Hoàng Quy

Chồng chết, năm Bích chưa đầy bốn mươi tuổi. Cái tuổi hết lớn. Tràn ngập xuân tình. Mẹ góa ôm bốn đứa con nheo nhóc giữa thành phố ngậm ngùi tem phiếu và bo bo.

Nguồn: Google

Thời ấy, ai cũng khổ. Thành phố chùng xuống một màu xám xịt. Trên đường phố rách rưới, má tóp, những đôi mắt mất thần lầm lũi. Rêu và mối ăn ruồng trên thân gỗ những ngôi nhà cỗ. Những mái ngói âm dương gần như không còn hòa nhịp, còng lưng gánh chịu những nỗi dằn vật của thời gian. Cái đói luôn đe dọa, rình rập trong mỗi căn hộ. Bích tung mấy đứa con lớn ra đường kiếm ăn. Cái đạo làm người chỉ biết dừng ở miếng cơm, manh áo. Tất cả những thứ khác được coi như xa xỉ. Sau bữa tang chồng, Bích không còn khóc được nữa. Nước mắt đã khô cạn. Ðôi mắt ráo hoảnh, chìm sâu trong nỗi cô đơn tuyệt cùng của kiếp người.

Thế nhưng, phải sống. Sống như anh đã sống. Bích nghĩ, các con của mình phải được sống và phải sống như những con người có nhân tính. Cái nhân quả mà người ta nói trong sách vở, Bích không hơi sức đâu mà nghĩ tới. Bích cũng không mường tượng được, không thấu nỗi cái duyên khởi nó từ đâu, hay chỉ có trong kinh kệ ở nhà chùa. Ngày còn đi học, thầy dạy cái nhân, cái nghĩa… cái tam cang ngũ thường. Thế mà bây giờ, ngó tới ngó lui thấy nó xa vắng với đời sống! Phải chăng, lúc cùng cực con người không khác chi một lũ chuột. Lũ chuột đang sinh sôi nẩy nở trong những đường cống rãnh, ăn ruồng dưới chân thành phố như một xã hội. Nước thải từ nhà theo đường cống chảy ra hai bên lề đường phố, chảy xuống cống nhỏ. Cống lớn chảy ra sông. Chỉ có sông là đau mình hứng chịu hết cái cặn bã, dơ dáy của thành phố nầy. Bích không muốn lũ con mồ côi của mình lớn lên như lũ chuột đang rình rập, đang giành giựt từng miếng ăn, quanh quẩn đó đây trong những đường cống rãnh hôi thúi. Nhưng trong thời buổi nhiễu nhương nầy, lũ trẻ con trong thành phố cứ chạy quanh kiếm sống ở khu chợ có cái giếng cổ. Chúng ngửi mùi, đánh hơi trước những cửa hàng hợp tác xã. Chúng làm cò mồi, dắt mối. Chúng bán thuốc lá lẻ, bán vé số… Bích nhất quyết không thể để con mình như thế. Tụi nhỏ không thể đói cơm và đói cả chữ như lũ chuột. Thằng Tí, con Ngọc, con Như phải vừa đi học vừa chia nhau ra chợ tiếp mẹ nó bán cơm ngoài chợ Hội.

