Vũ Nam (Germany)
Ngày 19 tháng Mười vừa qua tại miền Nam California, là một ngày đáng ghi nhớ của chúng tôi, những cựu học sinh trường Sĩ Tải, nhân ngày Tri ân Thầy Hiệu trưởng, Cụ Cử Hồ Đắc Thăng.
Do sự sắp xếp, bàn bạc và tổ chức của các anh chị cựu học sinh trường Sĩ Tải như Trương Minh Ẩn, Nguyễn Thị Lý, Phạm Hồng Hiệp…, chúng tôi, những cựu học sinh trường trung học tư thục đệ nhất cấp Sĩ Tải của Bà Rịa năm nào đã có cơ hội gặp gỡ và hàn huyên nhân Ngày Tri Ân Thầy Hiệu Trưởng, Cụ Cử Hồ Đắc Thăng.
Nhân dịp này Ban Tổ chức cũng đã phát hành cuốn Đặc San Sĩ Tải – Kỷ Niệm Khó Quên do công sức của ba anh chị nói trên cùng các cựu học sinh Võ Thị Tâm, Thanh Hiền, Ngọc Châu…
Trời miền nam California hôm ấy đầy nắng. Thời tiết ấm áp. Từ nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là từ tiểu bang Cali, ngoài chúng tôi đến từ Đức quốc, còn có các cựu sĩ quan, cán bộ, công chức, cựu học sinh các trường lân cận, thân hữu, đồng hương của tỉnh Phước Tuy, thị xã Bà Rịa thời Việt Nam Cộng Hòa, tất cả khoảng 160 người đã tề tựu về nơi phòng khánh tiết của một nhà hàng nằm trên đường Brookhurst, Garden Grove để làm lễ tưởng niệm và tri ân Thầy.
Trường Sĩ Tải bắt đầu nhận học sinh giảng dạy từ năm 1952, là ngôi trường trung học tư thục đệ nhất cấp đầu tiên của tỉnh Phước Tuy (Bà Rịa).
Học sinh Lớp 1. Hình tư liệu chụp qua video
Mở đầu chương trình hai anh chị Trương Minh Ẩn và Nguyễn Phan Ngọc An, hai MC cho chương trình tuyên bố lý do, giới thiệu quan khách tham dự và làm lễ chào quốc kỳ, hát quốc ca của cựu Việt Nam Cộng Hòa và Hoa Kỳ, cùng với một phút tưởng niệm. Sau đó, thầy Đại Đức Thích Minh Hạnh, bác sĩ Hồ Đắc Đằng, con trai của Thầy Hồ Đắc Thăng và vài anh chị cựu học sinh Sĩ Tải đại diện lên dâng hương lên bàn thờ Thầy Hiệu.
Lần lượt tiếp theo là những bài phát biểu của các cựu tỉnh trưởng tỉnh Phước Tuy, cựu trung tá Huỳnh Bửu Sơn, cựu phó tỉnh trưởng hành chánh tỉnh Phước Tuy Nguyễn Đình Phúc, các cựu giáo sư như Nguyễn Tích Kháng, Trần Kim Sa; cựu học sinh của trường Sĩ Tải như Mai Văn Trang, Cao Văn Trung, Trương Minh Ẩn, Phạm Hồng Hiệp, Nguyễn Thị Lý, Diệp Phước Ngà, Lý Văn Văn… Mỗi người nói lên những tâm cảm, thiện cảm và những gắn bó trong thời gian làm việc, dạy học, đi học ở Bà Rịa nói chung và với trường Sĩ tải, ông hiệu trưởng Hồ Đắc Thăng nói riêng.
Đại hội thể thao các hiệu đoàn trung và tiểu học Phước Tuy. Hình tư liệu chụp qua video.
Đoàn học sinh Sĩ Tải. Hình tư liệu chụp qua video.
Thầy Hiệu (bìa phải), các thầy cô giáo, và học sinh Sĩ Tải. Hình tư liệu chụp qua video.
Trong khi các tiết mục tiếp tục theo chương trình, thì màn ảnh trên sân khấu cũng có chiếu CD „Tri Ân Thầy Cô Sĩ Tải“ do cựu học sinh Nguyễn Thanh Sơn thực hiện. CD này cũng đang được tải trên mạng Youtube (đánh chữ bariasitai).
Theo trang sách do vài tác giả viết trong Đặc San Sĩ Tải thì Thầy Hiệu Hồ Đắc Thăng sinh ngày 19 tháng 10 năm 1903 ở tỉnh Mỹ Tho (bây giờ gọi là Tiền Giang). Thầy di du học ở Pháp, trường đại học Sorbone, đậu cử nhân ngành Khảo Cổ, nên nhiều người vẫn gọi Thầy là Cụ Cử. Có một thời gian ngắn Thầy làm việc ở viện Viễn Đông Bác Cổ. Sau khi lập gia đình, vì gia đình cô Hiệu – phu nhân của Thầy – quê quán ở Bà Rịa nên Thầy theo cô về đây lập nghiệp, mở trường tư thục Sĩ Tải. Thầy rành ba ngoại ngữ Anh, Pháp và Hoa. Thầy mất cuối năm 1973, hưởng thọ 70 tuổi.
