Khi một bài ca vọng cổ nào được người tài tử ca dứt bản, thì ít nhiều gì cũng thấy người thưởng thức bàn luận về nội dung bài ca, tình tiết câu chuyện, và phê bình nhận xét nhân vật trong cốt truyện.
Các mẫu chuyện bên lề này lại được bà con chú ý lắng nghe, chẳng hạn như bài ca “Mỵ Ê Hoàng Hậu Tuẫn Tiết” dưới đây là một những bài ca được bàn luận nhận xét, phê bình rất nhiều.
Thu nhặt các ý kiến trong nhiều buổi sinh hoạt đờn ca tài tử, chúng tôi ghi lại nhận xét mà người hâm mộ cổ nhạc khắp nơi nêu lên nhiều nhứt như sau:
Xưa nay trong lịch sử chiến tranh thôn tính lãnh thổ của nhau, khi đã tiêu diệt được vua của phe đối nghịch, chiếm được kinh đô của đối phương rồi, thì hoàng hậu là “chiến lợi phẩm tuyệt vời quí giá,” chẳng có vua thắng trận nào lại không nghĩ đến việc chiếm luôn người đẹp, hoặc bỏ quên “của trời cho” này.
Vua Lý Thái Tông đánh thắng Chiêm Thành, giết chết Chiêm Vương, chiếm kinh đô Phật Thệ, bắt Hoàng Hậu Mỵ Ê làm “con tin.” Thật ra là đem về tận hưởng đóa hoa đầy hương sắc, bởi vì hoàng hậu Chiêm Thành có tiếng là một trang quốc sắc thiên hương.
Trong lúc lai trào, đêm nọ neo thuyền tại bến Ly Nhân, Thái Tông cho đòi Hoàng Hậu Mỵ Ê vào dâng rượu múa hát, và dĩ nhiên là đoạt lấy tấm thân ngà ngọc của mỹ nhân sắc nước hương trời.
Thế nhưng, Thái Tông đã thất bại, đã vụng về trong đối xử với một hoàng hậu (dù rằng là bên chiến bại) nên đã mất vĩnh viễn viên ngọc quý.
Nửa đêm vua cho đòi, thì biết việc gì sẽ xảy ra, hoàng hậu nhục nhã, đã nhảy xuống sông trầm mình tự vận. Thành ra chiếm được nước Chiêm Thành, nhưng không chiếm được trái tim hay tấm thân quý hơn ngọc ngà của hoàng hậu. Thái Tông thắng giặc ở trận tiền, nhưng thất bại mặt trận tình ở hậu cung vậy.
Dưới đây là bài vọng cổ 20 câu của soạn giả Quang Phục in ấn phát hành 1950:
1-Chiêm Việt tranh hùng, gây thảm cảnh binh đao khói lửa, máu đổ thây phơi, cũng chỉ vì Chiêm Vương đem lòng bội ước, cường ngạnh với Nam triều lại còn mưu toan xâm phạm ranh giới.
2-Một hôm Chiêm Vương đang cùng bá quan văn võ đàm luận việc chánh triều, bỗng có Huỳnh Môn Quan hớt hải vào phủ phục trước bệ rồng, muôn tâu Chúa Thượng, thám mã vừa báo tin Nam quân do thủy lộ tiến sang, khí thế hung hăng muôn phần dũng mạnh, do chính Đức Hoàng Đế ngự giá thân chinh.
3-Tin đâu như đất bằng sóng dậy, bể cả hóa cồn dâu. Quốc vương bàng hoàng nổi giận thét lên rằng: Hay cho Lý Thái Tông quá kiêu căng tự thị, ta với người quyết chẳng cùng chung đạp đất, mưu sâu của ta chưa có đạt thành mà người đã sớm toan liệu dấy binh, hôm nay lâm cơn thẩm cấp mà ta thì chưa đủ sức đối nguy, dù vậy ta cũng xin thề với đất trời, một phen cùng người tử chiến cho rạng danh nói giống Chiêm Thành.
4-Ông cha ta ngàn xưa đã bao lần gây thảm bại cho Nam triều, dòng máu hào hùng và tinh thần hiếu chiến vẫn tiềm tàng mãi trong huyết quản của dân tộc Chiêm Thành, hơn nữa kinh thành Phật Thệ này đã được xây dựng bởi máu xương của chiến sĩ, tô điểm bởi bao công phu huyết lệ của các tiền vương, thì dầu hôm nay có thịt nát xương tan, cũng không khi nào chịu bó gối nhìn bọn người thị sức tung hoành.
5-Trước sự tiến binh chớp nhoáng của Lý Thái Tông nước nhà sớm muộn sẽ chìm đắm trong cơn binh biến hãi hùng, địch quân thì vô cùng mạnh mẽ, còn ta thì quân cơ chưa được hoàn thành, nhưng thà hy sinh chiến đấu còn hơn để nhục muôn đời, vậy ta truyền cho tướng quân Quách Gia Di thống lãnh 3 vạn tinh quân và 100 thớt tượng, kịp mau mai phục tại phía Nam sông Ngũ Bố, còn ta sẽ bổn thân kéo đại quân trợ chiến, quyết thi gan vẹn giữ Phật Thệ thành.