Chuyện của mẹ con Bích, đã trôi qua hơn hai mươi năm về trước. Hai mươi năm để sống, đau khổ, để trải nghiệm, để thành bại của một đời người. Bốn đứa con của Bích lớn lên trong lò tôi luyện “chén cơm manh áo.” Chúng không có tuổi thơ, không có mơ ước. Thế hệ của chúng thực dụng đến phũ phàng. Chúng muốn được học, được ăn, được sống trong một xã hội mà người ta lấy cơ sở vật chất làm tiêu chuẩn. Lấy đồng tiền làm thước đo. Gần như cả một thế hệ trẻ thời ấy không lớn nổi, không cao hơn được và trí não đù đẫn. Chấm hết. Không thể như thế được. Sự sinh tồn, vạn vật vạn hữu luôn chuyển dịch trong sự tiến hóa không ngừng. Bích nghĩ, mọi sự đổi thay chỉ là giai đoạn trong tiến trình đi tới của đời sống. Chỉ có sự đổi thay mới là không thay đổi. Nhưng cuộc sống của một con người trên mặt đất nầy, cũng chỉ là một giai đoạn để vay và trả, để thương yêu chứ không phải thù hận. Chỉ có trải nghiệm được trong cuộc sinh tồn mới thấy bộ mặt thật, cảm nhận thực tại của hố thẳm nhân và quả. Gần năm mươi năm, đi suốt một đoạn đường chông chênh của cơm áo và nhân nghĩa tình đời, mới nhận ra cái nghiệt ngã của cuộc sống. Nó bi thiết hay là lẽ-tất-nhiên? Nhiều lúc Bích không tin là mình đã có thể vượt qua những chặn đường mà ngọn sóng thời gian đã bao phen quật ngã. Ðiều gì đã giúp cho Bích đứng dậy, khi ngã xuống, khi vùi dập trong cơn giận dữ của cả cái thiện và cái ác. Bích không có đức tin, cũng không muốn tin vào bất cứ điều gì ngoài bản thân mình. Quá khứ như một mớ bòng bong khô héo, chỉ cần một tia lửa cũng đủ thiêu rụi. Tương lai thì xa xăm như mây bay ngoài chân trời ảo vọng. Những nỗi ê chề, vung vãi trong cuộc sống thường nhựt đã để lại những di chứng trong tâm hồn con người ta như một căn bệnh trầm kha. Những bài học thực tế miệt mài trong cuộc sống đã tạo cho Bích một thái độ biết chấp nhận thực tại. Và cũng chỉ có thực tại mới nhận chân được giá trị của sự tồn vong. Bích trở nên khôn hơn, lớn hơn, những tiếng thở dài cũng thưa dần; cũng là lúc bốn đứa con bắt đầu trưởng thành. Nồi cơm của mẹ con Bích mỗi ngày như nở ra giữa cái xã hội đang thay da đổi thịt.

Căn bệnh dạ dày mãn tính của Bích phải chữa liên tục trong nhiều năm qua là hậu quả của những năm làm lụng vất vả, đầu tắt mặt tối nuôi con. Nhiều lúc tưởng chừng như mình không còn gượng dậy được nữa. Căn phòng trong khu bệnh viện nầy là nơi lưu trú của Bích trong những ngày trở bệnh. Màu trắng của bệnh viện như tràn ngập, lan tỏa trong tâm hồn Bích một nỗi buồn vô hạn. Cuộc đời con người ta không lẽ phải dừng lại ở đây như một dấu chấm hết, không được giải đáp. Hay mình không tìm ra đáp số? Bích nghĩ, cuộc đời cũng chẳng phải là một cuộc rong chơi. Rong chơi kiểu gì mà phải làm việc bán mạng, vắt cả máu và nước mắt mới kiếm được miếng ăn. Bóp méo vò nát cả tâm hồn để có được một ký gạo, một thước vải, một lít dầu,… một nơi an phận!

Gió mùa Ðông Bắc đã về. Một chút se lạnh lọt qua khe cửa sổ len vào trong căn buồng của người góa bụa đơn côi. Hai mươi năm trước, cũng trong căn buồng nầy người chồng thương yêu của Bích đã trút hơi thở cuối cùng giữa những ngày tháng u buồn nhất. Một trang sử đã lật qua, và một mảnh đời đã khép lại. Cái se lạnh đầu mùa như thấm vào tâm hồn. Bích rùng mình, không dám nghĩ tới nữa. Căn bệnh dạ dày mãn tính lại cứ âm ỉ như ngọn gió trở mùa. Tuy Bích không còn tất tả ngoài chợ nữa. Thằng Tý, con Ngọc, Con Như đã cưới vợ, lấy chồng. Chúng đã có nhà riêng, yên bề gia thất. Nhưng Bích vẫn không yên lòng. Bích luôn cảm thấy mình đang hụt hẫng như một cơn mơ vừa đánh mất. Chừng ấy năm qua đi như dòng nước miệt mài chảy dưới chân cầu. Dòng nước không bao giờ quay về bến cũ, mãi mãi trôi lăn như hạt cát trên dòng trường lưu in dấu chân đầu nguồn sơ ngộ. Chừng ấy năm. Ðất nước cũng đã chuyển mình, vươn tới như mùa Xuân xôn xao trước ngõ. Thế nhưng, tâm hồn của người góa phụ cứ héo dần, khi tin chắc rằng mình không còn kéo níu được thời gian, con người chỉ là hữu hạn. Cái ray rứt trong lòng Bích là không thể trang bị cho các con của mình những kiến thức cần thiết để làm hành trang trong cuộc sống hiện tại. Bốn đứa con, không đứa nào được vào đại học. Chỉ vì một lý do đơn giản: lý lịch. Thời ấy: bó tay. Cuối cùng rồi thằng Út cũng phải lập gia đình. Như anh chị, mỗi đứa đều được chia sớt nồi cơm của mẹ nó. Mỗi lần mẹ con ngồi với nhau, trong những giây phút đầm ấm ấy, Bích cảm nhận các con mình đang cần vun đắp tình cảm, trí tuệ và cả mặt tâm linh. Và hình như thế hệ trẻ bây giờ chông chênh trong cuộc sống. Xã hội đã không kịp phân bổ và trang bị cho họ những gì họ đang mong đợi.

