Phạm Ðình
Rước một cái xe mới về nhà là niềm vui và hãnh diện của mọi người. Dĩ nhiên, ai cũng muốn tỏ ra ga lăng và săn sóc tận lực. Nhưng ngoài việc siêng năng chùi rửa ra, ít người tự hỏi phải làm gì để “rô đa” hoặc “break in” cho xe mới, tức là huấn luyện cho chiếc xe trong những bước đầu sải bánh trên xa lộ. Bài lần trước có đưa ra ba lập trường của những nhà chuyên môn: Một là của nhà sản xuất, hai là của giới bảo trì, ba là của đại lý. Xem ra, 3 lập trường này không hoàn toàn đồng nhất. Nếu chịu khó tham khảo thêm, có thể bạn sẽ gặp được những người có lập trường thứ tư, một lập trường phải nói là rất cực đoan. Hôm nay, chúng ta sẽ nói sơ qua về lập trường thứ tư ấy, trước khi trình bày một quan niệm phải chăng.
Thống đốc Michigan, bà Jennifer Granholm, hôn chiếc xe mới 2011 Chrysler 200. (Hình: Bill Pugliano/Getty Images)
Break-In bạo hành
Những người chủ trương lập trường cực đoan cho rằng tận dụng lúc cái xe còn “gin”, chưa biết đến đường sá, chúng ta phải ra tay rất bạo: Ðưa xe ra ngoài xa lộ, xả hết tốc lực, cho xe phóng lồng lộn để lấy trớn cho xe phóng nhanh, dọt lẹ sau này!
Những người chủ trương biện pháp này có lẽ cũng dựa vào câu nói “dạy vợ từ thuở bơ vơ mới về” để ra tay áp đảo chăng? Không hẳn như vậy! Nhưng theo họ, thì những động tác trong khoảng 50 dặm đầu tiên là thực sự cần thiết, nên cần phải làm mạnh để cho các vòng bạc (piston rings) khít vào với piston. Nếu mình quá nhẹ tay theo kiểu “babysit” cho em bé, thì sự ăn khớp đó không hoàn hảo. Mà sự ra đòn mạnh tay chỉ có hiệu quả trong khoảng 40 tới 50 dặm đầu tiên thôi, sau đó có làm mạnh cũng không ăn thua gì nữa. Bây giờ bạn mới hiểu tại sao trong số những người hàng xóm đến chúc mừng bạn ngày mới đưa xe về lại có người thở ra lời khuyên, “…Phải phóng nhanh như ăn cướp, thì sau này xe mới có trớn dọt nhanh được.” Thì ra, họ cũng là một trường phái.
Tuy nhiên, có người lại cho rằng làm như vậy, máy xe có thể dọt nhanh trong một ít năm đầu tiên, nhưng về sau thì xe chóng lão hóa. Nhưng đó là điều mà nhiều người không khám phá ra, chỉ vì họ thường hay đổi xe sau 5, 7 năm sử dụng!
Nếu đối chiếu lại những gì được nhà sản xuất khuyến cáo (xem lại bài trước) thì phải nói lập trường này quả thực gây ra rất nhiều tranh cãi. Sở dĩ chúng tôi phải nêu lên chủ trương đó là vì, trong lúc tham khảo đó đây, rất có thể các bạn sẽ gặp phải những người có lập trường “bạo hành” như vậy.
Mục tiêu của chúng ta không phải nhắm tới những cái xe chỉ có khả năng phục vụ 5, 7 năm với số mileage chừng 200,000 dặm. Ngay cả khi chỉ là người đi lease xe, tức là mướn dài hạn một cái xe brand new rồi ít năm thì trả lại cho đại lý để đổi lấy một xe khác, hoặc cho dù bạn có đủ khả năng tài chánh để đổi xe sau thời gian 5, 7 năm hoặc thậm chí 10 năm, thì cũng xin nhớ rằng cái xe, dù của bất cứ nhà sản xuất nào – Nhật, Mỹ, Nam Hàn, Ðức – đều có khả năng lăn bánh trên vài triệu dặm đường. Không làm được như vậy là cái xe coi như “thiểu dụng”, tức là dùng không hết công suất. Các bạn hẳn còn nhớ ông Irv Gordon chứ? Tính cho đến hôm nay, cái xe Volvo đời 1966 của ông hiện đã vượt qua ngưỡng cửa 3 triệu dặm! Ðừng nghĩ rằng đây là một ông già lái xe như… rùa bò. Trái lại, cứ lấy đoạn đường dài (3 triệu dặm) chia cho thời gian sử dụng xe (46 năm) chúng ta sẽ được một con số rất khách quan: 65,218 dặm trong một năm. Bạn lái xe bao nhiêu dặm 1 năm? 5,000 hay 12,000? Nếu là người lái nhiều, đồng hồ cây số chỉ tới 20 ngàn dặm một năm, thì cũng chưa bằng 1/3 con số của Irv Gordon đâu nhé! Như vậy mới biết ông này là một tay lái xe thứ dữ, sợ rằng còn dữ hơn cả những tay đua chuyên nghiệp! Có lẽ chúng ta còn phải chờ để nghe ông truyền lại kinh nghiệm đã rô đa lúc mới đưa xe về ra sao.
