Trong quá khứ, từ quê nhà, văn giới đã được biết nhiều về một người lính làm thơ: Nhà thơ Anh Hoa.
Cùng với những thi, văn hữu một thời của vùng “cao nguyên gió lạnh mưa mù,” như Diên Nghị, Kim Tuấn, Vũ Hoàng, Dương Ngọc Sum, Nguyễn Thuyên… Sau này, khi chiến sự tìm đến Pleiku như một trong những điểm nóng chiến lược của chiến trường miền Nam thì Pleiku lại có thêm Lâm Hảo Dũng, tác giả hai câu thơ nổi tiếng: “Chu Pao ai oán hờn trong gió/ mỗi tấc khăn tang một thước đường”… Họ là những tên tuổi làm đẹp thành phố mà nhà thơ Vũ Hữu Ðịnh từng trao vương miện cho Pleiku với ca khúc “Còn Chút Gì Ðể Nhớ” qua nhạc Phạm Duy.
Nhưng, nếu Vũ Hữu Ðịnh chỉ là khách lãng du, giang hồ khắp các miền đất nước thì, Pleilu lại có những thi sĩ gắn bó với nơi chốn này, từ địa lý tới thi ca. Ðó là Kim Tuấn và Anh Hoa.
Nếu địa danh Pleiku cho họ những ngày sống thân ái thì, họ cũng cho lại nơi chốn này những bài thơ, hay sự viếng thăm của nhiều văn nghệ sĩ, tiêu biểu cho sinh hoạt văn chương của miền Nam, thời đó.
Rõ hơn, tôi có thể nói mà không sợ quá lời rằng, rất nhiều văn nghệ sĩ tên tuổi khắp nơi, đã tìm đến với Pleiku trong một khoảnh khắc nào đó của đời họ. Và, chính những cá nhân như Kim Tuấn, Anh Hoa, Diên Nghị và, cả nhà thơ Vũ Hoàng (người trước tháng 4-1975, có thời kỳ làm nghị viên Hội đồng Tỉnh) là một phần không nhỏ của chọn lựa thương yêu ấy.
Hiện tại, nếu không kể Kim Tuấn, tác giả phần lời của những ca khúc nổi tiếng như “Anh Cho Em Mùa Xuân” hay, “Những Bước Chân Âm Thầm,” mất năm 2003; chúng ta có nhà thơ Diên Nghị chọn cư ngụ tại thành phố San Jose, Vũ Hoàng mới di chuyển gia đình về Saigon (nhiều bằng hữu cho biết, sức khỏe của ông bắt đầu suy kém); Lâm Hảo Dũng định cư ở Canada, làm báo…
Những tên tuổi này, hầu như không còn làm thơ như những ngày Việt Nam – – Nếu không muốn nói là đã buông bút. Thảng hoặc họ có làm thơ thì cũng chỉ có tính cách “xuân, thu nhị kỳ” mà thôi.
Nhưng nhà thơ Anh Hoa, (qua Mỹ đổi bút hiệu thành Hoa Văn) thì ngược hẳn. Chỉ từ 2002 tới 2017, với bút hiệu Hoa Văn, những người yêu thơ của tác giả này, đã nhận được 8 thi phẩm, đa số được ấn hành bởi nhà XB Cội Nguồn.
Hoa Văn là bút hiệu sau cùng của một người lính thuộc QL/VNCH tên thật Ngô Văn Hòa, sinh quán tỉnh Phú Thọ, miền Bắc Việt Nam. Ông tốt nghiệp khóa 4 Phụ Cương Quyết Ðà Lạt, Sĩ quan trừ bị. Ông từng du học Hoa Kỳ nhiều lần về chuyên môn báo chí và tâm lý chiến. Năm 1975, ông bị tù cải tạo, mãi tới năm 1993, mới được định cư tại thành phố Boston, theo diện H.O.
Nói về sức viết của Hoa Văn, thì, riêng năm 2016, Hoa Văn đã gửi đến những người yêu thơ ông thi phẩm “Gió Cuốn Mây Bay” – – Chỉ một năm sau, ngay đầu năm 2017, cơ sở xuất bản Cội Nguồn, San Jose, đã ấn hành thi phẩm “Mấy Nốt Phù Hoa” của ông – – Với bìa, tranh sơn mài Ðằng Giao, phụ bản họa, Mùi Quý Bồng, Phạm Cung, Ðinh Cường…
Ở thi phẩm mới này, điểm đặc biệt là họ Ngô nói nhiều, rất nhiều về thi ca: Nguồn sống hay dưỡng chất cuối đời của một người lính già, nhất là khi người bạn đời tấm cám của ông không còn và, những đứa con đã trưởng thành.
Trong bài “Lời Gửi” đề tặng các con và cháu, với lời thơ chân thành, mộc mạc, nhà thơ viết:
“Các con nuôi bố làm thơ
Từ độ mẹ đi biệt đến giờ
Những lúc đêm về lòng khắc khoải
Tình sầu nên bố lại làm thơ.
(…)
“Rồi một ngày kia giông bão qua
Lá vàng về cội cuộc đời Cha
Biệt ly cũng giống như ngày mẹ
Xa xót lòng con, mắt lệ nhòa.
