HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Theo Ủy Ban Kinh Tế và Xã Hội Liên Hợp Quốc Khu Vực Châu Á-Thái Bình Dương, Việt Nam đã chính thức gia nhập “nhóm quốc gia có trên 100 triệu dân,” nhưng cũng bước vào giai đoạn mức sinh thấp và già hóa dân số rõ nét.
Cục Dân Số thuộc Bộ Y Tế dẫn dữ liệu từ “Bảng Dữ Liệu Dân Số ESCAP 2025” cho biết như trên.
Báo Người Lao Động hôm 10 Tháng Sáu dẫn tin cho biết, tổng tỉ suất sinh của phụ nữ tại Việt Nam hiện ở mức 1.9 con/người, thấp hơn mức sinh thay thế 2.1 con. Điều này cho thấy Việt Nam đã gia nhập nhóm các quốc gia có mức sinh thấp.
Các chuyên gia cho rằng, sự thay đổi này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như đô thị hóa, phụ nữ tham gia lao động nhiều hơn, chi phí nuôi dạy con tăng cao, kết hôn muộn và thay đổi quan niệm về gia đình.
Đối với Việt Nam, mức sinh giảm dưới mức thay thế trong khi tuổi thọ trung bình tiếp tục tăng (khoảng 74.9 tuổi, trong đó người từ 65 tuổi trở lên chiếm khoảng 9.5%), có thể kéo theo nhiều thách thức trong tương lai như thiếu hụt lao động ở một số ngành nghề, gia tăng nhu cầu chăm sóc người cao tuổi, áp lực đối với quỹ hưu trí và bảo hiểm xã hội, cũng như nhu cầu phát triển hệ thống y tế lão khoa và chăm sóc dài hạn.
Bên cạnh đó, chênh lệch mức sinh giữa các địa phương ngày càng lớn. Nhiều tỉnh, thành phố có tốc độ đô thị hóa cao như Hà Nội, Sài Gòn, Đồng Nai… ghi nhận mức sinh rất thấp, trong khi một số địa phương khác vẫn duy trì mức sinh cao hơn.
Theo ESCAP, việc đạt quy mô 101.6 triệu người là cột mốc quan trọng đối với Việt Nam. Tuy nhiên, thách thức lớn hơn trong những thập niên tới không nằm ở quy mô dân số mà ở phẩm chất nguồn nhân lực và khả năng thích ứng với quá trình già hóa dân số đang diễn ra ngày càng nhanh. Xu hướng giảm sinh và già hóa dân số sẽ tác động sâu rộng đến kinh tế-xã hội Việt Nam trong những thập niên tới.
Tuy nhiên, cũng theo ESCAP, xu hướng này không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà đã trở thành đặc điểm chung của phần lớn các quốc gia Châu Á-Thái Bình Dương.
Theo đó, Đông Á và Đông Bắc Á hiện là những khu vực có mức sinh thấp nhất thế giới. Chẳng hạn, Nam Hàn, Nhật Bản, Trung Quốc (Hồng Kông, Macau…) đều duy trì mức sinh rất thấp trong nhiều năm liên tiếp.
Năm 2025, tổng tỉ suất sinh trung bình của Châu Á-Thái Bình Dương chỉ còn khoảng 1.8 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế cần thiết để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn. (Tr.N) [kn]
