TRÙNG KHÁNH, Trung Quốc (NV) – ASEAN và Trung Quốc lại hô hào tái tục các cuộc đàm phán về Bộ Quy Tắc Ứng Xử Biển Đông (COD) bị đình đốn vì dịch COVID-19.
Truyền thông nhà nước Việt Nam viết rằng: “Quan chức cao cấp ASEAN và Trung Quốc nhất trí sớm nối lại đàm phán thỏa thuận khung Bộ Quy Tắc Ứng Xử ở Biển Đông dưới hình thức phù hợp (COC)” qua phiên họp hôm Thứ Hai, 7 Tháng Sáu, của “hội nghị lần thứ 19 quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc về thực hiện Tuyên Bố Về Ứng Xử của Các Bên Ở Biển Đông (SOM DOC).”
Tiếp nối theo cuộc họp vừa kể sẽ là cuộc họp cấp ngoại trưởng giữa Trung Quốc với 10 nước ASEAN tại Trùng Khánh, Tây Nam Trung Quốc, có gần 30 triệu dân, một trong bốn thành phố lớn trực thuộc trung ương.
Tân Hoa Xã đưa tin nói cuộc họp này nhằm thảo luận khôi phục du lịch và các vấn đề kinh tế bị ảnh hưởng bởi đại dịch, đồng thời với những nỗ lực chung đối phó COVID-19.
Hãng thông tấn AP cho hay, đây là nỗ lực của Bắc Kinh tranh giành ảnh hưởng với Hoa Kỳ tại ASEAN kiểu một mũi tên bắn hai con nhạn, không phải chỉ thuần túy kinh tế và đối phó đại dịch.
Cũng tương tự như báo chí Việt Nam, Tân Hoa Xã hôm Thứ Hai nói: “Trung Quốc và hiệp hội các nước ASEAN đồng ý nối lại đàm phán càng sớm càng tốt cho Bộ Quy Tắc Ứng Xử tại Biển Đông khi hai bên họp quan chức cấp cao tại Trùng Khánh. Nhờ vậy, hy vọng đạt được lần đọc thứ hai cho bản dự thảo thỏa thuận khung COC” sau bốn năm đình đốn.
Tân Hoa Xã khoe “tình hình hiện tại của khu vực Biển Đông tổng thể ổn định” như họ vẫn tuyên truyền lâu nay. Trái lại, TTXVN thuật lời Thứ Trưởng Ngoại Giao Nguyễn Thanh Sơn tố cáo (ám chỉ Bắc Kinh) tại hội nghị là “vẫn diễn ra tình trạng còn có các hành động đơn phương, vi phạm những quyền hợp pháp của các nước ven Biển Đông, làm gia tăng căng thẳng và xói mòn lòng tin, đi ngược lại các nỗ lực chung của ASEAN-Trung Quốc.”
Vì vậy, ông Dũng “kêu gọi các bên thực hiện nghiêm túc, thiện chí DOC và những cam kết đã có, tuân thủ luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982, tạo môi trường thuận lợi cho đàm phán, xây dựng một văn kiện COC thực chất, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982 và được ủng hộ rộng rãi.”
Ba kỳ họp về Bộ Quy Tắc Ứng Xử tại Biển Đông (COC) dự trù diễn ra năm ngoái, khi Việt Nam làm chủ tịch luân phiên Hiệp Hội ASEAN, đều không thể tiến hành vì các nước phải dồn thời giờ và sức lực quốc gia đối phó với đại dịch COVID-19. Đã có những đề nghị chỉ họp trực tuyến nhưng đều không được tất cả tán thành vì cần phải đối mặt tranh cãi trực tiếp.
Bản Tuyên Bố Ứng Xử tại Biển Đông (DOC) ra đời từ năm 2002 nay đã gần 20 năm, Trung Quốc thỏa thuận với các nước ASEAN giữ nguyên trạng Biển Đông và không làm gia tăng căng thẳng tranh chấp ở khu vực. Nhưng Bộ Quy Tắc Ứng Xử (COC) nhằm ràng buộc nhau để tránh xảy ra xung đột võ trang từ đó đến nay, vẫn chưa có. Khi người ta nhìn ra sự chậm trễ do cố tình trì hoãn của Bắc Kinh thì đã muộn.
Bắc Kinh chỉ kêu gọi đàm phán Bộ COC sau khi đã trở thành đại cường quốc quân sự, bồi đáp bảy bãi đá ngầm cướp của Việt Nam ở Trường Sa năm 1988, cơi nới nhiều đảo tại quần đảo Hoàng Sa cũng cướp của Việt Nam năm 1974, biến chúng thành những căn cứ quân sự khổng lồ, không chế toàn bộ Biển Đông.
Bây giờ, Bắc Kinh cho Tân Hoa Xã tán tụng: “Tất cả các bên nhấn mạnh sự tiêu biểu của sự áp dụng hiệu quả và toàn diện của DOC, đồng thời nhất trí tiếp tục hợp tác sâu rộng hơn và tăng cường lòng tin lẫn nhau hầu cùng nhau bảo vệ hòa bình và ổn định tại Biển Đông.”
Nhằm đẩy ảnh hưởng của Hoa Kỳ và các nước bên ngoài ra khỏi khu vực, Bắc Kinh đòi hỏi COC phải gồm các khoản cấm các nước ASEAN tập trận, hợp tác quân sự với các nước ngoài khu vực, hiển nhiên nhắm vào Hoa Kỳ. Đồng thời, Bắc Kinh đòi hỏi kiểm soát khai thác tài nguyên và phát triển ở khu vực.
Hà Nội thì muốn Bộ COC có hiệu lực pháp lý nhưng Bắc Kinh được một số nước bị mua chuộc đã chống lại.
Liệu Bộ COC sẽ được tái tục đàm phán vào lúc nào và vóc dáng ra sao, giúp tránh xung đột hay không, hiện vẫn còn là dấu hỏi rất lớn giữa lúc những dấu hiệu căng thẳng trên Biển Đông vẫn thấy bùng lên từng đợt và dưới nhiều hình thức khác nhau. (TN) [kn]