Break In: Không bạo hành, chẳng nâng niu
Hiện nay, theo sự khôn ngoan của đa số những người có chuyên môn về cơ khí thì chúng ta không nên theo lập trường rô đa bạo hành, mà cũng không nên coi cái xe như một “baby” cần nựng nịu thái quá trong những ngày đầu tiên. Một quan niệm trung dung được khuyến cáo bao gồm những biện pháp do nhà sản xuất đưa ra, cộng thêm một số điều khác mà nhà sản xuất hoặc đại lý xe không nhắc tới, mục tiêu là để đạt được điều này:
Làm cho các vòng bạc được khít vào piston, và khớp với xi lanh, cho phép xi lanh di chuyển đều đặn và kín kẽ. Muốn vậy thì trong những dặm đường đầu tiên, đầu máy phải được ‘từ từ’ sử dụng ‘hết công suất’.
Rô đa cho xe mới, nên thay đổi giữa đường thành phố và xa lộ. (Hình: Kevork Djansezian/Getty Images)
Lời khuyên đó được thể hiện qua các bước cụ thể như sau:
1. Ngày đầu tiên rồ máy, từ từ đạp gas cho kim đồng hồ RPM (tachometer) tăng lên không quá 1/4 vòng tròn của đồng hồ RPM.
2. Trong 1,000 dặm đầu tiên (một số xe khác đòi hỏi đoạn đường break-in dài hơn) đừng lái xe nhanh hơn 55 dặm một giờ.
3. Thường xuyên thay đổi vận tốc trong khoảng 30 tới 55 dặm, và thay đổi luân phiên giữa đường thành phố và đường xa lộ. Ðó là điều rất cần thiết để các thành phần trong bloc máy ăn khớp sít sao với nhau ngay từ buổi đầu.
4. Quan sát đồng hồ Tachometer để xem cây kim chạy lên chạy xuống liên tục trong khoảng từ 2000 rpm tới 4,000 rpm. Chính vì cần sự thay đổi vận tốc liên tục, không nên dùng Cruise Control trong giai đoạn Break In, bởi vì Cruise Control giữ cho vận tốc xe được điều hòa mà không cần tới sự điều chỉnh của tài xế.
5. Ðừng thắng gấp, dừng vội (hard stop).
6. Ðừng kéo rờ moọc trong 500 dặm (800 km) đầu tiên. Ðiều này cũng có nghĩa là đừng chở nặng tới trọng tải tối đa, tốt nhất là tài xế lái xe một mình trong 500 dặm đầu tiên đó.
Thay nhớt máy
Trong một bài viết đăng trên mạng www.popularmechanics.com, ông Mike Allen cho biết, trong thời gian break in, ông đã cho thay nhớt ngay sau 20 dặm đầu tiên, và ngạc nhiên khám phá ra rằng mới chỉ có 20 dặm thôi mà sao nhớt đã đầy những vẩy kim loại bong ra từ trong máy. Sau 1,000 dặm tiếp đó, ông lại thay nhớt một lần nữa, trước khi theo chu kỳ bình thường là thay nhớt sau mỗi 3,000 tới 5,000 dặm.
Thay dầu hộp số
Thời gian break-in cho đầu máy cũng là thời gian làm việc đặc biệt của bộ số. Vì thế nên dầu hộp số cũng thoái hóa sớm. Tuy nhiên, trong một số xe hiện nay, nhà sản xuất không muốn người dùng xe thay dầu hộp số: Họ đã kiến thiết một hệ thống kín, không có que thăm dầu mà cũng không có nút xả dầu, bơm dầu. Ðứng trước tình trạng nầy, các chuyên gia về bảo trì chỉ còn biết lắc đầu chịu trận, vì không hiểu được định ý của nhà sản xuất ra sao. Còn những “chuyên gia” bán xe trong đại lý thì chỉ nhắm mắt làm theo những gì nhà sản xuất yêu cầu, chả cần ý kiến ý cò gì cho mệt xác. Bởi vì, xét ra họ cũng chỉ là nơi phân phối sản phẩm mà thôi!
Một phụ nữ Nhật quảng cáo xe mới Daihatsu “Move Latte” tại Tokyo. (Hình: Toru Yamanaka/AFP/Getty Images)
Tuy nhiên, cũng theo ông Mike Allen, thì trong trường hợp có thể được, chúng ta nên thay dầu hộp số sau 1,000 dặm đầu tiên. Bởi vì, như ông nhận xét và như các bạn cũng có thể thấy được, số dầu rút ra sẽ đầy cặn và “bùn” kim loại. Những người có đầu óc bình thường không ai muốn để cho luồng dầu ô nhiễm đó tiếp tục chạy quanh máy thêm vài chục ngàn dặm đường nữa cả.
Kết luận
Trên đây chúng ta mới nói về việc Rô đa cho xe mới. Nhưng ngoài xe mới, luật về break-in cũng được áp dụng cho những cái xe có đầu máy mới, nghĩa là xe cũ vừa làm máy lại. Có người ví tiến trình Rô Ða như một người mới mua được đôi giầy mới, trước hết phải làm sao đi vào cho quen chân đã rồi mới có thể chạy nhanh. Ðó là một hình ảnh dễ hiểu nhưng chưa đủ. Nếu muốn đủ thì phải nói thêm rằng, từ quen chân tới đi bộ, rồi chạy… bạn phải làm ngay trong cái ngày đầu tiên tức là khoảng 1,000 tới 2,000 dặm đầu tiên, bằng không sẽ là quá trễ.
Phạm Ðình
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
