BANGKOK, Thái Lan (NV) – Chính phủ Thái Lan cho dẫn độ Y Quynh Bdap về Việt Nam là trái luật, đồng thời, đẩy ông vào nguy cơ bị nhà cầm quyền CSVN tra tấn và đàn áp dã man.
Tổ chức Theo Dõi Nhân Quyền (Human Rights Watch – HRW) hôm Thứ Hai, 1 Tháng Mười Hai, ra một bản tuyên bố đả kích mạnh mẽ quyết định của chính phủ Thái Lan, bất chấp luật lệ của nước này và luật lệ quốc tế khi cưỡng bách Y Quynh Bdap về Việt Nam.
Ông Y Quynh Bdap, 33 tuổi, bị cảnh sát Thái Lan ở Bangkok giao cho công an CSVN ngày 28 Tháng Mười Một, chỉ hai ngày sau khi Tòa Phúc Thẩm của Thái Lan tuyên bố y án quyết định của tòa cấp dưới. Tức là chấp thuận dẫn độ Y Quynh Bdap về Việt Nam theo yêu cầu của chế độ độc tài đảng trị tại Hà Nội.
Y Quynh Bdap từng vượt biên đến Thái Lan từ năm 2018 và đã được Cao Ủy Tị Nạn LHQ cấp thẻ công nhận tư cách tị nạn chính trị, chờ đi định cư tại một quốc gia thứ ba. Tại Bangkok, ông và đồng hương thành lập tổ chức “Người Thượng Vì Công Lý.” Tổ chức này, qua các nguồn tin riêng phổ biến các tin tức, hình ảnh về người Thượng ở Tây Nguyên bị CSVN đàn áp thế nào về cả kinh tế và tôn giáo tín ngưỡng.
Chính vì những hoạt động này mà CSVN đã tìm mọi cách để bắt ông, đồng thời triệt hạ các thông tin đàn áp người Thượng tại Việt Nam. Khi ông bị Cảnh Sát Thái Lan bắt giữ hồi Tháng Sáu, 2024, nhiều tổ chức quốc tế đã từng lên tiếng thúc giục chính quyền nước này không dẫn độ ông Y Quynh Bdap về nguyên xứ vì ông sẽ bị CSVN trả thù một cách tàn bạo.
Tháng Tám, 2023, CSVN phát lệnh truy nã đối với ông Y Quynh Bdap và yêu cầu chính phủ Thái Lan dẫn độ. Ông bị vu cho tội “khủng bố” khi ghép tên ông vào vụ nổ súng xảy ra ở trụ sở công an ở hai xã Ea Tiêu và Ea Ktur, huyện Cư Kuin tỉnh Đắk Lắk hồi Tháng Sáu, 2023, làm chín người chết. Khi xảy ra vụ việc này thì ông Y Quynh Bdap đang ở Bangkok, được đại diện Canada phỏng vấn, chờ đi định cư tị nạn. Vì vụ bạo động vừa kể, ông đã bị CSVN kết án khiếm diện 10 năm tù.
Khi dẫn độ Y Quynh Bdap về Việt Nam là “vi phạm Luật Phòng Ngừa và Chống Tra Tấn và Cưỡng Bức Mất Tích” của Thái Lan. Việc đạo luật ra đời nhằm “cấm dẫn độ với nguy cơ đáng kể bị tra tấn hoặc ngược đãi khi trở về nguyên quán.” Bản tuyên bố của tổ chức HRW dẫn luật pháp Thái Lan để đả kích chính phủ nước này đã làm ngược lại luật pháp của chính họ.
HRW cũng dẫn các công ước quốc tế về quyền người tị nạn chính trị mà Thái Lan cũng từng ký kết để thúc giục họ “tôn trọng nguyên tắc không trả lại” nguyên quán mà người ta đã phải chạy trốn. “Nguyên tắc này cấm các quốc gia trả lại bất kỳ ai về nơi mà họ có thể phải đối mặt với nguy cơ thực sự bị bức hại, tra tấn, hoặc các hình thức ngược đãi nghiêm trọng khác, hoặc bị đe dọa đến tính mạng” như quy định trong Công Ước Chống Tra tấn, mà Thái Lan là một bên tham gia, và trong luật pháp quốc tế thông thường.
“Trường hợp dẫn độ Y Quynh Bdap cho thấy nhà cầm quyền Thái Lan không tôn trọng luật pháp quốc tế và bảo vệ những người hoạt động nhân quyền nước ngoài đang sinh sống tại Thái Lan,” bà Elaine Pearson, giám đốc Á Châu Vụ của HRW phát biểu.
“Các chính phủ quan tâm về nhân quyền nên thúc đẩy nhanh chóng việc tái định cư người Việt Nam và các công dân khác đang tị nạn và đối diện nguy hiểm bị trục xuất tại Thái Lan đến những nơi an toàn hơn.”
Theo nhà bình luận thời sự Sebastian Strangio viết trên tạp chí The Diplomat ngày 2 Tháng Mười Hai, trong năm 2025, cảnh sát Thái đã mở chiến dịch lùa hàng trăm người tị nạn Việt Nam đang trốn lánh ở Bangkok vào trại tạm giam. Họ gồm cả người kinh, người Thượng, người Hmong và đều đã được LHQ cấp thẻ tị nạn, chờ đi định cư ở nước thứ ba.
Ông Strangio còn nhắc lại cho mọi người nhớ là nhà cầm quyền Thái Lan cũng từng cho phép công an CSVN thẩm vấn những người tị nạn Việt Nam trong các trung tâm tạm giữ. Nhất là từ khi Hà Nội và Bangkok ký hiệp định nâng cấp quan hệ ngoại giao lên thành “Đối Tác Chiến Lược Toàn Diện” hồi Tháng Năm, 2025, họ đặt lợi ích chính trị khu vực lên trên cả luật pháp.
Nhà cầm quyền Thái từng nhắm mắt để công an CSVN bắt cóc nhà hoạt động Đường Văn Thái hồi năm 2023 và nhà báo độc lập Trương Duy Nhất cuối Tháng Giêng, 2019, rồi đưa về Việt Nam kết án tù. Nay tuy đã đưa ông Y Quynh Bdap về Việt Nam, CSVN vẫn nín lặng và không thấy hệ thống báo chí tuyên truyền của chế độ đề cập gì. (NTB) [kn]