6-Quách Gia Di cúi đầu bái mạng, mang quân xáp trận, đội chính đoàn chiến thuyền của Nam quân từ từ tiến cận, hùng dũng oai nghiêm như lượn sóng thủy triều, phản chiếu một viễn ảnh vô cùng khốc liệt, tiếng pháo khai quân xé tan bầu không gian hắc ám, trống chiêng vang dậy, muôn quân ầm ĩ hò reo cả một góc trời, binh bùng, tướng mạnh, vua Nam thắng thế xua quân sát phạt, 5 ngàn quân Chiêm cùng 30 thớt tượng phải một phen vùi xác ở sa trường, Chiêm Vương kém sức đại bại thu tàn binh lui về cố thủ kinh đô.
7-Trước cảnh thành cháy vạ lây, thịt rơi máu đổ, Thái Tông động lòng, hương xót, vội truyền cho ba quân bắc loa kêu gọi quân Chiêm mau giải giới hàng đầu, chớ có điên rồ chống trả hoài công uổng mạng, ta sẽ lấy lượng khoan hồng tha chết, và sẽ trọng thưởng bạc vàng, gia phong tước phẩm cho ai vì trẫm mà đem nạp thủ cấp của phản vương Sa Đẩu.
8-Bớ Chiêm tướng Quách Gia Di bấy lâu ta hằng nghe danh người là một bậc tài cao học rộng, thông hiểu thế thời, nay trước thảm trạng lê dân đồ thán, trăm họ lầm than, lại nữa kinh thành Phật Thệ nầy sớm tối sẽ lọt vào tay của Nam quân, vậy ta khuyên ngươi sớm nhận định thời cơ, mau bỏ giáp quy hàng, ta hứa dành cho ngươi một địa vị xứng đáng, bằng trái lại ắt người khó mong toàn mạng trở về đoàn tụ với thê nhi.
9-Vò kế khả nghi trước lực lượng tấn công của quân Nam hùng hậu tiềm lực phản công luôn bại từng cơn mà vòng vây mỗi lúc càng thêm siết chặt, Quách Gia Di bất giác hoảng kinh tưởng chừng như thành trì sụp đổ, bổn mạng khó tồn xanh nên vừa nghe qua lời khuyến dụ chí lý của Thái Tông, liền bất đồ vung gươm trảm thủ quốc vương, và quyết đem dâng thủ cấp hầu có tấn công tạ tội.
10-Trên lầu vọng nguyệt, được tin quân vương trận tiền vong mạng vì tay hầu tướng Quách Gia Di manh tâm phản trắc, Mỵ Ê tức tối rụng rời thổn thức, đôi mắt phượng mờ lệ nhỏ dầm chan, nàng nghiến răng uất hận tên phản thần quý tử tham sanh đang tâm thí Chúa, bán rẻ giang san, khinh thường tổ quốc, thầm trách cho phận liễu bồ nhược chất, nếu không ta quyết phanh thây tên phản tặc mới vui dạ hả lòng, trước trả thù chồng sau rửa hận cho non sông.
11-Trống thu quân rời rạc điểm ba hồi, cửa thành lơ lửng miễn chiến bài đã mở rộng, Quách Gia Di khép nép tiến lên quỳ lạy ra mắt lịnh thiên nhan, Thái Tông đỡ dậy tìm lời ủy lạo, mắt rồng hoan hỉ phát pháo nhập thành, nhạc chiến thắng trỗi vọng hùng ca, liền đó thánh ý hạ truyền cho ba quân chúng tướng kíp lục soát khắp tam cung lục viện, cố tìm bắt cho được Mỵ Ê hoàng hậu hầu phục lịnh trước điện rồng.
12-Trong cơn bức bách. Mỵ Ê toan liều mình tự vận, nhưng cao xanh còn đày đọa kiếp hồng nhan, Nam quân kịp vào cứu nàng thoát chết đem đi, Thái Tông truyền đòi vào ra mắt, Mỵ Ê mặt ủ mày châu não nề bước ra cúi đầu bái phục: Khải tấu lịnh muôn năm, thân bồ liễu có chi đáng tiếc, xin vương gia mở lượng hải hà, cho tiện thiếp được tròn đạo nghĩa chết theo vua vầy hiệp chốn tuyền đài.
13-Nghe tấu qua, Thái Tông bóp trán gật gù nghĩ ngợi, thầm khen thay cho tiết tháo của khách má hồng, chim lồng cá chậu mà vẫn một lòng vẹn giữ đạo nghĩa phu thê, lòng đặng lòng, quyết một thác cho thơm danh muôn thuở, còn hơn sống mà cam khổ nhục trăm điều và nơi cửu tuyền càng thêm đắc tội với phụ vương.
