Trần Quốc Bảo và tình cảnh thương tâm của một số nghệ sĩ bất hạnh

Du Tử Lê/Người Việt

Ngày 26 Tháng Tư, 1994, các anh Thanh Sơn, Vinh Sử, Hoàng Trang, Tám Bến Tre, và Trần Quốc Bảo đến bệnh viện thăm nhạc sĩ Trúc Phương. (Hình: Thanh Thúy)

Nhớ lại, khi biến cố 30 Tháng Tư, 1975, xảy ra, tác giả “Hát Trên Đường Lưu Vong” bước chân lên trung học, chưa được bao lâu. Mặc dù ngay từ thời đó, Trần Quốc Bảo đã có mơ ước, lớn lên, sẽ được sống cuộc đời của một nhà báo, viết văn, ban ngày, ban đêm chơi nhạc.

Dù sớm vẽ trong trí mình một cuộc sống lý tưởng như vậy, nhưng điều đó, không có nghĩa ông mang một món nợ tinh thần đối với những bậc đàn anh đi trước, trong lãnh vực âm nhạc; nếu so sánh tuổi tác của ông, như những tuổi trẻ của âm nhạc thời đó, như Lê Hựu Hà, Nguyễn Trung Cang, hay Elvis Phương, Quốc Dũng… Họ là những ca, nhạc sĩ rất trẻ, tiến vào vùng ánh sáng tiền trường sân khấu sinh hoạt âm nhạc miền Nam, nhân hình thái nhạc trẻ, du nhập vào miền Nam đầu thập niên 1970.

Nhưng ít nhiều gì, thì những tên tuổi ấy, cũng bị những chiếc bóng to lớn thời đó, như Trúc Phương, Y Vân, Châu Kỳ, Nguyễn Văn Đông… ảnh hưởng. Chưa kể những cổ thụ xa hơn, như Dương Thiệu Tước, Lê Thương, Phạm Duy, Nguyễn Thiện Tơ, Khánh Băng, Lâm Tuyền, Phạm Đình Chương, Lê Trọng Nguyễn…

Nên, nếu nói: Họ có một món nợ tinh thần với những bậc đàn anh, trưởng thượng đi trước, thì âu cũng là điều hiểu được. Nhưng với một người còn quá trẻ ở thời điểm kể trên, như Trần Quốc Bảo, nhạc sĩ trưởng thành từ Vượt Biển, từ trại đảo tị nạn thì không.

Nói thế, không có nghĩa tôi quên, nền giáo dục của miền Nam từ xa xưa, vốn dạy dỗ người trẻ tinh thần kính trọng người lớn tuổi, hay truyền thống “kính lão đắc thọ.” Hoặc, đi đường thấy đám tang thì dừng chân, nghiêm chỉnh ngả mũ (nếu có mũ), chào người quá cố… Một nếp văn hóa cao đẹp, đáng trân quý.

Nhưng người Việt thời đó, chưa có tinh thần, hay thói quen bày tỏ sự biết ơn những tài năng xuất chúng, công trình sáng tạo của những văn nghệ sĩ ở các lãnh vực như âm nhạc, thi ca, văn chương…

Vậy mà, Trần Quốc Bảo đã rất sớm, có trong máu huyết cái tinh thần ghi công, và bày tỏ cụ thể lòng biết ơn những văn nghệ sĩ làm thành lịch sử huy hoàng của nền tân nhạc Việt mấy chục năm, kể từ thời tiền chiến.

Tôi không biết ông được thừa hưởng nếp văn hóa cao quý này từ đâu? Từ thân phụ hay thân mẫu ông? Nhưng qua sự kiện cùng  nữ danh ca Thanh Thúy đứng ra tổ chức đại nhạc hội có tên “Chút Tình Trao Nhau” đêm ngày 1 Tháng Hai, 1996; để rồi sau đó, cùng ca sĩ Jimmy JC Nguyễn, mang hơn $20,000 về Việt Nam, trao tận tay 75 ca, nhạc sĩ quê nhà, với tôi, là một nghĩa cử, không chỉ nói lên nhân cách, tính thiện lương của ông, mà nó còn là tấm gương sáng cho những thế hệ trẻ mai sau nữa.

Từ khởi điểm này, tôi không chút ngạc nhiên, khi biết những tên tuổi hàng đầu của mấy chục năm lịch sử tân nhạc Việt Nam đã cảm động, đến rưng rưng nước mắt, khi đứng trước việc làm có tính cách tượng trưng, nhưng cực kỳ ý nghĩa của Trần Quốc Bảo và ca sĩ Jimmy JC Nguyễn, đại diện giới ca, nhạc sĩ hải ngoại, và một số thân hữu, khán, thính giả Hoa Kỳ, hải ngoại tìm về Sài Gòn để trao tặng tận tay mỗi nghệ sĩ, ít nhất $200, nhân dịp Tết 1996.