Chiếc xe 15 chỗ dừng lại ở cuối chợ Trung Phước. Chín giờ sáng. Chợ Trung Phước, một thị trấn cheo leo giữa thung lũng sương mờ, bốn bề núi dựng. Dòng sông Thu lượn quanh. Bên kia sông một màu xanh ngan ngát là làng Ðại Bình. Nắng sớm tháng ba vàng rực rỡ trải mình băng qua cánh đồng Trung Yên, Ðồng Chợ, kéo dài từ chân đèo Le về tới ngã ba Cây Muồn. Bích ngơ ngác như mình vừa lạc vào một nơi xa lạ. Hơn năm mươi năm Bích mới tìm về chốn cũ, Trung Phước Ðại Bình. Thời thơ ấu, nơi ấy là một giấc mơ êm đềm. Nó thôi thúc, nó đánh thức tâm hồn Bích như tuổi hồi xuân tràn ngập nắng vàng. Năm mươi năm quay về cố hương. Bích đang khóc. Những giọt nước mắt thổn thức trong lòng, ai biết cho cùng!Qua đò ngang là tới làng cũ. Nơi mà Bích muốn đưa tất cả con cháu nội ngoại quay về. Quay về nơi chốn Bích đã lớn lên. Quay về cái thời thơ ấu mộng mơ, ngọt ngào, từng bước chân lấm tấm cát vàng trên bến nước sông quê.

Bước lên đầu dốc bên đò, đã thấy cổng làng. Tim Bích như thắt lại khi nhìn thấy ba chữ “làng Ðại Bình.” Bích vội vàng nắm lấy tay đứa con gái, cúi xuống giấu đi nỗi xúc động đang tràn ngập trong lòng. Con đường bê-tông dẫn vào làng, nắng sớm lung linh chiếu xuyên qua những cành lá. Hai bên đường làng, những khu vườn xanh biếc nặng trĩu cây trái. Ðâu đây thoang thoảng hương hoa bưởi nở muộn trong vườn nhà ai. Vẫn con đường ấy, con đường dẫn Bích đến trường, cát vàng lấm tâm gót chân son. Ngày nay đã thay đổi đến thế sao! Lớp người xưa ai còn ai mất? Bích nóng lòng muốn tim lại khu vườn có nền nhà cũ của mẹ. Chốn ấy, đã nâng niu, vỗ về tuổi thơ. Nơi ấy Bích lớn lên, trong vòng tay của mẹ, bao dung và che chở như mảnh hồn quê ấp ủ tuổi thơ. Bích nói với đám con cháu: “Chỗ nầy là nhà của ngoại, của cố. Phía bên kia là nhà ông bà Thích. Bên kia con đương nhỏ ấy là nhà Ông Ba Liệu có cây vải sum suê. Các cháu có biết không, chỗ con dốc nầy là nơi bà và các cô bạn của bà thường ngồi đánh nẻ, chơi nhà chòi… Bây giờ đã xa vắng! Mùi hoa dủ dẻ đâu đây, như đưa Bích trở về những ngày tuổi thơ yêu dấu. Bích kéo các con cháu ngồi xuống bên vuông sân cạnh nền nhà cũ, Bích kể cho cả gia đình nghe về tuổi thơ của mình, tràn ngập những kỷ niệm nhớ nhung. Bích không cầm được nước mắt.

Dưới bóng cây hoàng lan trước sân nhà. Trời đã sang Thu. Vài chiếc lá vàng rơi trong gió sớm. Bích ngồi uống trà một mình, nghe tâm hồn như se lại, chân trời xa lạnh rớt chút heo may. Bích đã quay về tìm lại dấu chân đầu dòng sơ ngộ. Ngọn phù vân thổi suốt một đời người.

