OTTAWA, Canada (NV) – Ngay vào ngày Canada đồng ý trên nguyên tắc với Thỏa Ước Đối Tác Kinh Tế Thái Bình Dương (TPP), một bản phân tích trong nội bộ chính phủ liên bang đã cảnh báo thỏa thuận này sẽ làm suy giảm vị trí kinh doanh mạnh mẽ của đất nước trong thị trường Mỹ.
Đại diện 12 quốc gia trong TPP họp tại Sydney, Úc, hồi Tháng Mười, 2014. (Hình minh họa: Peter Parks/AFP/Getty Images)
Một bản ghi nhớ được ông Joe Oliver, khi còn là bộ trưởng tài chính, viết vào Tháng Mười, 2015, được Canadian Press thu thập được, coi sự tham gia của Canada trong 12 quốc gia của TPP là phần nào có tính phòng thủ.
Bản ghi nhớ ghi nhận mối lợi quan trọng nhất của Canada từ thỏa thuận là sẽ cho phép đất nước này được ở chung với Hoa Kỳ và Mexico, các đối tác trong Hiệp Định Thương Mại Tự Do Bắc Mỹ (NAFTA), giúp Canada “củng cố nền kinh tế” của mình nhờ tiếp tục có mặt trong chuỗi cung ứng khu vực Bắc Mỹ.
Về mặt tích cực, bản ghi nhớ cũng ghi nhận TPP sẽ mở rộng các cơ hội thương mại của Canada tại các nước Châu Á như Nhật, Việt Nam, Malaysia, và bảo đảm một sân chơi bình đẳng với các nhà xuất cảng Mỹ.
Qua TPP, Canada cũng sẽ trở thành một trong số ít các nước có được những giao dịch thương mại tự do với Mỹ, Châu Âu và Đông Nam Á.
Về đối nội, TPP sẽ mở toang cánh cửa đến các thị trường quan trọng của Mỹ. Hậu quả là “doanh nghiệp Canada sẽ phải đối diện với sự gia tăng cạnh tranh khi hơn chín quốc gia cùng nhập chung vào ‘sân chơi NAFTA’ khiến làm loãng vị trí đặc quyền của Canada tại thị trường Mỹ.”
Tuy nhiên, bản ghi nhớ cảnh báo, nếu TPP được các nước chấp thuận, việc đứng ngoài thỏa ước quan trọng này sẽ còn tệ hại hơn đối với Canada.
Canada đã ký hiệp ước TPP vào Tháng Hai, nhưng Bộ Trưởng Thương Mại Quốc Tế Chrystia Freeland mô tả động thái vào thời điểm đó chỉ là một “bước kỹ thuật,” không có nghĩa là thỏa thuận được chấp nhận.
Cho đến nay, chính phủ đảng Tự Do của Thủ Tướng Justin Trudeau vẫn nói rằng chỉ có một cuộc bỏ phiếu tại Quốc Hội mới có thể phê chuẩn thỏa thuận từng được đàm phán dưới thời chính phủ Bảo Thủ của Thủ Tướng Stephen Harper.
Những người ủng hộ tranh luận rằng TPP mở ra các thị trường nước ngoài, mang lại lợi ích đáng kể cho Canada trong các khu vực như lâm nghiệp, sản xuất và nông nghiệp, đặc biệt là hạt cải, thịt bò và sản xuất thịt lợn.
Trong khi đó, những người phản đối cảnh báo TPP có thể khiến Canada mất đi nhiều công ăn việc làm, gây hư hại một số lĩnh vực của nền kinh tế. Các chuyên gia pháp luật và lãnh đạo kinh doanh phê phán sâu sắc những quy định về sở hữu trí tuệ của thỏa thuận.
Mới tuần trước, Giáo Sư Joseph Stiglitz, nhà kinh tế Mỹ từng đoạt giải Nobel, kêu gọi Canada nên từ bỏ một thỏa thuận mà ông mô tả là bất lợi, nhiều sai sót.
Trong một cuộc phỏng vấn, ông Stiglitz cho biết, TPP có thể cản trở chính phủ Tự Do trong các nỗ lực chống biến đổi khí hậu và xây dựng lại mối quan hệ với thổ dân. Ông nói thêm, thỏa thuận này sẽ chỉ có lợi cho các doanh nghiệp lớn, gây thiệt thòi cho giới lao động vì làm suy giảm khả năng thương lượng, cũng như tiền lương của họ. (L.Q.T.)
