Văn xuôi toàn tập, 1954-2020?

Viên Linh

(Hình: Viên Linh)

Văn xuôi toàn tập chưa phải là một bộ sách, mà chỉ là mấy chữ gợi ý nếu có một ai dự tính làm một cuốn sách có tên như thế, người đó sẽ phải sưu tầm bao nhiêu loại văn xuôi, để có thể nói là toàn tập? Giả dụ này xin dùng làm đề tài cho bài viết hôm nay. Thời gian của toàn tập cũng chỉ hạn chế chẳng hạn từ chia cắt đất nước 1954 tới 2020 (cho gọn). Nói một cách khác, có bao nhiêu loại văn xuôi? Hay văn xuôi gồm bao nhiêu thể văn? Trước hết ta hãy kê khai tìm tòi xem văn xuôi có bao nhiêu thể loại?

Những loại thường thấy trong văn xuôi, thể loại sáng tác có:

–Truyện ngắn–Truyện dài–Tản văn–Tạp văn. Ký sự thì gọi là ghi chép, lược kể, kê khai,… Nếu dùng tiếng Hán Việt, tản văn hay tạp văn có thể được gọi là đoản văn, đoản tác… ghi nhanh… [Đây chỉ là một bài báo khoảng hơn 1000 chữ viết đột xuất, xin đừng so sánh nó với một bài biên khảo viết trong nhiều ngày.]

Bắt đầu như thế, người viết bài này xin dùng ngay trường hợp của mình. Với tôi một bộ sách như thế sẽ gồm những đoản văn, tùy bút, nhật ký và những ghi chép rời rạc kể từ khi tác giả lần đầu dùng bút hiệu Viên Linh trên các báo xuất bản tại Sài Gòn, khoảng 1955, giai đoạn của những bài viết đăng nhật báo và báo tuần, nhật báo Ngôn Luận, tuần báo Văn Nghệ Tiền Phong,… hoặc vài báo khác cùng giai đoạn như Cách Mạng Quốc Gia, Văn Nghệ Học Sinh, Gió Mới… Sau vài năm trên các báo khác như bán nguyệt san Phổ Thông của nhà thơ Nguyễn Vỹ, và các báo Điện Ảnh, Màn Ảnh, Kịch Ảnh, hai tờ sau chót này tác giả làm thường trực trong vai thư ký tòa soạn, bắt đầu biên dịch hàng ngày, và viết thành truyện ngắn những cốt truyện các phim nhập cảng vào Việt Nam cho độc giả của các báo có trang điện ảnh kịch trường.

Căn bản của công việc này như thế là vấn đề tài liệu. Làm sao cũng phải có trên 50% tài liệu trong số các sách các báo kể ra mới có thế viết được một bài khả dĩ, một bài báo năm bảy trang. Nói tới tài liệu, người viết đã mất nhiều tháng mới mua được bộ tuần báo Nghệ Thuật của nhóm Mai Thảo, Thanh Nam, và chính mình cộng tác ngay từ đầu, 1965-1966, và tờ báo chỉ ra được 57 số thì đóng cửa. Nhờ quen biết và tin cẩn thư đi tin lại giữa Tuy Hòa Ninh Hòa, San Jose và Santa Ana, cuối cùng tôi cũng có bộ báo (thiếu 2 số 41, 42, với phí tổn là 525 Mỹ kim. 25 Mỹ kim lẻ là tiền cước phí bưu điện cho chặng chót từ San Jose tới Santa Ana). Tới nay vẫn không làm sao có 2 số thiếu (dù là bản sao). Nhưng đó là một kinh nghiệp thích thú.

Kinh nghiệm riêng là ngoài bút hiệu chính, người chọn nghề cầm bút còn dùng các bút hiệu phụ (để viết những đoạn cập nhật, bất ngờ, hay cho là… không quan trọng, hay phải viết vì không nhờ được ai viết thay).

Tôi thường ký các bút hiệu phụ như Hồ Tùng Nghiệp, Lê Thường Xuân, hay Xích Chương, Sầm Tham, Nguyễn Văn Ba,… Đó cũng là khi tác giả làm việc hàng ngày trong các tòa soạn, mỗi nơi hai ba giờ. Các bài viết phải kể là tản văn, hay tạp văn, thời sự tính và các sự kiện nhiều khi là chính. Đôi khi bài đang viết dở dang phải bỏ ngang, người khác phải viết tiếp nhưng vẫn giữ tên người viết đầu là tác giả bài đó; trường hợp này thường chỉ xảy ra giữa Mai Thảo, Viên Linh, một đôi lần nhà văn gốc Nam kỳ là Hoài Điệp Tử đóng thay, khi tôi nghỉ bệnh và khi truyện dài Mã Lộ viết giọng văn Nam của tôi trên nhật báo Tiền Tuyến của Cục Tâm Lý Chiến một hôm đoạn viết từ hôm trước còn lại quá ngắn, anh Hoài Điệp Tử là phụ tá tôi được lệnh chủ bút viết tiếp cho đủ khuôn khổ của một truyện từng kỳ (feuilleton). Ở đâu đó đây là chuyện quan trọng, song trong trường hợp chúng tôi, đây là chuyện hàng ngày. Hay nghề báo hàng ngày.