(Nguồn: Tác giả gửi qua sangtao@org)

Huỳnh Ngọc Nga

Ðặt chân lên thành phố Saigon lần thứ hai này cùng má tôi sau mười năm cách biệt, chàng trai “hăm mốt” tuổi với hai dòng máu Ý-Việt trong tôi không hiểu mình đang là người tìm về nguồn cội hay chỉ là một khách du hành Âu Châu bình dị.

  Hình như tất cả nơi đây đều mới lạ, không chỉ riêng tôi nhận xét mà ngay cả má tôi cũng xác nhận điều này. Thành phố quê mẹ tôi sinh động và tươi đẹp hơn nhưng cũng mù mịt khói bụi lưu thông hơn. Duy chỉ một điều không thay đổi mà tôi nhớ lại được chốn này đó là những cơn mưa sáng, mưa chiều luôn hăm dọa những ai chưa từng quen hai mùa mưa nắng ở Việt Nam.

Sau bao ngày thăm viếng nơi này nơi nọ, hôm nay là ngày chay lạt của má tôi, dì Xuân – bạn thân của má tôi – đưa hai mẹ con tôi đến tiệm cơm chay Bồ Ðề ở đường Phạm Ngũ Lão để dùng cơm trưa. Tiệm đông khách ra vào nườm nượp, chúng tôi khó khăn lắm mới tìm được một bàn trống gần cửa ra vào. Trong khi chúng tôi kêu và đợi món ăn, tôi tò mò nhìn ngắm chung quanh như thói quen của khách lạ phương xa và tôi bỗng thấy một hình ảnh đặc biệt. Một người đàn bà tàn tật cụt nửa chân, bà đang dùng hai đầu gối di động trên nửa đôi chân còn lại, lê lết khắp từ bàn này đến bàn khác để bán những tập lưu ảnh cảnh đẹp Việt Nam cho khách ăn trong các tiệm quán. Nét phong sương in hằn trên khuôn mặt, với bộ quần áo thô sơ nhưng bà có dáng vẻ tự tin, tự tại. Khi bà đến bàn chúng tôi, má tôi hỏi giá và dù biết hơi mắc hơn giá bán ở tiệm sách má tôi cũng mua hai tập ảnh để gửi bạn bè, bà con bên Ý.

Tôi chợt ngó sang trước tiệm đối diện khoảng cách không xa bên kia đường, có một tiệm bán thức ăn Ý và món pizza truyền thống của nơi tôi chào đời. Nhìn những món ăn chay mới được dọn ra tôi chợt thấy chán nản và nhớ làm sao một dĩa spaghetti hay một bánh pizza thân quen thường nhật. Tôi bỗng hiểu ra lý do vì sao những lần ở nhà tôi thấy má tôi thỉnh thoảng bảo thèm tô canh chua cá lóc, dĩa rau muống luộc xanh om, v.v… Thì ra hương vị thức ăn cũng là cái tình quê hương vô hình tiềm ẩn trong mỗi con người chúng ta, nhất là khi chúng ta bước chân đi xa rời nơi chốn cội nguồn.

Má tôi nhìn tôi và quả đúng là đôi mắt của người mẹ, người nhận ra liền sự thèm muốn đó trong tôi. Dúi vài tờ giấy bạc vào tay tôi, má tôi bảo tôi cứ tự nhiên sang tiệm bên kia ăn hoặc ở đó kêu món gì tôi thích rồi nhờ họ đem sang bên này bàn của chúng tôi. Thấy nơi ấy có nhiều khách phương Tây đang líu lo chuyện vãn, tôi đứng dậy bước sang chọn bàn ngồi gần để nghe ngóng xem họ có cùng giống tộc của Cesare như tôi không, nếu phải thì thực may biết mấy vì đi xa mà gặp đồng hương thì còn gì thú hơn. Và tôi nghe thất vọng khi thấy họ nói toàn tiếng Ðức, nhưng đã lỡ ngồi rồi, tôi không rời về bàn cùng má tôi và dì Xuân nữa.