Thầy Hiệu và nam sinh. Hình tư liệu chụp qua video.
Năm 1961 Thầy Hiệu có cơ duyên gặp Đại Đức Narada, người Tích Lan, khi thầy qua Việt Nam hoằng hóa Phật Pháp. Từ đó, ngoài nhiệm vụ hiệu trưởng và giảng dạy cho trường Sĩ Tải, Thầy Hiệu còn theo đại đức Narada để làm thông dịch viên chính thức trong những bài giảng của đại đức khắp các tỉnh miền đông và nam phần.
Theo cựu học sinh Sĩ Tải, cũng là cựu phó tỉnh trưởng hành chánh tỉnh Phước Tuy, Nguyễn Đình Phúc, thì Thầy Hiệu đã có công trong việc xây dựng Thích Ca Phật Đài ở Vũng Tàu. Tôi xin trích dịch phần đầu trong bài viết Thích Ca Phật Đài của tác giả Nguyễn Đình Phúc:
„Lời Người Viết:
Bài viết xin được coi như nén hương trầm thắp lên tri ân bậc tôn sư của tôi, Cụ Cử Hồ Đắc Thăng, người đã hưng công đại công trình Thích Ca Phật Đài. Rất tiếc vì sự hiểu biết hạn hẹp, thời gian cũng đã qua lâu, không lưu giữ được tài liệu nào, nên không giới thiệu được trọn vẹn những nét đặc biệt của Phật Đài. Kính mong các bậc có cơ duyên hiểu biết hơn vui lòng chỉ giáo. Đa tạ“.
Về tên trường Sĩ Tải, tác giả Nguyễn Đình Phúc viết:
„ Nhân đây cũng xin nhắc đến danh xưng Sĩ tải. Các cựu học sinh chắc còn nhớ trên khuôn dấu tròn nhà trường ngay chính giữa có hai chữ nho „SĨ TẢI“ và một bông sen cuống dài vắt ngang chữ Sĩ. Theo Thầy giải thích, học giả Pétrus Ký chọn tên tự Sĩ Tải để nhận mình là một kẻ sĩ lãnh sứ mạng mang (tải) nền văn hóa cũ, mới đến cho thế hệ trẻ. Chữ Tải này hiểu là chuyên chở như „vận tải“ hay „văn dĩ tải đạo“…“
Tưởng cũng nên ghi nhận thêm nơi đây, giữa thập niên năm 1965, Thầy Hồ Đắc Thăng cũng là 1 trong 13 vị của Thượng Hội Đồng Quốc Gia. Vì có những khó khăn riêng nên Thầy đã xin từ chức sớm, để tập trung cho việc dạy học và thuyết giảng, in ấn kinh sách Phật Giáo.
Với trang báo có hạn, tôi không thể ghi chép hết ra đây những hoạt động và công lao của Thầy Hiệu với ngôi trường Sĩ Tải và tỉnh Phước Tuy, Bà Rịa. Cần tìm hiểu thêm về Thầy, về trường Sĩ Tải, Quý độc giả có thể tìm đọc thêm trong cuốn Đặc San Sĩ Tải – Kỷ Niệm Khó Quên.
Cựu nữ sinh Sĩ Tải. Hình tư liệu chụp qua video.
Cựu nam sinh Sĩ Tải trong một dịp họp mặt. Hình tư liệu chụp qua video.
Phần cuối chương trình Tri Ân Thầy Hiệu ban tổ chức đã có buổi tiệc khoản đãi quan khách. Và để trước khi chấm dứt chương trình khoảng 3 giờ chiều các quan khách, thầy cô, cựu học sinh Sĩ Tải đã lên sân khấu chụp hình lưu niệm chung và cùng nhau hát bài „Trường Làng Tôi“ như một quà tặng đến tất cả quan khách đang hiện diện trong khuôn viên nhà hàng. Một bài hát mà trong quãng đời học sinh không ai là không một lần biết và ca mỗi khi tưởng nhớ đến ngôi trường, các thầy cô mà mình đã có thời học qua. Xin mượn một câu cuối cùng của bài hát để xin chấm dứt bài viết này:
Trường làng tôi nay vang tiếng ê a,
nay in bóng bao em nô đùa
Trường làng tôi không giây phút tôi quên
dù cách xa muôn trùng trường ơi.
Họp mặt cựu học sinh Sĩ Tải. Hình do tác giả (thứ ba từ phải sang) cung cấp.