Cũng có không ít nghệ sĩ nhận được nhiều hơn $200. Đó là những nghệ sĩ được bằng hữu, hay các trung tâm băng nhạc có mặt ở hải ngoại sau Tháng Tư, 1975, nhờ Trần Quốc Bảo trao bản quyền sáng tác đặc biệt, cho số nhạc sĩ này. Thí dụ:

-Nhạc sĩ Châu Kỳ đã nhận từ tay ông $800, gồm $200 thuộc phần chia đều từ quỹ chung, cộng thêm $500 tiền tác quyền của trung tâm Asia, và $100 của ca sĩ Diamond Bích Ngọc và Nguyễn Sơn gửi biếu.

-Có thể nhiều người trong chúng ta, còn nhớ, nhạc sĩ Châu Kỳ, tác giả những ca khúc nổi tiếng như “Trở Về,” “Con Đường Xưa Em Đi,” “Giọt Lệ Đài Trang”…

Và, theo ghi nhận của Trần Quốc Bảo thì Tết năm 1996, sức khỏe của tác giả “Trở Về” còn rất tốt. Tiếng nói của ông vẫn rổn rảng, mạnh mẽ, nhiều xung lực.

-Riêng với nhạc sĩ Lê Thương thì Trần Quốc Bảo hãnh diện cho biết, đã có được tất cả ba lần gặp mặt. Mà lần sau cùng là đầu năm 1996.

Ông tin rằng, bất cứ ai, sinh trưởng ở miền Nam trước 1975, đều đã nghe danh tác giả trường ca bất tử “Hòn Vọng Phu” 1, 2 và 3.

Trần Quốc Bảo nhấn mạnh, người ta yêu mến Lê Thương, như yêu mến Văn Cao, Phạm Duy vậy. Nhưng: “Lê Thương không chỉ là một nhạc sĩ tài hoa có nhiều tác phẩm đi vào lịch sử tân nhạc Việt. Như các ca khúc ‘Tiếng Đàn Khuya,’ ‘Thu Trên Đảo Kinh Châu,’ ‘Thằng Cuội’… Mà, ông còn là một nhà hùng biện nổi tiếng khi còn trẻ nữa.”

Đầu năm 1996 khi Trần Quốc Bảo gặp lại tác giả “Thu Trên Đảo Kinh Châu” lúc người nhạc sĩ nổi tiếng của miền Nam này đã 82 tuổi. Ông cho thấy nhiều dấu hiệu lúc nhớ, lúc quên. Nhưng khi nhận quà từ giới văn nghệ sĩ hải ngoại, do Trần Quốc Bảo đại diện, trao tận tay là $700, gồm $200 tiền chia đều cho các nghệ sĩ, và $500 của các trung tâm, thân hữu, và mạnh thường quân nhờ chuyển. Cả hai ông, bà Lê Thương và các con đã chảy nước mắt, không nén được xúc động vì món quà quá bất ngờ này.

Trần Quốc Bảo kể, cả gia đình tác giả “Tiếng Đàn Khuya” gửi lời cảm ơn vô vàn đến mọi thân hữu gần, xa ở Hoa kỳ.

-Vẫn theo lời kể của Trần Quốc Bảo qua chuyến về lại Sài Gòn năm 1996, tác giả “Hát Trên Đường Lưu Vong” đã bị chấn động mạnh, khi thấy nhạc sĩ Khánh Băng, tác giả của những ca khúc nổi tiếng, như “Sầu Đông,” “Tiếng Mưa Rơi,” “Ngày Về Quê Cũ,” và nhất là ca khúc “Vọng Ngày Xanh,” thị lực của ông đã bị mất tới 90%. Coi như ông đã bị lòa từ vài năm trước đấy.

Tác giả “Vọng Ngày Xanh” sống trong túng thiếu, với lợi tức bấp bênh, bất thường từ một vài trung tâm băng nhạc ở hải ngoại. Do đó, khi nhận được $500 do Trần Quốc Bảo trao lại, nhạc sĩ Khánh Băng nói, số tiền ấy, bằng cả một năm lợi tức tối đa mà ông có thể có được!

-Cùng một tình cảnh với nhạc sĩ Khánh Băng là nhạc sĩ Đỗ Thu, tác giả ca khúc “Gửi Về Anh.” Nhạc sĩ Đỗ Thu bị mất 60% thị giác. Khi cầm trong tay số tiền $350 của hải ngoại gửi tặng, nhạc sĩ Đỗ Thu nói, ông hy vọng có lại mắt sáng và: “Không biết tôi có nằm mơ không đây?” ông hỏi Trần Quốc Bảo!