Người đàn bà tàn tật cụt chân đang tiến vào tiệm ăn tôi đang có mặt và hướng về phía sau lưng tôi, nơi có vài ba người ngoại quốc ở đó. Tôi không biết họ có mua không, chỉ thấy một lúc sau bà đi về phía chúng tôi. Có thể đã nhận ra tôi là người bên kia tiệm với má tôi nên bà không ghé bàn tôi mà dừng chân nơi bàn của những người khách Ðức. Họ không ngước nhìn bà, cứ như sự hiện diện của bà chẳng có gì dù bà đang chìa ra một cọc bưu ảnh để mời họ mua. Bà cứ đứng đó chờ, có lẽ sự kiên nhẫn của bà làm họ bực bội nên một người trong bọn móc bóp rút ra tờ bạc mười ngàn đồng rồi ném lên bàn về phía bà mà không cần nhìn bà dù chỉ một ngước mắt để chọn bưu ảnh, họ muốn ngầm bảo với bà rằng tiền đó, bà hãy đi đi, họ không cần mua. Tôi cũng ngỡ là bà sẽ nhận tiền và bước đi, nhưng ngạc nhiên làm sao, bà cất tiếng rõ ràng, tiếng Việt với những từ ngữ mà tôi dễ dàng hiểu được:

– Tôi bán bưu ảnh chứ không ăn xin. Nếu không mua, các ông hãy cất tiền của các ông đi, tôi không nhận.

Những ông khách da trắng đó ngẩng đầu lên ngó bà, họ chẳng hiểu bà nói gì, nhưng thấy bà đẩy tiền trả lại, họ bình thản cất tiền vào rồi tiếp tục nói chuyện với nhau, không màng nhìn đến bà nữa. Người đàn bà tàn tật khập khễnh trên đôi đầu gối lặng lẽ bước ra khỏi tiệm và đi về đầu ngõ. Tôi nhìn theo và chợt nghe xúc cảm dâng đầy. Người dân của quê ngoại tôi tự trọng đến thế sao? Vậy mà bấy lâu nay nghe má tôi thở than hoài về một quê hương khốn khổ sau hơn phần tư thế kỷ chiến chinh, tôi cứ ngỡ trong sự khốn cùng đó người ta có thể mất tất cả để đổi lấy miếng ăn. Ít ra giờ đây tôi đã thấy tận tường cái khí thanh cao trong mảnh áo nghèo của người phương Nam nước Việt, cái khí khái đó sao hao hao giống hình ảnh cậu bé Ý Ðại Lợi của văn hào Edmondo De Amicis khi thảy tiền vào mặt những kẻ đã khinh thị nước Ý của cậu. Và trong giây phút xúc cảm đó, tôi nghe sung sướng tự hào rằng mình mang trong người hai dòng máu của hai dân tộc chỉ biết ngẩng cao đầu. Buổi ăn tàn, tôi trở về bàn cùng má tôi và dì Xuân, kể lại chuyện vừa nghe thấy, tôi chép miệng nói với má tôi:

– Nếu gặp lại bà ấy lần nữa, con sẽ làm một cái gì đó có tình hơn cho bà.

Một tuần lễ trôi qua, tôi theo má tôi ruổi rong từ thành phố nầy sang thành phố khác. Những chuyến xe liên tỉnh, những khách sạn lạ xa cho tôi thấy rõ hơn khác biệt của Việt Nam hôm nay và của mười năm về trước. Và hôm nay chúng tôi và dì Hai – chị bà con của má tôi – đang trên xe trở lại Saigon sau một ngày về Bến Tre thăm xứ dừa miền Tiền Giang sông nước. Trời lại đổ cơn mưa, tôi nghe bụng dạ lao xao đói, chỉ mong đến nơi sớm để cùng má và dì tôi ghé một tiệm quán nào đó ăn chiều. Xe Du Lịch Sinh Café bỏ chúng tôi xuống trước cửa công ty đường Phạm Ngũ Lão, mưa vẫn chưa dứt hột. Má tôi thường bảo mưa nhiệt đới dai dẳng như mối tình dai dẳng của má đối với quê hương, tôi không biết sau những chuyến đi tham quan như vầy cái tình đó của má tôi có truyền sang được chút nào cho tôi hay không, chỉ biết rằng tôi mong mưa dứt hột để tôi không bị ướt trên đường về khách sạn vì từ nơi xuống xe đến nơi ở của chúng tôi chỉ cách hai con đường ngắn và bao nhiêu xe taxi đã được các khách tham quan đồng hành xuống trước tranh mất rồi. Nhưng khổ nỗi má tôi chỉ đem theo có một cây dù trong khi chúng tôi có ba người. Tôi để dù cho má tôi và dì tôi che, còn tôi, tôi phóng nhanh người đi trước cho mau về đến nơi. Ngang qua khúc quẹo đường Bùi Viện để về khách sạn, tôi chợt dừng lại, không phải để đợi má và dì tôi mà vì tôi vừa thấy người đàn bà tật nguyền hôm nào. Bà đang lê đôi gối trước cửa một tiệm ăn, không dù che cũng chẳng phủ áo mưa. Tôi nhìn bà quên cả nước mưa đang từng giọt rơi nhanh xuống người tôi. Và như nghĩ ra được điều gì, tôi chạy ngược về phía má và dì tôi đang còn chậm chạp phía sau. Tôn chắn ngang trước mặt má tôi, vội vã nói:

– Má cho con mượn cây dù.

Má tôi ngạc nhiên nhìn tôi chưa kịp đưa thì tôi đã nhanh nhẩu cầm như giựt chiếc dù trên tay người rồi chạy nhanh về phía người đàn bà tàn tật, lòng thầm mong bà đừng biến vào một ngõ hẻm nào. May mắn thay, bà vẫn còn đúng đó, ướt sũng, co ro. Tôi đến bên bà, đưa chiếc dù tận tay và nói mau:

– Chiếc dù này của bà đó, bà che cho bớt lạnh.

Người đàn bà khốn khổ nhìn tôi ngơ ngác, và như chợt hiểu ra, bà cầm dù, nói tiếng cám ơn và mỉm cười hoan hỉ. Tôi thấy mắt bà long lanh ướt, không biết nước mưa hay nước mắt tình người. Tôi sung sướng thấy bà không từ chối như đã từ chối những tờ giấy bạc miệt khinh của những khách da trắng hôm nào. Má tôi và dì tôi cũng vừa đi trờ tới, hai người nhìn cảnh trước mặt và cũng mỉm cười hiểu chuyện, tôi thấy vẻ hài lòng của má tôi, điều đó làm tôi nghe hạnh phúc. Chúng tôi cùng bước dưới mưa, nhưng tôi nghe lòng ấm áp lám sao. Từ giây phút nầy tôi không nghĩ mình là một du khách tìm thăm xứ lạ nữa. Những giọt nước trong cơn mưa chiều đang tưới mát hồn tôi để tôi nghe nữa dòng máu Việt đang luân lưu đưa tôi trở lại nguồn bằng một chuyến hồi hương về thăm quê mẹ.

(Nguồn: Mach Song News; [email protected])

Hiểu Kỳ

Có một thanh niên từ ngàn dặm xa xôi tìm đến đại sư Thích Tế chùa Nhiên Ðăng, thưa rằng:

– Con là một thư sinh luôn biết Tam cương-Ngũ thường… từ xưa đến nay không bao giờ biết nói những lời vu khống bịa đặt, không gây ra chuyện thị phi, nhưng không hiểu vì sao luôn có người dùng lời ác độc chưởi bới con, dùng lời bịa đặt dơ bẩn sỉ nhục con.

 Ðến hôm nay, con thật sự không chịu nổi nữa, nên con muốn vào chùa cạo tóc làm tăng để xa lánh chốn bụi hồng, xin đại sư hãy thâu nhận đệ tử!

Ðại sư Thích Tế yên lặng nghe chàng trai nói xong, bèn mỉm cười bảo rằng:

– Thí chủ hà tất vội vã, đợi bần đạo vào trong sân nhặt một chiếc lá sạch, thí chủ sẽ có thể biết được tương lai của mình và mình nên sẽ làm gì.

Ðại sư dẫn chàng trai đến bên một con suối nhỏ chảy ngang qua chùa, tiện tay hái một lá trên cây xuống và bảo với một chú tiểu đi lấy giùm cho mình một cái thùng và một cái gáo múc nước.

Chú tiểu vội vàng mang thùng gỗ và chiếc gáo hồ lô đến trao cho đại sư.

Thích Tế kẹp lấy chiếc lá sạch trong tay và bảo chàng trai:

– Thí chủ không gây ra chuyện thị phi, xa rời bụi trần, cũng giống như chiếc lá sạch trong tay bần đạo vậy.