14-Này Chiêm Hậu, sở dĩ bôm nay trẫm phải cất quân gây việc can quá, chém quân trảm tướng, gieo lầm than tang tóc cho bao nhiêu gia đình vô tội, chẳng qua là bởi quốc vương bướng bĩnh dám nghịch mạng với thiên triều, 15 năm không tiến cống lại còn cho quan quân quấy nhiễu biên cương, chớ thâm tâm của trẫm nào phải tham vọng sang đây để thực hành mộng xăm lăng.
15-Vậy giờ đây, mọi việc đã hoàn thành, trẫm giao Phật Thệ lại cho tướng quân Quách Gia Di quản giám, hằng năm sớm lo việc triều cống, còn Chiêm Hậu thì hãy bớt cơn sầu muộn theo đại quân về bản quốc làm con tin. Trẫm đây tiện hứa sẽ đãi ngộ nàng vào hàng thượng khách và thành thật giúp nàng làm sao để mau hàn gắn lại được vết thương oằn oại trong cõi lòng.
16-Trải qua mây nước ngàn trùng đoàn thủy binh lục chiến của Thái Tông Hoàng Đế vượt sóng lai trào, khi đi thì hùng dũng oai nghiêm lúc về lại khải hoàn đắc thắng, ba quân tướng sĩ lòng thơ thới nhẹ nhàng với cảnh trời nước bao la bát ngát, mặt trời đã chen lặn về tây, bến Ly Nhân hiện ra trước mắt, Thái Tông bèn hạ lịnh neo thuyền, để rạng ngày có tiếp tục lui binh.
17-Đêm hôm ấy, trăng mờ gió lặng, Ly Nhân giang lại đượm vẻ huyền bí thâm u, khiến cho lòng người trần tục càng thêm xốn xang áo não. Thái Tông chạnh lòng thương cảm đến bao nhiêu con dân oanh liệt vùi thân nơi đất khách, bèn truyền cho các tướng kíp lập bàn hương án tạ ơn trời đất và làm lễ chiêu hồn cho các chiến sĩ đã vì danh nghĩa của Nam triều mà ngã gục ở sa trường.
18-Ngọn lửa hùng thiêng soi tỏ khắp bốn phương, ba quân hỉ hả nâng ly mừng ngày đắc thắng, trên long thuyền huy hoàng rực rỡ, một quan cận thần bước ra tâu xin vua truyền đòi Mỵ Ê sang dâng rượu múa hát để giải cơn phiền muộn, nghe qua mặt rồng hớn hở nhậm ngôn, vì rằng Mỵ Ê chẳng những là một đóa hoa sắc nước hương trời mà còn là một ngôi sao sáng tỏ nhứt của nền ca vũ Chiêm đô.
19-Cửa thuyền chợt mở, một tên quân vào đến thưa rằng: bẩm lịnh bà, Thánh Thượng truyền đòi lịnh bà lập tức theo tôi sang thuyền ngự. Ôi! Thoảng nghe qua như lửa cháy mày, Mỵ Ê lặng người thầm nghĩ, giờ là canh mấy rồi mà vương gia còn đòi ta chi nữa kìa! Tâm linh ta như báo trước có sự chẳng lành, vậy ta còn chờ cơ hội nào may mắn hơn nữa mà chẳng mượn dòng sông lạnh lẽo nầy để phủi sạch nợ trần nhơ, phụ vương ôi! Hãy chậm chơn dừng bước lại đợi thiếp theo cùng.
20-Được tin cấp báo vương phi Mỵ Ê trầm mình tự vận để bảo toàn tiết giá với Chiêm Vương. Thái Tông bất giác không ngăn được đôi dòng lệ thảm tiếc thương cho số kiếp hồng nhan bạc mạng, thầm trách sao mình chẳng sớm lo liệu giữ gìn chu đáo, để giờ đây có hối tiếc thì chuyện đã muộn màng, vì vậy trước khi thuyền rồng tách bến xuôi Nam, vua bèn hạ chiếu chỉ cho quan lại địa phương dựng miễu tôn thờ, để làm sáng tỏ tấm gương trung liệt của một bực nữ nhi quốc mẫu đời đời hậu thế soi chung. (Ngành Mai)
Đờn ca tài tử sinh hoạt vào Thứ Năm hằng tuần
Đờn ca tài tử hải ngoại sẽ sinh hoạt vào mỗi Thứ Năm hằng tuần, lúc 6 giờ chiều tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt, 14771 Moran St., Westminster, CA 92683.
Ban tổ chức xin thông báo với tất cả giai nhân tài tử từng tham gia sinh hoạt thời gian qua, cũng như người tài tử ở các tiểu bang Hoa Kỳ về Nam California đến tham dự. Đồng thời cũng mời bà con mộ điệu. Vào cửa miễn phí.
Theo truyền thống tài tử thì những ai có đờn cổ nhạc bất cứ loại gì thì cứ mang đến để cùng hòa điệu tiếng tơ. Và những người biết ca cổ nhạc dù ít, ban tổ chức cũng mời lên ca chứ không phân biệt gì cả.
[jwplayer XGDGjtpm]
