Ấn, Mã chống ‘fake news’

Nguyễn Đạt Thịnh

Một bảng quảng cáo đặt tại một trạm xe điện ngầm ở Kuala Lumpur, Malaysia: ”đọc một bản tin giả tạo, bạn cũng trở thành một kẻ dối trá.” (Hình: AP Photo/Vincent Thian)

Tổng Thống Donald Trump có thể xin cầu chứng hai chữ “fake news” như tác phẩm của ông, vì rõ ràng là trước ông chưa ai dùng hai chữ đó cả. “Fake news” là tin giả, tổng thống dùng hai chữ đó để tố cáo những tờ báo, những đài truyền thanh, truyền hình loan tin về ông mà ông cho là không đúng.

Dù chưa cầu chứng, nhưng ai cũng biết danh từ “fake news” là sản phẩm chính trị của ông. Tuy nhiên có thể ông Trump sẽ không kiện Thủ Tướng Ấn Narendra Modi mặc dù ông này cầm nhầm hai chữ ruột của ông để ban hành lệnh cấm truyền thông Ấn không được sử dụng “fake news.”

Sáng Thứ Hai, 4 Tháng Hai, Bộ Thông Tin Ấn loan báo biện pháp trừng phạt dành cho mọi cơ quan truyền thông phổ biến “fake news.” Phản ứng mạnh của giới truyền thông khiến Bộ Thông Tin Ấn phải thu hồi lệnh cấm ngay sáng hôm sau.

Hai chữ “fake news” trở thành thông dụng sau khi được Tổng Thống Trump dùng để chỉ trích những tin tức mà ông cho là không đúng của truyền thông Mỹ tường thuật cuộc tranh cử và năm thứ nhất ông cầm quyền hành pháp.

Trước khi bước vào chính trường, năm 2006 Trump cũng đã kiện ông Timothy L. O’Brien, tác giả một quyển sách viết về ông; ông cho là tác giả đã nhục mạ ông vì viết là tài sản của ông khoảng từ $150 triệu đến $250 triệu, trong lúc ông thật sự đã là một tỷ phú. Ông đòi tác giả bồi thường ông $5 tỷ.

Bà Chánh Án Michele M. Fox tại tòa Camden, New Jersey, gạt bỏ không xử vì thấy nguyên cáo (Donald Trump) không nêu ra được một lý do nào chính đáng về tổn thất mà quyển sách đã gây ra cho ông.

Mới đây ông “chỉ thị” cho thành phần Cộng Hòa của Quốc Hội viết lại một đạo luật khác về tội phỉ báng, vì đạo luật hiện hành cho phép chỉ trích mọi nhân vật công cộng, trong số đó có tổng thống.

Trở lại với Ấn Độ và với Thủ Tướng Ấn Narendra Modi, người đang cần cấm “fake news,” vì sắp phải tái ứng cử; ông ý thức được là truyền thông sẽ tạo ra một dư luận bất lợi cho việc tái ứng cử của ông.

Cái khó của chính phủ Ấn là không tìm được nhà trọng tài nào đủ vô tư để xét xử xem bản tin nào chính xác, bản tin nào ngụy tạo. Nếu chính phủ đóng vai trọng tài thì đạo luật cấm “fake news” chỉ là nỗ lực mới của chính phủ để dẹp bỏ tự do báo chí.

Việc ông Trump kiện tác giả Timothy L. O’Brien cho thấy góc nhìn chủ quan của một tư nhân cho “fake news” là những tin tức mà mình không vừa ý; và việc bà Chánh Án Fox dẹp bỏ vụ kiện tầm phào cho thấy là quyền thưa kiện vẫn là giải pháp duy nhất để giải quyết việc “tin giả” có giả hay không, và có gây tổn thất gì cho nhân vật bị “tin giả” mó vào.

Ấn Độ có quy chế “thẻ báo chí” dành cho những người làm báo, mặc dù ký giả Ấn không bắt buộc phải có thẻ báo chí mới viết báo hoặc làm phóng sự được; tuy nhiên có thẻ làm báo đeo trước ngực cũng dễ ra vào công sở hơn và đến gần những cuộc tập họp chính trị có cảnh sát đứng giữ trật tự. Ngoài ra thẻ báo chí đó cũng giúp người sử dụng thẻ được giảm giá khi đi xe lửa, và một vài quyền lợi nho nhỏ khác.

Để chứng minh chính phủ không tạo ra luật cấm “fake news” vì muốn giới hạn tự do báo chí, bà Bộ Trưởng Thông Tin Ấn Smriti Irani viết Twitter giải thích luật chống “fake news” là, chính phủ để Hội Đồng Báo Chí Ấn xét xử những vụ khiếu nại về “fake news,” và Hội Đồng Báo Chí là một tổ chức độc lập, không liên quan gì đến chính phủ cả.

Chủ tịch Hiệp Hội Ký Giả Truyền Hình Ấn, ông Rajat Sharma, cho là lời giải thích của bà Irani chỉ là một trò hề. Phó chủ tịch Hiệp Hội, ông Shreyams Kumar, nhận định, “Giải thích loanh quanh, nhưng mục đích chính của chính phủ vẫn là tìm cách khống chế tự do ngôn luận.”