Vừa nói, Thích Tế vừa đặt chiếc lá vào trong thùng, xong chỉ vào thùng nói:

– Nhưng hôm nay thí chủ không may gặp phải những lời chưởi bới, sỉ nhục vây hãm vào trong giếng sâu khổ đau trần thế, có phải giống như chiếc lá sạch bị bỏ vào trong tận đáy thùng này hay không ?

Chàng trai thở dài gật đầu thưa:

– Thưa vâng, con chính là chiếc lá dưới đáy thùng.

Ðại sư Thích Tế đặt thùng nước lên trên một tảng đá bên cạnh bờ suối, khom người múc một gáo nước dưới suối lên, nói:

– Ðây là một câu chưởi bới dành cho thí chủ, với ý đồ muốn nhấn chìm thí chủ.

Vừa nói, vừa dội gáo nước lên trên chiếc lá trong thùng, chiếc lá chao động mạnh, sau đó lặng lẽ nổi lại lên mặt nước.

Ðại sư khom lưng múc thêm một gáo nước kế tiếp, bảo rằng:

– Ðây là câu chưởi bới độc ác của loại người thô lỗ thấp hèn dành cho thí chủ, vẫn với một mưu đồ là muốn nhấn chìm thí chủ như trước, vậy thí chủ hãy nhìn xem lần này chiếc lá sẽ như thế nào?

Theo cách đã làm, đại sư dội gáo nước lên chiếc lá, nhưng chiếc lá chỉ lắc lư và lại nổi lên trên mặt nước như cũ.

Chàng trai hết nhìn nước trong thùng, rồi lại nhìn chiếc lá nổi bềnh bồng, thưa với đại sư:

– Chiếc lá không hề bị tổn hại, chỉ là nước trong thùng sâu, chiếc lá theo mực nước mà cách miệng thùng càng lúc càng gần..

Ðại sư Thích Tế nghe xong, mỉm cười gật đầu, lại múc thêm một gáo dội lên chiếc lá, bảo chàng trai rằng:

– Lời nói bịa đặt hay sỉ mạ thấp hèn… không có cách nào đánh chìm được một chiếc lá sạch. Chiếc lá sạch bị chao động bởi những lời nói vu khống, hủy báng dội lên thân nó, nhưng nó không những không bị chìm xuống dưới đáy, ngược lại tùy theo mức gia tăng của nước (những lời nói vô bổ, tùy tiện và thô lỗ), khiến nó càng nổi lên cao, từng bước từng bước xa rời đáy thẳm.

Ðại sư vừa nói, vừa tiếp tục đổ nước vào thùng, thoáng chốc nước tràn đầy, chiếc lá rốt cuộc đã nổi lên trên mặt thùng.

Chiếc lá rực rỡ, giống như một chiếc thuyền lá nhỏ, nhẹ nhàng nhấp nhô, lắc lư theo dòng nước.

Ðại sư Thích Tế ngắm nhìn chiếc lá cảm thán rằng:

– Nếu lại có thêm những lời vu khống thô lậu, hủy báng thấp hèn, thì càng tuyệt.

Chàng thanh niên nghe xong, không hiểu thâm ý, bèn thưa với Ðại sư rằng:

– Vì sao ngài lại nói như thế ?

Thích Tế cười, múc thêm hai gáo nước, dội lên chiếc lá trong thùng, nước trong thùng tràn ra bốn phía, lôi theo chiếc lá xuống tới dòng suối, chiếc lá nhập dòng ung dung trôi đi.

Ðại sư bảo chàng trai:

– Những lời bịa đặt, vu khống, sỉ mạ thấp hèn bỉ ổi… rốt cuộc sẽ giúp cho chiếc lá vượt thoát được vòng kiềm tỏa, hướng đến sông dài, biển lớn và những phương trời cao rộng thênh thang.

Chàng thanh niên hốt nhiên tỏ ngộ, vui mừng khấu tạ Thích Tế:

– Thưa đại sư, con đã hiểu rõ rồi, một chiếc lá sạch sẽ không bao giờ bị nhấn chìm xuống đáy nước. Những lời nói vu khống bịa đặt, hủy báng sỉ nhục chỉ có thể giúp gội rửa một tâm hồn vốn đã trong sạch, lại càng trong sạch thêm mà thôi.

Ðại sư Thích Tế mỉm cười hoan hỷ.

(Nguồn: [email protected])