sách chưa viết, những câu chuyện chưa kể, hành trình ấy vẫn còn tiếp diễn. [đ.d.]
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
Để tìm hiểu thêm về “Stories from the Edge of Sea” và để đặt mua sách sớm, xin vào trang web: https://redhen.org/book/stories-from-the-edge-of-the-sea/
Tác giả Andrew Lâm sẽ có mặt và nói về tác phẩm “Stories from the Edge of Sea” tại hội thảo “50 Years of Storytelling: The Evolution of Vietnamese American Voices in Literature Moderator,” do Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) tổ chức vào lúc 10 giờ 30 phút sáng Chủ Nhật, 6 Tháng Tư, tại viện bảo tàng Bowers Museum, 2002 N. Main St., Santa Ana, CA 92706.
Điều khiển chương trình là Tiến Sĩ Thúy-Võ Đặng, giáo sư nghiên cứu thông tin đại học UCLA.