Ðời người là thế con đừng buồn
Sống có nghĩa tình quý trọng hơn
Mươi tập thơ hồng Cha để lại
Các con, hãy nghĩ Mẹ Cha còn…”
Ở bài thơ “Tạ Ơn Trời” họ Ngô nói rõ hơn, tương tác giữa thi ca và định mệnh đời ông, như một ân sủng trời cho, khi ông còn rất trẻ:
“Thơ xưa viết tạ ơn đời
Thơ hôm nay Tạ Ơn Trời đã cho
Một đời người mấy giấc mơ
Trăm năm thơ với ân từ trao nhau.
Từ xanh tóc đến bạc đầu
Từ manh áo vá đến màu vàng hoa
Tạ ơn dâu bể bước qua
Ðời mưa gió những xót xa dấu tìm…”
Nếu cần phải nói một lời gì ngắn, gọn về tấm lòng của người lính, nhà thơ Hoa Văn/Ngô Văn Hòa, khi về già… tôi nghĩ, tôi có thể nói: – Chỉ thi ca mới đem lại được cho ông ý nghĩa của những ngày lưu vong, cuối đời nơi đất khách:
“Nặng tình năm tháng thi ca
Quý người, thơ chẳng nhạt nhòa tình thâm
Em về hong tóc chờ xuân
Bút ngoan đan áo tơ tằm gọi mai
Dù đời vẫn hắt hiu hoài
Yêu thơ là chuyện dông dài tháng năm
Làm thơ như đã thân tằm
Còn đây hạnh phúc trổ mầm sen hoa…”
Bản chất là một người chu đáo, nặng tình không phải chỉ với đất nước, gia đình, bằng hữu và thi ca…, Hoa Văn dĩ nhiên không quên giải thích (bằng thơ) lý do cũng như những ẩn-tình, ông gửi trong tập “Mấy Nốt Phù Hoa” khiến người đọc thấy gần gũi ông hơn và có thể tự hỏi “nếu không có thi ca, như người tình đầu tiên và cuối cùng thì, cách gì người lính già Hoa Văn/Ngô Văn Hòa có thể tồn tại?
“Còn đây ‘Mấy Nốt Phù Hoa’
Bình minh đã cạn trăng tà đã vơi
Rong chơi như đã qua thời
Buồn vui cùng với cuộc đời gió dông
Thơ tình viết mãi chưa xong
Chút men cay đã mấy vòng tỉnh, say
Cám ơn bằng hữu xưa, nay
Tạ ơn em cả chốn này nơi kia
Ân tình mấy ngả lời chia
Lối về nghe chút mưa khuya chửa tàn
Tình nào tình cũng chứa chan
Cùng em chung áng thơ vàng nhạc hoa
Ơn Trời trong những thiết tha
Trăm năm thôi thúc nhạt nhòa mây bay
Phấn hương nọ bụi hồng này
Phù Hoa Mấy Nốt trắng tay cung đàn
Mốt mai sương khói về ngàn
Một tôi hạt cát võ vàng dấu xưa
Bên đời ấp ủ hồn thơ
Phù Hoa Mấy Nốt nắng mưa ngậm ngùi.”
Hoa Văn
(Richmond, Virginia cuối thu 2016)
Với riêng tôi, thời gian gần đây, tiếng thơ Hoa Văn dường như đã tự điều chỉnh chính nó, để thơ và tuổi tác song hành, tương tác nhau, cùng xuôi chảy về những rung động chân-thiết hiếm, quý. Giống như thể bây giờ, ông chỉ muốn nói, trước nhất, cho chính ông và cho những tri âm của thơ ông mà thôi.
Hiện tượng này, tôi cho là ngược hẳn tính ơ hờ, lạnh nhạt với đời sống của một số nhà thơ lớn tuổi… Âu đó cũng là phần thưởng tinh thần lớn mà người lính già Hoa Văn nhận được từ tình yêu thủy chung, dành cho thi ca?
Thí dụ bài “Lòng Vẫn Sơn Khê,” tuy chủ thể hay linh hồn chính của bài thơ không được tác giả thể hiện một cách chi tiết, nhưng cả bài thơ, với những cảm khái và, cảm thán khi nhìn lại một đoạn đời, người đọc vẫn chia sẻ được với Hoa Văn qua lời than mộc mạc, chân thành, tựa như hình ảnh đó, từng đã có và ở lại trong đời mình:
“Tiễn người đâu có gió mưa
Mà sao cứ ngỡ như vừa bão dông”
Ðể khép lại bài viết ngắn này, tôi xin được dùng một trích đoạn về cõi-giới thi ca Hoa Văn của nhà phê bình văn học Nguyễn Vy Khanh (Canada):
“…Thơ Anh Hoa (Hoa Văn) sử dụng nhiều thể loại nhưng thăng hoa với lục bát, một thể loại dân tộc từ ngôn ngữ đến nội dung thích ứng tâm tình tác giả nhất, tâm tư mênh mang không cùng, không giới hạn, cũng là thể loại giúp ông chứng tỏ thi tài làm mới con chữ và làm mới câu lục bát, với nhạc tính tự nhiên…”
Nguyễn Vy Khanh, (Trích Văn Học Miền Nam 1954-1975: Nhận định, biên khảo và thư-tịch. TGXB, 2016)
(California, Tháng Tư 2017)
Mời độc giả xem Điểm tin buổi sáng Thứ Năm, ngày 6 tháng 4 năm 2017