Bà Irani mời ký giả Ấn đến gặp bà nếu họ không đồng ý về đạo luật cấm “fake news;” không ai đến, vì ký giả đang sẵn có phương tiện để nói lên quan điểm của họ mà không cần đối chất với tổng trưởng thông tin.

Ông Raj Kamal Jha, chủ bút tờ The Indian Express, viết, “chính phủ mượn cớ đối phó với ‘fake news’ để trừng phạt ký giả và tấn công quyền tự do ngôn luận.”

Tờ The Indian Express trong số phát hành hôm Thứ Ba, 4 Tháng Ba, tường thuật việc 13 bộ trưởng của chính phủ tố cáo “4 bản tin báo chí viết sai sự thật” vì luận điệu ca tụng phe đối lập và chỉ trích đảng Bharatiya Janata Party – đảng đang cầm quyền.

Bài tường thuật cho là viên chức chính phủ không phân biệt được khác biệt giữa một bản tin và một bài bình luận; bình luận là quan điểm của người viết, và người viết đó được tự do không đồng ý với chính quyền.

“Ấn Độ chống ‘fake news'” có thể vì bắt chước Mỹ, nhưng Mã Lai bắt chước ai mà cũng chống “fake news?” Hạ Viện Mã vừa thông qua luật chống “fake news” hôm 4 Tháng Hai và phổ biến bức ảnh tuyên truyền chống “fake news,” với khẩu hiệu, “đọc một bản tin giả tạo, bạn cũng trở thành một kẻ dối trá.”

Thượng Viện Mã dự trù sẽ thông qua đạo luật chống “fake news” của Hạ Viện trong tuần này. Đài phát thanh của chính phủ cổ võ việc chống “fake news,” và những bảng quảng cáo lớn ven xa lộ in hình và khẩu hiệu đọc một bản tin giả tạo, bạn cũng trở thành một kẻ dối trá.

Đạo luật của Hạ Viện Mã cho phép chính phủ trừng trị những cơ quan ngôn luận bị tố cáo là loan tin giả, và cả những người tiếp tay phổ biến tin đó.

Một viên chức cao cấp của chính phủ Mã, ông Fadhlullah Suhaimi Abdul Malek, nhận định, “Nhờ tổng thống Hoa Kỳ chuyển đổi hai chữ ‘fake news’ thành một danh từ thông dụng, thế giới đã thức tỉnh.”

Rõ ràng, viên chức Mã Lai đã tri ân tổng thống Mỹ. (Nguyễn Đạt Thịnh)

Mời độc giả xem chương trình “Du lịch đền Karnark ở Ai Cập” (phần 1)


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Thủ tướng có phải là… thủ tướng?

Ông Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc được người dân đem ra làm đề tài trong quán xá vì... tự sướng bằng mồm các tỉnh thành toàn quốc.

Trump – Putin và chuyện gặp nhau 5 lần

Trump quả quyết ông và Putin chỉ gặp nhau thôi, chứ không thông đồng gì ráo. Ông không tiết lộ mục đích của cuộc gặp là để làm gì?

Vụ ly dị ly kỳ

Trong vụ ly dị này Jeff Bezos chia đôi tài sản $144 tỷ cho vợ, và con số "một nửa" đó tạo ra người đàn bà cũng giàu nhất thế giới.

Ghẹo cho chúng chửi

Phải hiểu ra rằng cái thời cả vú lấp miệng em, lấy thịt đè người, và lấy thúng úp voi vĩnh viễn đã qua rồi. Đùng chọc cho dân chúng chửi.

Vụ án Hồ Duy Hải: Biểu tượng của công lý bị hiến tế

Vụ án của Hồ Duy Hải đủ sức là một trong những hồ sơ về nhân quyền lớn nhất của Việt Nam, thông qua câu chuyện anh thanh niên bị vu cho tội giết người. D

À, thì ra thế…

Có người đặt câu hỏi tại sao một nước tương đối nhỏ như VN có thể trở thành nhà tù chính trị lớn thứ nhì trên thế giới, sau Trung Cộng,

‘Nói giọng Bắc nhưng không gạt bà con’

Một quan chức của chính quyền đã nói rằng “tôi nói giọng Bắc, nhưng không gạt bà con” để cố thuyết phục về tính liêm chính trong vụ cướp đất của hàng ngàn người dân tại Thủ Thiêm, quận 2.

Lộc Hưng: Không chỉ là đất đai

Hãy nhìn một Lộc Hưng tan tành. Hãy nhìn hình ảnh một dân oan mất đất chặn ngang xích xe ủi trong cuộc cưỡng chế Lộc Hưng sáng 4 Tháng Giêng, 2019.

Dân tộc… lưu vong

Vượt qua cả dân tộc Do Thái, người Việt "vươn lên" dẫn đầu lịch sử lưu vong của nhân loại bằng cuộc di cư chính trị quy mô nhất về mặt số lượng từ trước đến nay.

Luật mới áp dụng năm 2019 tại California

Kết thúc khóa họp Nghị Viện năm 2018, Thống Đốc Tiểu Bang Jerry Brown đã ký chuẩn thuận 1,016 dự luật trong số 1,217 dự luật được Nghị Hội được thông qua. Đa số các điều luật này có hiệu lực bắt đầu từ ngày đầu năm 2019.