-Một nhạc sĩ khác nữa, cũng bị mất khá nhiều thị lực là nhạc sĩ Đinh Việt Lang, tác giả tình khúc nổi tiếng “Lạnh Lùng.” Ông hiện sống cay đắng, đau khổ, lang thang không địa chỉ, vì vợ ông, từ lâu đã bỏ ông đi biệt tăm.

Giống như nhạc sĩ Đỗ Thu, tác giả “Lạnh Lùng” nhận được món quà $350, vì ngoài phần chia đều, ông còn nhận được tiền tặng từ một vài bằng hữu xưa. Trong đó có $50 của nhạc sĩ Anh Phong, tức Bi-da Thời ở Orange County, hiện nay.

-Cũng trong lần trở về Việt Nam năm 1996, để trao quà Xuân tận tay một số nghệ sĩ miền Nam, Trần Quốc Bảo thêm một trường hợp thương tâm khác. Đó là trường hợp của ca sĩ Dạ Hương, giọng ca nữ một thời, của ban nhạc Shotguns. Khi ông gặp được thì chị đang bị ung thư…

Điều trị nửa chừng ở bệnh viện, vì hết tiền trả viện phí, năm 1995, ca sĩ Dạ Hương đã phải bỏ trốn khỏi bệnh viện!

Cả gia đình gồm chồng và mấy đứa con nhỏ, cùng hành nghề làm bánh da lợn, mang đi bán dạo khắp nơi, nhưng vẫn không đủ sống. Vì thế, khi nhận được số tiền $300, người nữ ca sĩ tài, sắc một thời của ban nhạc Shotguns đã phải thốt lên rằng, chị hy vọng gia đình sẽ có được những ngày Xuân hạnh phúc. (Du Tử Lê)

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Đọc bút ký ‘Thượng Du Niềm Thương Nhớ’ của Lâm Chương

“Xuất thân” là nhà thơ, nhưng chỉ trong một thời gian ngắn sau, nhà văn Lâm Chương dường như che khuất hẳn nhà thơ Lâm Chương...

‘Mẹ Tôi’ của Nhị Hà, kinh vinh danh tình mẫu tử

Nhạc sĩ Nhị Hà viết “Mẹ Tôi” khi thân mẫu của ông còn tại thế (?). Nhưng khi ca khúc được phổ biến, nhiều người nghe không cầm được nước mắt.

Kỳ nữ Kim Cương đưa ‘Lan và Điệp’ vào thoại kịch

Sau khi chen chân vào làng tân nhạc được đón nhận nồng nhiệt, “Lan và Điệp” không dừng lại tại đây mà lấn sang địa hạt thoại kịch...

Nhân họp mặt văn nghệ và triển lãm tranh Tháng Mười

Nhân họa sĩ Lê Tài Điển từ Paris qua, một cuộc họp mặt và triển lãm tranh vừa tổ chức tại khuôn viên biệt thự vùng Tam Biên hôm 6 Tháng Mười.

Mộng dữ trường hận – thơ Thọ Khương

Bạn bè tao và mày/ Đôi khi tôi cùng ông/ Tháng ngày trên đất lạ/ Đời nhiều gió mênh mông.../ Điểm cao ngày thiếu nước/ Đêm về gác âu lo

Bạn ta hỡi, bạn ta! – thơ Trần Thiện Hiệp

Bấm tên bằng hữu trên vi tính/ Chết đã nhiều, sống chẳng bao nhiêu/ Từ Ta qua Mỹ nay vắng ngắt/ Suốt ngày ngậm tẩu thấm cô liêu

Mới hôm qua thôi

Năm 1993, Tháng Mười Hai, mùa tuyết trắng xóa ở Canada, tôi có dịp đến thăm một nursing home ở Montreal, bên cạnh dòng sông Saint Lawrence.

Mùa-thu-chết!

Nói đến Thu là nói đến gió , mưa và lá rụng. Đó là 3 điều kiện “ắt có và đủ” để mùa được gọi là Thu: Thu-Tây-Phương.

Làm thinh

Cái làng nhỏ đó nằm gần biển Manche, cách thành phố Etretat (miền Bắc nước Pháp) độ 10 km. Trong làng có chừng năm chục nóc gia nằm chùm nhum

Vĩnh biệt Vi Khuê

Tôi không liên lạc được với bà Vi Khuê từ ngày ông Chử Bá Anh qua đời, gần 20 năm. Bà có một hai lần gọi tôi, mà không cho tôi gọi lại.