Tản Văn hay Tạp Văn có thể khác nhau, song có thể dùng chung cho một bộ sách nhằm gom góp lại những bài viết ngắn in chung vào một cuốn, như cuốn sách đang nói này. Tôi thấy hai tiếng Tản Văn nghe êm tai hơn, nhẹ nhàng hơn. Do đó có thể chọn nhan đề là Tản Văn hay Văn Xuôi Toàn Tập, 1955-2018. Tản Văn cũng là văn chương, song không phải văn chương thuần khiết trong không gian thời gian tĩnh lặng, mà là văn chương và sự việc trong sinh hoạt hàng ngày, văn chương trên báo định kỳ, đó là văn chương thời sự. Riêng bộ sách này không coi thơ là chính, ngược lại văn xuôi mới là chính, mà tùy bút truyện ngắn truyện dài kịch nói đều dùng văn xuôi, cho nên kịch và truyện của tác giả cũng được sưu tập in cho trọn bộ những gì không phải là thơ vào bộ sách này, gọi là Viên Linh: Văn Xuôi Toàn Tập, 1955-2018.

Nhân giả dụ này, tác giả nghĩ rằng một cuốn sách như thế sẽ được thành hình, nội dung sẽ gồm khoảng 30 truyện gắn đã từng in trên các báo, khoảng 50 đoản văn cụ thể đã in trên các tờ Ngôn Luận, Văn Nghệ Tiền Phong, Gió Mới,… (1957-1959); Văn Nghệ (1958-61), Bách Khoa (1960-…), Tiểu Thuyết Thứ Năm, Phổ Thông (1959-…), Tiền Tuyến (1960-…), và một số báo ở hải ngoại sau 1975 như Đuốc Tuệ (1975), Văn Nghệ Tiền Phong (1975-63), Đất Mới (1976), Ngày Nay (197…),… (Viên Linh)

Lần đầu tiên Facebook nêu rõ những điều bị cấm


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Hãng dĩa Continental làm ăn khá nhờ Thanh Nga ca ‘Tình Thơ Mộng’

Tiếng ca Thanh Nga thu thanh dĩa hát Continental qua bài tân cổ giao duyên “Tình Thơ Mộng” được thính giả khắp nơi nồng nhiệt đón nhận.

Tự vấn trước gương – thơ Bùi Chí Vinh

Có thể bệnh vì sức khỏe yếu/ Có thể nhói tim, có thể tiểu đường/ Có thể rối loạn tiêu hóa và đau các khớp/ Nhưng không bao giờ

Hương quỳnh – thơ Nguyễn An Bình

Có một nụ quỳnh chợt nở trong đêm/ Áp tai nghe từng cành hoa khẽ hát/ Vin vào đêm hương mùa thu bát ngát/ Trắng nuột nà làn da mịn nhung tơ.

Mùa Hạ tím – thơ Giao Yên

Hè nay về cố xứ/ Thăm thui thủi nực nồng/ Vẫn thấy còn đọng mắt/ Mùa Hạ tím long lanh/ Cùng ôm nhau mà lắng:/ Từng cơn sóng rền ngân

Bềnh Bồng Bồng Bềnh – thơ Trần Vấn Lệ

Hãy nhìn kìa, con sông! Con sông muôn Thế Kỷ, đáy sông mồ chiến sĩ, con đò đi một đường, vó ngựa Trưng Nữ Vương, dấu voi nàng Triệu Ẩu...

Muộn…

Chiều muộn hôm đó, tại một nghĩa trang cách nhà chúng tôi gần 60km, mẹ tôi và dì, hai đứa con gái của bà ngoại tôi, khóc ngất trước nấm mộ phủ đầy cỏ xanh rì...

Tháng Bảy & em – thơ Lê Minh Hiền

tháng bảy hạ xanh/ trùng dương mây trắng/ nghe tiếng em cười/ chiều đi chợt vàng/ tháng bảy hạ xanh/ những cơn mưa cũ

Biết ơn mình

Có lẽ chưa bao giờ ta được dạy nói cảm ơn chính ta vì nhiều khi ta coi chuyện cảm ơn mình là một điều gì đó lố bịch, kỳ cục, không cần thiết!...

Thơ Trần Huy Sao – Thơ văn viết dưới hiên trăng

mai nữa không Thơ e ngừng thở/ giờ còn thở đặng cứ làm Thơ/ cuộc lữ vần xoay chừng ngấn đó/ hơn thua chi nữa mà ganh nhau

Vài kỷ niệm về Trần Phong Giao

It có tờ báo văn học nào ở Sài Gòn thời đó quan tâm đến những cây bút trẻ đang cầm súng chiến đấu trên các chiến trường như Trần Phong Giao.